Câu hỏi về sự không hãm hại và sự trấn áp

Vua Milinda hỏi: Đức Phật dạy sống không hãm hại sẽ được yêu mến, sao lại dạy trấn áp kẻ đáng trấn áp, nâng đỡ kẻ đáng nâng đỡ — mà trấn áp nghe như chặt tay, giết chết? Ngài Nāgasena đáp: trấn áp ở đây trước hết là trấn áp tâm bất thiện, tác ý sai và người thực hành sai; còn kẻ trộm cướp bị tử hình là do việc làm của chính kẻ ấy, không phải do các đức Như Lai chấp thuận, và người chỉ dạy đúng Giáo Pháp không mắc lỗi gì trong việc ấy.

Điểm thực hành

Trấn áp đầu tiên là trấn áp chính tâm mình: đè nén tâm bất thiện đang nổi lên, nâng đỡ tâm thiện đang yếu đi; kỷ luật bên ngoài chỉ là hệ quả của nghiệp và việc làm của mỗi người.

Mi-lan-đà Hỏi Đáp Phần Câu Hỏi Nan Giải Phẩm Đã Bị Giải Tán 11. Câu Hỏi Về Sự Không Hãm Hại Và Sự Trấn Áp “Thưa ngài Nāgasena, điều này cũng đã được đức Thế Tôn nói đến:

Nghĩa là

Sống ở đời mà không làm hại ai, con sẽ được mọi người yêu mến, gần gũi như Ta.

Lại nữa, Ngài đã nói rằng:

Nghĩa là

Ai đáng bị trấn áp thì hãy trấn áp, ai đáng được nâng đỡ thì hãy nâng đỡ.

Thưa ngài Nāgasena, trấn áp có nghĩa là chặt tay, chặt chân, trừng phạt, giam cầm, hành hạ, giết chết, làm tổn thương sự tiếp nối mạng sống. Lời nói này đối với đức Thế Tôn là không đúng đắn. Và đức Thế Tôn không thể nào nói lời nói này. Thưa ngài Nāgasena, nếu đức Thế Tôn đã nói: ‘Sống không hãm hại ở trên đời, con sẽ trở thành người được yêu mến, được thân cận,’ thì lời nói rằng: ‘Hãy trấn áp kẻ xứng đáng với sự trấn áp, hãy nâng đỡ kẻ xứng đáng với sự nâng đỡ’ là sai. Nếu đức Như Lai đã nói: ‘Hãy trấn áp kẻ xứng đáng với sự trấn áp, hãy nâng đỡ kẻ xứng đáng với sự nâng đỡ,’ thì lời nói rằng: ‘Sống không hãm hại ở trên đời, con sẽ trở thành người được yêu mến, được thân cận’ cũng là sai.

Câu hỏi hai chiều này nay đến lượt ngài; xin ngài hãy gỡ rối.” “Tâu đại vương, đức Thế Tôn quả đã nói:

Nghĩa là

Sống ở đời mà không làm hại ai, con sẽ được mọi người yêu mến, gần gũi như Ta. Ai đáng bị trấn áp thì hãy trấn áp, ai đáng được nâng đỡ thì hãy nâng đỡ.

Tâu đại vương, lời nói: ‘Sống không hãm hại ở trên đời, con sẽ trở thành người được yêu mến, được thân cận’ — đối với tất cả các đức Như Lai, điều này được chấp thuận; đây là sự chỉ dạy, đây là sự thuyết giảng Giáo Pháp. Vì Giáo Pháp, tâu đại vương, có đặc tính là không hãm hại. Đây là lời nói về bản chất. Còn lời đức Như Lai đã nói: ‘Hãy trấn áp kẻ xứng đáng với sự trấn áp, hãy nâng đỡ kẻ xứng đáng với sự nâng đỡ’ — đó là cách nói theo ngôn từ. Tâu đại vương, tâm bị kích động là cần được trấn áp; tâm trì trệ là cần được nâng đỡ. Tâm bất thiện là cần được trấn áp; tâm thiện là cần được nâng đỡ. Tác ý không đúng đường lối là cần được trấn áp; tác ý đúng đường lối là cần được nâng đỡ.

Người thực hành sai trái là cần được trấn áp; người thực hành đúng đắn là cần được nâng đỡ. Người không thánh thiện là cần được trấn áp; người thánh thiện là cần được nâng đỡ. Kẻ trộm cướp là cần được trấn áp; người không phải trộm cướp là cần được nâng đỡ.” “Thôi được, thưa ngài Nāgasena. Giờ đây ngài mới đề cập đến đúng vấn đề của trẫm; điều trẫm hỏi, ý nghĩa của nó đã đến với trẫm. Thưa ngài Nāgasena, vậy trong khi trấn áp kẻ trộm cướp thì nên trấn áp như thế nào?” “Tâu đại vương, trong khi trấn áp kẻ trộm cướp thì nên trấn áp như vầy: kẻ đáng quở trách thì nên quở trách, kẻ đáng trừng phạt thì nên trừng phạt, kẻ đáng lưu đày thì nên lưu đày, kẻ đáng giam cầm thì nên giam cầm, kẻ đáng tử hình thì nên tử hình.”

“Thưa ngài Nāgasena, vậy việc tử hình những kẻ trộm cướp có được các đức Như Lai chấp thuận không?” “Không, tâu đại vương.” “Thưa ngài Nāgasena, vậy thì tại sao việc kẻ trộm cướp cần được chỉ dạy lại được các đức Như Lai chấp thuận?” “Tâu đại vương, kẻ nào bị tử hình, không phải do sự chấp thuận của các đức Như Lai mà kẻ ấy bị tử hình. Kẻ ấy bị tử hình bởi việc làm của chính bản thân. Hơn nữa, kẻ ấy được chỉ dạy theo sự chỉ dạy về Giáo Pháp. Tâu đại vương, liệu bậc trí có thể bắt giữ một người không gây án, không phạm tội, đang đi trên đường, rồi giết chết người ấy không?” “Không thể, thưa ngài.” “Vì lý do gì, tâu đại vương?” “Vì người ấy không gây án, thưa ngài.”

“Cũng vậy, tâu đại vương, kẻ trộm cướp sẽ bị giết chết không phải do sự chấp thuận của các đức Như Lai. Kẻ ấy sẽ bị giết chết bởi việc làm của chính bản thân. Như thế, trong việc này, người chỉ dạy có mắc vào lỗi lầm nào không?” “Không có, thưa ngài.” “Vậy thì, tâu đại vương, sự chỉ dạy của các đức Như Lai là sự chỉ dạy đúng đắn.” “Tốt lắm, thưa ngài Nāgasena! Việc này đúng như vậy, trẫm xin chấp nhận.” Câu hỏi về sự không hãm hại và sự trấn áp là câu hỏi thứ mười một.