Đặc Tính của Xúc Là Chạm Vào

Tiếp nối câu hỏi về ý thức, ngài Nāgasena dạy mọi pháp lấy xúc làm đầu đều sinh cùng nơi với ý thức, và xúc có đặc tính là chạm vào, qua ba ví dụ: hai con dê húc nhau, hai bàn tay vỗ vào nhau và hai cái chập chõa đánh vào nhau.

Điểm thực hành

Mỗi khi một cảm thọ mạnh vừa sinh lên, hãy lùi lại một bước và nhận ra nó bắt đầu từ một sự chạm: căn, cảnh và thức gặp nhau — thấy được điểm chạm ấy là tâm đã bớt bị kéo đi.

Mi-lan-đà Hỏi Đáp Phẩm về Tứ 8. Câu Hỏi về Đặc Tính của Xúc Vua Milinda nói: “Thưa ngài Nāgasena, ý thức sinh lên ở nơi nào thì xúc và thọ cũng sinh lên ở nơi ấy phải không?” “Tâu đại vương, đúng vậy, ý thức sinh lên ở nơi nào thì xúc cũng sinh lên ở nơi ấy, thọ cũng sinh lên ở nơi ấy, tưởng cũng sinh lên ở nơi ấy, tư cũng sinh lên ở nơi ấy, tầm cũng sinh lên ở nơi ấy, tứ cũng sinh lên ở nơi ấy; mọi pháp lấy xúc làm đầu đều sinh lên ở nơi ấy.” “Thưa ngài Nāgasena, xúc có đặc tính gì?” “Tâu đại vương, xúc có đặc tính là chạm vào.” “Xin ngài cho một ví dụ.” “Tâu đại vương, ví như hai con dê đực húc nhau; trong hai con ấy, một con nên hiểu như mắt, con dê thứ hai nên hiểu như hình sắc, sự chúng chạm vào nhau nên hiểu như xúc.”

“Xin ngài cho thêm một ví dụ.” “Tâu đại vương, ví như hai bàn tay vỗ vào nhau; trong hai bàn tay ấy, một bàn tay nên hiểu như mắt, bàn tay thứ hai nên hiểu như hình sắc, sự chúng chạm vào nhau nên hiểu như xúc.” “Xin ngài cho thêm một ví dụ.” “Tâu đại vương, ví như hai cái chập chõa đánh vào nhau; trong hai cái ấy, một cái nên hiểu như mắt, cái thứ hai nên hiểu như hình sắc, sự chúng chạm vào nhau nên hiểu như xúc.” “Thưa ngài Nāgasena, ngài thật khéo léo.” Câu hỏi về đặc tính của xúc là câu hỏi thứ tám.