Câu hỏi về sự mang lại lợi ích cho tất cả chúng sinh

Vua Milinda hỏi: nếu đức Như Lai chỉ mang lại lợi ích cho tất cả chúng sinh, sao khi nghe bài Pháp Ví Dụ Về Đống Lửa, khoảng sáu mươi vị Tỷ-kheo lại hộc máu nóng? Ngài Nāgasena đáp: đức Như Lai giảng Pháp không ưa ghét ai; người thực hành đúng thì giác ngộ, người thực hành sai thì tự hại mình vì việc làm của chính mình, như thuốc bất tử hay thức ăn vẫn có thể làm chết người dùng sai cách.

Điểm thực hành

Khi nghe một lời dạy đúng mà lòng nóng bức, khó chịu, hãy xét lại cách mình đang thực hành thay vì đổ lỗi cho lời dạy: cùng một bài Pháp, người thực hành đúng được lợi ích, người thực hành sai tự chuốc lấy tổn hại.

Mi-lan-đà Hỏi Đáp Phần Câu Hỏi Nan Giải Phẩm Đã Bị Giải Tán 2. Câu Hỏi Về Sự Mang Lại Lợi Ích Cho Tất Cả Chúng Sinh “Thưa ngài Nāgasena, ngài nói rằng: ‘Đức Như Lai gạt bỏ điều bất lợi và mang lại điều lợi ích cho tất cả chúng sinh.’ Lại nữa, ngài còn nói rằng: trong khi bài Pháp Ví Dụ Về Đống Lửa đang được thuyết giảng, ‘máu nóng đã trào ra từ miệng của khoảng sáu mươi vị Tỷ-kheo.’ Thưa ngài, trong khi thuyết giảng bài Pháp Ví Dụ Về Đống Lửa, đức Như Lai đã gạt bỏ điều lợi ích và mang lại điều bất lợi cho khoảng sáu mươi vị Tỷ-kheo ấy. Thưa ngài Nāgasena, nếu đức Như Lai gạt bỏ điều bất lợi và mang lại điều lợi ích cho tất cả chúng sinh, thì lời nói rằng: ‘Trong khi bài Pháp Ví Dụ Về Đống Lửa đang được thuyết giảng, máu nóng đã trào ra từ miệng của khoảng sáu mươi vị Tỷ-kheo’ là sai.

Nếu trong khi bài Pháp Ví Dụ Về Đống Lửa đang được thuyết giảng, máu nóng đã trào ra từ miệng của khoảng sáu mươi vị Tỷ-kheo, thì lời nói rằng: ‘Đức Như Lai gạt bỏ điều bất lợi và mang lại điều lợi ích cho tất cả chúng sinh’ cũng là sai. Câu hỏi hai chiều này nay đến lượt ngài; xin ngài hãy gỡ rối.” “Tâu đại vương, đức Như Lai gạt bỏ điều bất lợi và mang lại điều lợi ích cho tất cả chúng sinh. Trong khi bài Pháp Ví Dụ Về Đống Lửa đang được thuyết giảng, máu nóng đã trào ra từ miệng của khoảng sáu mươi vị Tỷ-kheo. Nhưng việc ấy không do đức Như Lai làm, mà do chính các vị ấy tự làm.” “Thưa ngài Nāgasena, nếu đức Như Lai không thuyết giảng bài Pháp Ví Dụ Về Đống Lửa, liệu máu nóng có trào ra từ miệng của các vị ấy được không?”

“Không thể, tâu đại vương. Các vị ấy đã thực hành sai trái; sau khi lắng nghe bài Pháp của đức Thế Tôn, cơn nóng bức đã sinh khởi trong thân. Vì cơn nóng bức ấy của các vị ấy mà máu nóng đã trào ra từ miệng.” “Vậy thì, thưa ngài Nāgasena, do chính việc làm của đức Như Lai mà máu nóng đã trào ra từ miệng của các vị ấy; trong việc này, chính đức Như Lai là nguyên nhân gây ra sự tổn hại cho các vị ấy. Thưa ngài Nāgasena, như con rắn chui vào hang mối, rồi một người đàn ông cần đất phá vỡ gò mối và mang đất đi; việc mang đất đi của người ấy làm lấp kín các lỗ hổng của gò mối, và con rắn, ở ngay tại chỗ ấy, vì không lấy được hơi thở vào nên bị chết. Thưa ngài, chẳng phải con rắn đi đến cái chết vì việc làm của người ấy sao?”

“Đúng vậy, tâu đại vương.” “Cũng vậy, thưa ngài Nāgasena, trong việc này chính đức Như Lai là nguyên nhân gây ra sự tổn hại cho các vị ấy.” “Tâu đại vương, trong khi thuyết giảng Giáo Pháp, đức Như Lai không tỏ ra ưa thích hay ghét bỏ. Đã thoát hẳn khỏi sự ưa thích và ghét bỏ, Ngài thuyết giảng Giáo Pháp. Khi Giáo Pháp đang được thuyết giảng như vậy, ở nơi ấy, những người nào thực hành đúng đắn thì được giác ngộ. Còn những người nào thực hành sai trái thì rơi xuống. Tâu đại vương, như người đàn ông trong lúc làm rung cây xoài, cây mận hoặc cây cam thảo, thì ở nơi ấy, những trái nào chắc tốt, bám giữ chắc chắn, thì vẫn ở nguyên tại chỗ ấy, không bị tổn hại; còn những trái nào có cuống đã thối rữa, bám giữ yếu ớt, thì rơi xuống.

Cũng vậy, tâu đại vương, trong khi thuyết giảng Giáo Pháp, đức Như Lai không tỏ ra ưa thích hay ghét bỏ. Đã thoát hẳn khỏi sự ưa thích và ghét bỏ, Ngài thuyết giảng Giáo Pháp. Khi Giáo Pháp đang được thuyết giảng như vậy, ở nơi ấy, những người nào thực hành đúng đắn thì được giác ngộ. Còn những người nào thực hành sai trái thì rơi xuống. Hoặc như, tâu đại vương, người nông dân muốn gieo hạt lúa nên cày thửa ruộng. Khi người ấy đang cày, hàng trăm ngàn cây cỏ dại bị chết. Cũng vậy, tâu đại vương, đức Như Lai, đã thoát hẳn khỏi sự ưa thích và ghét bỏ, thuyết giảng Giáo Pháp để làm giác ngộ những chúng sinh có tâm ý đã chín muồi. Khi Giáo Pháp đang được thuyết giảng như vậy, ở nơi ấy, những người nào thực hành đúng đắn thì được giác ngộ.

Còn những người nào thực hành sai trái thì chết như cỏ dại ấy. Hoặc như, tâu đại vương, người ta dùng máy ép ép cây mía vì muốn lấy nước cốt. Khi họ đang ép cây mía, những con sâu bọ nào đi vào miệng máy ép thì bị ép nát. Cũng vậy, tâu đại vương, đức Như Lai vận hành máy ép Giáo Pháp để làm giác ngộ những chúng sinh có tâm ý đã chín muồi. Ở nơi ấy, những người nào thực hành sai trái thì bị chết như sâu bọ.” “Thưa ngài Nāgasena, chẳng phải các Tỷ-kheo ấy đã rơi xuống vì bài thuyết giảng Giáo Pháp ấy sao?” “Tâu đại vương, người thợ đẽo gỗ, trong khi đẽo khúc cây, có làm cho nó thẳng và hoàn toàn trơn tru trong lúc vẫn giữ lại khúc cây không?” “Không phải, thưa ngài. Người thợ đẽo gỗ, sau khi bỏ đi chỗ hư hỏng, mới làm cho khúc cây thẳng và hoàn toàn trơn tru.”

“Cũng vậy, tâu đại vương, nếu chỉ lo giữ gìn hội chúng, đức Như Lai không thể làm giác ngộ những chúng sinh có khả năng giác ngộ; sau khi loại ra những chúng sinh thực hành sai trái ấy, Ngài mới làm giác ngộ những chúng sinh có khả năng giác ngộ này. Và, tâu đại vương, những người thực hành sai trái ấy rơi xuống do việc làm của chính bản thân họ. Tâu đại vương, như cây chuối, cây tre, con la cái, khi sinh ra thành quả do chính mình tạo ra thì bị hại; Cũng vậy, tâu đại vương, những người thực hành sai trái ấy bị hại và rơi xuống do việc làm của chính bản thân họ. Tâu đại vương, như những kẻ trộm phải gánh chịu việc móc mắt, đóng lên cọc nhọn, chặt đầu do việc làm của chính bản thân họ; Cũng vậy, tâu đại vương, những người thực hành sai trái ấy bị hại, bị chết và rơi khỏi Giáo Pháp của đấng Chiến Thắng do việc làm của chính bản thân họ.

Tâu đại vương, đối với khoảng sáu mươi vị Tỷ-kheo mà máu nóng đã trào ra từ miệng, việc ấy không do đức Thế Tôn làm, không do những người khác làm, mà do chính bản thân các vị ấy tự làm. Tâu đại vương, như có người ban thuốc bất tử cho tất cả mọi người; những người ấy, sau khi uống thuốc bất tử, trở nên không bệnh, sống lâu, thoát khỏi mọi tai họa. Rồi một người khác, sau khi uống thuốc ấy một cách cẩu thả, đi đến cái chết. Tâu đại vương, người cho thuốc bất tử ấy, vì việc đó, có mắc phải tội gì không?” “Không có, thưa ngài.” “Cũng vậy, tâu đại vương, đức Như Lai ban món quà Giáo Pháp là sự bất tử cho chư Thiên và loài người trong mười ngàn thế giới. Những chúng sinh nào có khả năng thì được giác ngộ nhờ Giáo Pháp bất tử ấy.

Còn những chúng sinh nào không có khả năng thì bị hại, bị rơi xuống vì Giáo Pháp bất tử ấy. Tâu đại vương, thức ăn giữ gìn mạng sống cho tất cả chúng sinh. Một số người ăn thức ăn vào rồi bị chết vì bệnh tả. Tâu đại vương, người cho thức ăn ấy, vì việc đó, có mắc phải tội gì không?” “Không có, thưa ngài.” “Cũng vậy, tâu đại vương, đức Như Lai ban món quà Giáo Pháp là sự bất tử cho chư Thiên và loài người trong mười ngàn thế giới. Những chúng sinh nào có khả năng thì được giác ngộ nhờ Giáo Pháp bất tử ấy. Còn những chúng sinh nào không có khả năng thì bị hại, bị rơi xuống vì Giáo Pháp bất tử ấy.” “Tốt lắm, thưa ngài Nāgasena! Việc này đúng như vậy, trẫm xin chấp nhận.”

Câu hỏi về sự mang lại lợi ích cho tất cả chúng sinh là câu hỏi thứ hai.