Câu hỏi về quả lớn của phần thí thực

Vua Milinda hỏi: sao bữa ăn của thợ rèn Cunda — bữa ăn làm Đức Phật bệnh nặng cận tử — lại được nói là có quả lớn ngang bằng bữa ăn trước khi Ngài thành đạo? Ngài Nāgasena đáp: món ăn không có lỗi; bệnh tăng nặng vì thân Ngài đã suy yếu và tuổi thọ đã cạn, như lửa được thêm củi thì bùng lên; hai bữa ăn lớn về quả là nhờ năng lực Ngài thể nhập thuận nghịch chín tầng chứng đạt theo tuần tự trong hai ngày ấy.

Điểm thực hành

Đừng vội kết tội một món ăn, một người hay một sự việc chỉ vì kết quả xấu xảy ra ngay sau đó: hãy xét đủ các điều kiện đã chín muồi từ trước, như thân đã yếu và tuổi thọ đã cạn.

Mi-lan-đà Hỏi Đáp Phần Câu Hỏi Nan Giải Phẩm Đã Bị Giải Tán 6. Câu Hỏi Về Quả Lớn Của Phần Thí Thực “Thưa ngài Nāgasena, điều này cũng đã được các vị trưởng lão đã thực hiện cuộc kết tập Giáo Pháp nói đến:

Nghĩa là

Sau khi dùng bữa ăn của ông Cunda, tôi nghe kể lại rằng đó là bữa ăn của người thợ rèn; bậc sáng suốt đã chạm phải cơn bệnh nặng nề, gần với cái chết.

Lại nữa, đức Thế Tôn đã nói rằng: ‘Này Ānanda, hai phần thí thực này ngang bằng nhau về quả, ngang bằng nhau về kết quả, có quả lớn hơn và lợi ích lớn hơn rất nhiều so với các phần thí thực khác. Hai phần thí thực nào? Phần thí thực mà sau khi thọ dụng, đức Như Lai giác ngộ phẩm vị Chánh Đẳng Giác cao nhất không gì hơn; và phần thí thực mà sau khi thọ dụng, đức Như Lai nhập Niết-bàn ở cảnh giới Niết-bàn không còn dư sót. Hai phần thí thực này ngang bằng nhau về quả, ngang bằng nhau về kết quả, có quả lớn hơn và lợi ích lớn hơn rất nhiều so với các phần thí thực khác.’ Thưa ngài Nāgasena, nếu đức Thế Tôn, sau khi thọ dụng bữa ăn của Cunda, sinh khởi cơn bệnh nặng, phát khởi cảm thọ khốc liệt, cận kề cái chết, thì lời nói rằng: ‘Này Ānanda, hai phần thí thực này ngang bằng nhau về quả, ngang bằng nhau về kết quả, có quả lớn hơn và lợi ích lớn hơn rất nhiều so với các phần thí thực khác’ là sai.

Nếu hai phần thí thực này ngang bằng nhau về quả, ngang bằng nhau về kết quả, có quả lớn hơn và lợi ích lớn hơn rất nhiều so với các phần thí thực khác, thì lời nói rằng: ‘Đức Thế Tôn, sau khi thọ dụng bữa ăn của Cunda, sinh khởi cơn bệnh nặng, phát khởi cảm thọ khốc liệt, cận kề cái chết’ cũng là sai. Thưa ngài Nāgasena, chẳng lẽ phần thí thực ấy có quả lớn vì tình trạng đã bị nhiễm độc, có quả lớn vì đã làm sinh khởi cơn bệnh, có quả lớn vì đã làm hoại đi tuổi thọ, có quả lớn vì đã lấy đi mạng sống của đức Thế Tôn sao? Về việc này, xin ngài hãy nói cho trẫm lý do, nhằm dẹp bỏ các học thuyết khác. Về việc ấy, đám người mê muội này cho rằng: ‘Bệnh lỵ ra máu sinh khởi vì đã ăn quá nhiều do tham chi phối.’ Câu hỏi hai chiều này nay đến lượt ngài; xin ngài hãy gỡ rối.”

“Tâu đại vương, điều này quả đã được các vị đại trưởng lão đã thực hiện cuộc kết tập Giáo Pháp nói đến:

Nghĩa là

Sau khi dùng bữa ăn của ông Cunda, tôi nghe kể lại rằng đó là bữa ăn của người thợ rèn; bậc sáng suốt đã chạm phải cơn bệnh nặng nề, gần với cái chết.

Và đức Thế Tôn đã nói rằng: ‘Này Ānanda, hai phần thí thực này ngang bằng nhau về quả, ngang bằng nhau về kết quả, có quả lớn hơn và lợi ích lớn hơn rất nhiều so với các phần thí thực khác. Hai phần thí thực nào? Phần thí thực mà sau khi thọ dụng, đức Như Lai giác ngộ phẩm vị Chánh Đẳng Giác cao nhất không gì hơn; và phần thí thực mà sau khi thọ dụng, đức Như Lai nhập Niết-bàn ở cảnh giới Niết-bàn không còn dư sót. Hai phần thí thực này ngang bằng nhau về quả, ngang bằng nhau về kết quả, có quả lớn hơn và lợi ích lớn hơn rất nhiều so với các phần thí thực khác.’ Nhưng phần thí thực ấy có nhiều đức tính, có nhiều lợi ích. Tâu đại vương, chư Thiên đã mừng rỡ, với tâm ý trong sạch tin tưởng, nghĩ rằng: ‘Đây là phần thí thực cuối cùng của đức Thế Tôn,’ nên đã rải dưỡng chất của cõi trời vào món thịt heo rừng mềm.

Và món ấy đã được nấu đúng cách, được nấu mau chín, ngon miệng, nhiều vị ngon, có lợi cho sức nóng của ngọn lửa tiêu hóa ở bao tử. Tâu đại vương, không phải vì duyên cớ ấy mà một cơn bệnh nào chưa sinh khởi lại sinh khởi cho đức Thế Tôn. Hơn nữa, tâu đại vương, khi thân thể của đức Thế Tôn vốn đã suy yếu, tuổi thọ đã cạn, cơn bệnh đã sinh khởi càng tăng thêm nữa. Tâu đại vương, như ngọn lửa đang cháy theo cách thông thường, khi có nhiên liệu khác được cho thêm vào thì bùng cháy hơn nữa; Cũng vậy, tâu đại vương, khi thân thể của đức Thế Tôn vốn đã suy yếu, tuổi thọ đã cạn, cơn bệnh đã sinh khởi càng tăng thêm nữa. Hoặc như, tâu đại vương, dòng suối đang chảy theo cách tự nhiên, khi có đám mây lớn đổ mưa, thì trở thành dòng chảy lớn, thành cơn nước lũ; Cũng vậy, tâu đại vương, khi thân thể của đức Thế Tôn vốn đã suy yếu, tuổi thọ đã cạn, cơn bệnh đã sinh khởi càng tăng thêm nữa.

Hoặc như, tâu đại vương, bao tử đang no đầy theo cách thông thường, khi có vật gì khác chưa nấu chín được nuốt vào, thì có thể bị căng cứng hơn nữa; Cũng vậy, tâu đại vương, khi thân thể của đức Thế Tôn vốn đã suy yếu, tuổi thọ đã cạn, cơn bệnh đã sinh khởi càng tăng thêm nữa. Tâu đại vương, không có lỗi gì ở phần thí thực ấy, và không thể gán lỗi cho phần thí thực ấy.” “Thưa ngài Nāgasena, vì lý do gì mà hai phần thí thực ấy ngang bằng nhau về quả, ngang bằng nhau về kết quả, có quả lớn hơn và lợi ích lớn hơn rất nhiều so với các phần thí thực khác?” “Tâu đại vương, nhờ năng lực của sự thể nhập sâu vào các pháp và sự chứng đạt, hai phần thí thực ấy ngang bằng nhau về quả, ngang bằng nhau về kết quả, có quả lớn hơn và lợi ích lớn hơn rất nhiều so với các phần thí thực khác.”

“Thưa ngài Nāgasena, nhờ năng lực của sự thể nhập sâu và chứng đạt đối với các pháp nào mà hai phần thí thực ấy ngang bằng nhau về quả, ngang bằng nhau về kết quả, có quả lớn hơn và lợi ích lớn hơn rất nhiều so với các phần thí thực khác?” “Tâu đại vương, nhờ năng lực của sự thể nhập thuận chiều và nghịch chiều đối với chín sự chứng đạt và an trú theo tuần tự, hai phần thí thực ấy ngang bằng nhau về quả, ngang bằng nhau về kết quả, có quả lớn hơn và lợi ích lớn hơn rất nhiều so với các phần thí thực khác.” “Thưa ngài Nāgasena, có phải chỉ trong hai ngày thôi mà đức Như Lai đã thể nhập thuận chiều và nghịch chiều một cách nổi bật đối với chín sự chứng đạt và an trú theo tuần tự không?”

“Đúng vậy, tâu đại vương.” “Thật kỳ diệu, thưa ngài Nāgasena! Thật phi thường, thưa ngài Nāgasena! Ngay cả sự bố thí cao nhất không gì sánh bằng trong ruộng phước của đức Phật, việc ấy cũng không được tính sánh bằng hai phần thí thực này. Thật kỳ diệu, thưa ngài Nāgasena! Thật phi thường, thưa ngài Nāgasena! Chín sự chứng đạt và an trú theo tuần tự lớn lao đến chừng nào, thì nhờ năng lực của sự chứng đạt và an trú theo tuần tự ấy, sự bố thí ở chính nơi ấy có quả lớn hơn và lợi ích lớn hơn. Tốt lắm, thưa ngài Nāgasena! Việc này đúng như vậy, trẫm xin chấp nhận.” Câu hỏi về quả lớn của phần thí thực là câu hỏi thứ sáu.