Câu Hỏi về Việc Hội Chúng Không Bị Chia Rẽ
Vua Milinda hỏi: các ngài nói đức Như Lai có hội chúng không bị chia rẽ, vậy sao năm trăm Tỷ-kheo lại bị Devadatta chia rẽ cùng một lúc? Ngài Nāgasena giải thích sự chia rẽ ấy do sức của kẻ chia rẽ gây ra — có kẻ chia rẽ thì mẹ con, bạn bè, cả thuyền gỗ và cây trái cũng bị tách lìa — còn đức Như Lai được gọi là có hội chúng không bị chia rẽ vì chưa từng có hội chúng nào rạn nứt do cách hành xử của chính Ngài.
Điểm thực hànhKhi một tập thể rạn nứt, hãy phân biệt rõ phần do kẻ chia rẽ gây ra và phần do chính mình: giữ lời nói trìu mến, hành xử lợi ích và thái độ bình đẳng là cách bảo vệ sự hòa hợp từ gốc.
Mi-lan-đà Hỏi Đáp Phần Câu Hỏi Nan Giải Phẩm Không Bị Chia Rẽ 8. Câu Hỏi về Việc Hội Chúng Không Bị Chia Rẽ “Thưa ngài Nāgasena, các ngài nói rằng: ‘Đức Như Lai có hội chúng không bị chia rẽ.’ Vậy mà các ngài lại nói: ‘Năm trăm Tỷ-kheo đã bị Devadatta chia rẽ trong cùng một lúc.’ Thưa ngài Nāgasena, nếu đức Như Lai có hội chúng không bị chia rẽ, thì lời nói ‘năm trăm Tỷ-kheo đã bị Devadatta chia rẽ trong cùng một lúc’ là sai. Nếu năm trăm Tỷ-kheo đã bị Devadatta chia rẽ trong cùng một lúc, thì lời nói ‘đức Như Lai có hội chúng không bị chia rẽ’ cũng là sai. Câu hỏi hai đầu này được đưa đến ngài — sâu xa, khó tháo gỡ, bị thắt nút còn hơn nút thắt. Ở đây, người đời bị ngăn che, bị bao phủ, bị trùm kín, bị ràng buộc. Xin ngài hãy cho thấy sức trí tuệ của ngài trước các luận điệu của người khác.”
“Tâu đại vương, đức Như Lai quả có hội chúng không bị chia rẽ, và năm trăm Tỷ-kheo quả đã bị Devadatta chia rẽ trong cùng một lúc. Nhưng việc ấy là do sức của kẻ chia rẽ. Tâu đại vương, khi có kẻ chia rẽ hiện hữu, không còn gì gọi là không bị chia rẽ. Khi có kẻ chia rẽ, mẹ cũng bị chia rẽ với con, con cũng bị chia rẽ với mẹ; cha cũng bị chia rẽ với con, con cũng bị chia rẽ với cha; anh em trai cũng bị chia rẽ với chị em gái, chị em gái cũng bị chia rẽ với anh em trai; bạn bè cũng bị chia rẽ với bạn bè; chiếc thuyền ghép bằng nhiều tấm gỗ cũng bị sóng mạnh đập vỡ; cây đầy trái ngọt như mật cũng bị sức gió mạnh quật gãy; vàng có phẩm chất tự nhiên cũng bị đồng làm vỡ.
Hơn nữa, tâu đại vương, không phải ý định của những người hiểu biết, không phải khuynh hướng của chư Phật, không phải ước muốn của các bậc trí là: ‘Đức Như Lai có hội chúng bị chia rẽ.’ Nhưng ở đây có lý do, mà nhờ lý do ấy đức Như Lai được gọi là ‘có hội chúng không bị chia rẽ’. Lý do ở đây là gì? Tâu đại vương, chưa từng nghe nói hội chúng bị chia rẽ vì việc đức Như Lai đã làm — vì không bố thí, vì lời nói không trìu mến, vì làm điều không lợi ích, hay vì thái độ không bình đẳng — trong bất cứ hành xử nào của Ngài, ở bất cứ nơi đâu. Nhờ lý do ấy, đức Như Lai được gọi là ‘có hội chúng không bị chia rẽ’. Tâu đại vương, ngài cũng nên tự biết điều này: trong lời Phật dạy gồm chín thể loại, có bài Kinh nào được truyền lại nói rằng hội chúng của đức Như Lai bị chia rẽ vì một việc làm như thế của bậc Bồ-tát không?”
“Thưa ngài, không có; điều ấy không thấy, cũng không nghe ở thế gian. Thưa ngài Nāgasena, tốt lắm! Trẫm chấp nhận điều này đúng như vậy.” Câu hỏi về việc hội chúng không bị chia rẽ là câu hỏi thứ tám. Phẩm Không Bị Chia Rẽ là phẩm thứ hai. Trong phẩm này có tám câu hỏi.