Cách Trò Chuyện của Bậc Trí
Trước khi vào các câu hỏi chính, ngài Nāgasena đặt điều kiện: ngài chỉ trò chuyện theo cách của bậc trí, không theo cách của nhà vua. Bậc trí tranh luận có làm rối, có tháo gỡ, có phê bình và phản bác mà không giận; nhà vua thì ai trái ý là phạt. Vua Milinda nhận lời trò chuyện như với một người bạn học và đừng lo sợ, rồi hai bên thử nhau bằng một màn hỏi đáp chưa có câu hỏi mà đã có câu trả lời.
Điểm thực hànhKhi tranh luận một vấn đề khó, hãy thỏa thuận trước theo cách của bậc trí: được phản bác, được nói trái ý mà không giận và không dùng quyền lực để bịt miệng nhau, như vua Milinda đã hứa với ngài Nāgasena.
Mi-lan-đà Hỏi Đáp Đại Phẩm 3. Cách Trò Chuyện của Bậc Trí và của Nhà Vua Đức vua nói: “Thưa ngài Nāgasena, ngài sẽ trò chuyện với trẫm chứ?” “Tâu đại vương, nếu đại vương trò chuyện theo cách của bậc trí, tôi sẽ trò chuyện. Còn nếu đại vương trò chuyện theo cách của nhà vua, tôi sẽ không trò chuyện.” “Thưa ngài Nāgasena, bậc trí trò chuyện như thế nào?” “Tâu đại vương, khi bậc trí trò chuyện, người ta có lúc làm rối vấn đề, có lúc tháo gỡ ra, có lúc phê bình, có lúc phản bác, có lúc nói một ý khác, có lúc nói trái hẳn lại, mà bậc trí không hề giận vì những điều ấy. Tâu đại vương, bậc trí trò chuyện như vậy.” “Thưa ngài, còn các vị vua trò chuyện như thế nào?”
“Tâu đại vương, khi các vị vua trò chuyện, nhà vua đưa ra một điều và giữ lấy điều ấy; ai đi ngược lại điều ấy, nhà vua ra lệnh phạt người đó: ‘Hãy phạt kẻ này.’ Tâu đại vương, các vị vua trò chuyện như vậy.” “Thưa ngài, trẫm sẽ trò chuyện theo cách của bậc trí, không theo cách của nhà vua. Xin ngài cứ yên tâm trò chuyện. Ngài trò chuyện với một Tỷ-kheo, một sa-di, một nam cư sĩ hay một người giữ chùa thế nào, xin ngài cũng yên tâm trò chuyện với trẫm như thế. Đừng lo sợ.” “Tâu đại vương, thật tốt lắm.” Ngài Nāgasena tán thành như vậy. Đức vua nói: “Thưa ngài Nāgasena, trẫm sẽ hỏi.” “Tâu đại vương, xin cứ hỏi.” “Thưa ngài, trẫm đã hỏi ngài rồi.”
“Tâu đại vương, tôi đã trả lời rồi.” “Thưa ngài, vậy ngài đã trả lời điều gì?” “Tâu đại vương, vậy đại vương đã hỏi điều gì?” Câu hỏi về cách trò chuyện là câu hỏi thứ ba.