Câu hỏi về việc bị thương bởi mảnh đá ở bàn chân

Vua Milinda hỏi: nếu mặt đất tự nâng chỗ lõm, hạ chỗ cao dưới bước chân Đức Phật, sao mảnh đá lại không tránh bàn chân Ngài? Ngài Nāgasena đáp: mảnh đá không rơi tự nhiên mà do Devadatta lăn đá mưu hại; hai khối đá đã trồi lên hứng tảng đá lớn, nhưng mảnh vỡ văng ra lăn lóc không theo hướng nhất định — như nước lọt qua kẽ tay — nên rơi trúng bàn chân Ngài.

Điểm thực hành

Không phải mọi điều xảy đến đều nằm trong một trật tự kính trọng hay báo ứng đơn giản: có những việc xảy ra do nhân duyên lộn xộn của nhiều phía, và người vô ơn, cố chấp gây hại thì tự chuốc lấy khổ đau cho mình.

Mi-lan-đà Hỏi Đáp Phần Câu Hỏi Nan Giải Phẩm Đã Bị Giải Tán 8. Câu Hỏi Về Việc Bị Thương Bởi Mảnh Đá Ở Bàn Chân “Thưa ngài Nāgasena, ngài nói rằng: ‘Trong khi đức Thế Tôn đang đi, đại địa cầu không có suy tư này nâng cao lên những chỗ bị lõm xuống và hạ thấp xuống những chỗ bị nhô lên.’ Lại nữa, ngài còn nói rằng: ‘Bàn chân của đức Thế Tôn đã bị cắt đứt bởi mảnh đá.’ Về mảnh đá đã rơi ở bàn chân của đức Thế Tôn, tại sao mảnh đá ấy đã không tránh né bàn chân của đức Thế Tôn? Thưa ngài Nāgasena, nếu trong khi đức Thế Tôn đang đi, đại địa cầu không có suy tư này nâng cao lên những chỗ bị lõm xuống và hạ thấp xuống những chỗ bị nhô lên, thì lời nói rằng: ‘Bàn chân của đức Thế Tôn đã bị cắt đứt bởi mảnh đá’ là sai.

Nếu bàn chân của đức Thế Tôn đã bị cắt đứt bởi mảnh đá, thì lời nói rằng: ‘Trong khi đức Thế Tôn đang đi, đại địa cầu không có suy tư này nâng cao lên những chỗ bị lõm xuống và hạ thấp xuống những chỗ bị nhô lên’ cũng là sai. Câu hỏi hai chiều này nay đến lượt ngài; xin ngài hãy gỡ rối.” “Đúng thật, tâu đại vương, việc ấy là có thật. Trong khi đức Thế Tôn đang đi, đại địa cầu không có suy tư này nâng cao lên những chỗ bị lõm xuống và hạ thấp xuống những chỗ bị nhô lên. Và bàn chân của đức Thế Tôn đã bị cắt đứt bởi mảnh đá. Nhưng mảnh đá ấy đã không rơi theo bản chất tự nhiên của nó, mà đã rơi do mưu mô của Devadatta. Tâu đại vương, Devadatta đã buộc oán thù với đức Thế Tôn trong nhiều trăm ngàn kiếp sống. Do sự oán thù ấy, kẻ ấy đã buông ra một tảng đá lớn có kích thước bằng ngôi nhà mái nhọn, nghĩ rằng: ‘Ta sẽ làm cho nó rơi ở phía trên của đức Thế Tôn.’ Khi ấy, có hai khối đá đã trồi lên từ trái đất và đã hứng chịu tảng đá ấy. Rồi do sự va chạm của chúng, có mảnh đá đã bị vỡ ra khỏi tảng đá, trong khi lăn lóc rơi xuống đã rơi ở bàn chân của đức Thế Tôn.”

“Thưa ngài Nāgasena, hai khối đá đã hứng chịu tảng đá ấy như thế nào, thì mảnh đá bị vỡ ra cũng nên được hứng chịu y như thế ấy chứ?” “Tâu đại vương, mặc dù đã được hứng chịu, nhưng ở đây một phần nào đó vuột qua, trôi đi, rồi không đến được chỗ đứng yên. Tâu đại vương, như nước được giữ lại bởi bàn tay thì vuột qua các khe hở của ngón tay, trôi đi, rồi không đến được chỗ đứng yên; như sữa tươi, sữa đông, bơ lỏng, mật ong, dầu ăn, nước sốt cá, nước sốt thịt được giữ lại bởi bàn tay thì vuột qua các khe hở của ngón tay, trôi đi, rồi không đến được chỗ đứng yên; Cũng vậy, tâu đại vương, do sự va chạm của hai khối đá đã tiến đến gần nhằm mục đích hứng chịu, có mảnh đá đã bị vỡ ra khỏi tảng đá, trong khi lăn lóc rơi xuống đã rơi ở bàn chân của đức Thế Tôn.

Hoặc như, tâu đại vương, cát trơn, mịn, li ti, giống như hạt bụi, được giữ lại bởi nắm tay, thì vuột qua các khe hở của ngón tay, trôi đi, rồi không đến được chỗ đứng yên; Cũng vậy, tâu đại vương, do sự va chạm của hai khối đá đã tiến đến gần nhằm mục đích hứng chịu, có mảnh đá đã bị vỡ ra khỏi tảng đá, trong khi lăn lóc rơi xuống đã rơi ở bàn chân của đức Thế Tôn. Hoặc như, tâu đại vương, vắt cơm được giữ lại bởi cái miệng, ở đây có thể một phần nào đó từ miệng của người ấy bị tuột ra, vuột qua, trôi đi, rồi không đến được chỗ đứng yên; Cũng vậy, tâu đại vương, do sự va chạm của hai khối đá đã tiến đến gần nhằm mục đích hứng chịu, có mảnh đá đã bị vỡ ra khỏi tảng đá, trong khi lăn lóc rơi xuống đã rơi ở bàn chân của đức Thế Tôn.”

“Thôi được, thưa ngài Nāgasena, hãy cho là tảng đá đã được hứng chịu bởi hai khối đá. Thế thì mảnh đá cũng nên tỏ lòng kính trọng giống hệt như đại địa cầu vậy chứ?” “Tâu đại vương, có mười hai hạng này không tỏ lòng kính trọng. Mười hai hạng nào? Người bị luyến ái, do luyến ái chi phối, không tỏ lòng kính trọng; người xấu xa do sân; người mê mờ do si; người cao ngạo do ngã mạn; người thiếu đức tốt do không có ưu điểm; người quá bướng bỉnh do không ai ngăn được; người thấp kém do bản tính thấp kém; người làm theo lời sai bảo do không có bản lĩnh; người ác xấu do tính bỏn xẻn; người tự chuốc lấy khổ do tính tự làm cho khổ; người tham lam do bị tham chế ngự; người bận rộn do mải lo việc của cải — không tỏ lòng kính trọng.

Tâu đại vương, đó là mười hai hạng không tỏ lòng kính trọng. Và hơn nữa, mảnh đá ấy, sau khi bị vỡ ra do sự va chạm của tảng đá, trong khi lăn lóc rơi xuống không theo hướng nhất định, đã rơi ở bàn chân của đức Thế Tôn. Hoặc như, tâu đại vương, hạt bụi trơn, mịn, li ti, bị gom lại bởi sức mạnh của cơn gió, thì lăn lóc tung tóe không theo hướng nhất định; Cũng vậy, tâu đại vương, mảnh đá ấy, sau khi bị vỡ ra do sự va chạm của tảng đá, trong khi lăn lóc rơi xuống không theo hướng nhất định, đã rơi ở bàn chân của đức Thế Tôn. Tâu đại vương, nếu mảnh đá ấy không tách rời khỏi tảng đá, thì hai khối đá ấy, sau khi trồi lên, cũng có thể tóm lấy mảnh vỡ của tảng đá ấy.

Nhưng mảnh đá này, tâu đại vương, không đứng yên ở mặt đất, không đứng yên ở không trung; sau khi bị vỡ ra do lực va chạm của tảng đá, trong khi lăn lóc rơi xuống không theo hướng nhất định, đã rơi ở bàn chân của đức Thế Tôn. Hoặc như, tâu đại vương, chiếc lá úa bị cuốn lên bởi cơn gió lốc, thì lăn lóc rơi xuống không theo hướng nhất định; Cũng vậy, tâu đại vương, mảnh đá này, do lực va chạm của tảng đá, trong khi lăn lóc rơi xuống không theo hướng nhất định, đã rơi ở bàn chân của đức Thế Tôn. Hơn nữa, tâu đại vương, vì tiến trình gánh lấy khổ đau của Devadatta vô ơn, bỏn xẻn, mà mảnh đá ấy đã rơi ở bàn chân của đức Thế Tôn.” “Tốt lắm, thưa ngài Nāgasena! Việc này đúng như vậy, trẫm xin chấp nhận.”

Câu hỏi về việc bị thương bởi mảnh đá ở bàn chân là câu hỏi thứ tám.