Kinh Tướng

Tại rừng Kỳ-đà, Đức Phật giảng đủ ba mươi hai tướng tốt của bậc Đại nhân. Với mỗi tướng, Ngài kể việc làm trong một đời trước đã tạo nên tướng ấy — từ giữ giới, nói lời chân thật, hòa giải người chia rẽ, đến sống bằng nghề chân chính — rồi nói rõ quả mà người có tướng ấy nhận được, dù ở ngôi vua Chuyển luân hay ở ngôi Phật. Phần văn xuôi được viết lại bằng tiếng Việt hiện đại; các cặp kệ sau mỗi tướng giữ nguyên văn Minh Châu, kèm phần “Nghĩa là” bằng tiếng Việt thường.

Điểm thực hành

Mỗi tướng tốt đều là quả của một việc làm cụ thể đã tích lũy qua nhiều đời — muốn đổi quả trong hiện tại, hãy bắt đầu từ hành động của thân, lời nói và ý ngay hôm nay, như giữ lời chân thật và nói lời hòa hợp.

Tôi nghe kể lại như vầy: Một lần, Đức Phật ở thành Xá-vệ, trong rừng Kỳ-đà, khu vườn của ông Cấp Cô Độc. Ở đó, Đức Phật gọi các Tỷ-kheo (vị tu sĩ khất thực): — Này các Tỷ-kheo! — Thưa vâng, bạch Đức Phật, các vị ấy đáp. Đức Phật nói như sau: — Này các Tỷ-kheo, bậc Đại nhân có ba mươi hai tướng tốt. Người nào có đủ các tướng ấy chỉ có hai con đường, không có con đường nào khác. Nếu sống tại gia, vị ấy sẽ làm Chuyển luân Thánh vương (vị vua trị nước theo Pháp), vị vua công chính lấy Pháp (giáo pháp, lẽ thật) để trị nước, bình định khắp bốn phương, giữ cho đất nước yên ổn, và có đủ bảy món báu. Vị ấy có bảy món báu này, tức là: bánh xe báu, voi báu, ngựa báu, ngọc báu, nữ báu, gia chủ báu, và thứ bảy là tướng quân báu.

Vị ấy có hơn một ngàn người con, ai cũng dũng cảm, mang dáng vẻ anh hùng, đè bẹp quân đội của kẻ địch. Vị ấy chinh phục mặt đất này cho đến tận bờ biển, rồi trị nước bằng Pháp, không dùng gậy gộc, không dùng gươm đao. Còn nếu vị ấy từ bỏ gia đình, xuất gia sống không nhà, vị ấy sẽ thành bậc A-la-hán (bậc thánh đã dứt sạch mọi ô nhiễm trong tâm), bậc Chánh Đẳng Giác, đã vén bỏ tấm màn che của thế gian. Này các Tỷ-kheo, ba mươi hai tướng tốt của bậc Đại nhân — mà người có đủ thì chỉ có hai con đường, không có con đường nào khác — là những tướng nào? Nếu sống tại gia, vị ấy sẽ làm Chuyển luân Thánh vương, vị vua công chính lấy Pháp để trị nước, bình định khắp bốn phương, giữ cho đất nước yên ổn, và có đủ bảy món báu.

Còn nếu Ngài từ bỏ gia đình, xuất gia sống không nhà, Ngài sẽ thành bậc A-la-hán, bậc Chánh Đẳng Giác, đã vén bỏ tấm màn che của thế gian. Này các Tỷ-kheo, bậc Đại nhân có bàn chân đặt vững chắc trên mặt đất. Việc bậc Đại nhân có bàn chân đặt vững chắc — đó là một tướng tốt của bậc Đại nhân. Bậc Đại nhân có dưới hai lòng bàn chân hình bánh xe ngàn căm, có vành, có trục, đầy đủ mọi chi tiết — đó cũng là một tướng tốt của bậc Đại nhân. Bậc Đại nhân có gót chân dài — đó cũng là một tướng tốt của bậc Đại nhân. Bậc Đại nhân có ngón tay, ngón chân dài — đó cũng là một tướng tốt của bậc Đại nhân. Bậc Đại nhân có tay chân mềm mại, non mịn — đó cũng là một tướng tốt của bậc Đại nhân.

Bậc Đại nhân có tay chân như có màng lưới giữa các ngón — đó cũng là một tướng tốt của bậc Đại nhân. Bậc Đại nhân có mu bàn chân cong vồng lên, tròn đầy — đó cũng là một tướng tốt của bậc Đại nhân. Bậc Đại nhân có bắp chân như chân con dê rừng — đó cũng là một tướng tốt của bậc Đại nhân. Bậc Đại nhân khi đứng thẳng, không cúi xuống, hai lòng bàn tay chạm được đầu gối — đó cũng là một tướng tốt của bậc Đại nhân. Bậc Đại nhân có bộ phận kín được bao bọc kín đáo trong bao da — đó cũng là một tướng tốt của bậc Đại nhân. Bậc Đại nhân có màu da vàng, làn da sáng như vàng ròng — đó cũng là một tướng tốt của bậc Đại nhân. Bậc Đại nhân có làn da mịn màng, mịn đến mức bụi bẩn không bám vào thân được — đó cũng là một tướng tốt của bậc Đại nhân.

Bậc Đại nhân mỗi lỗ chân lông chỉ mọc một sợi lông — đó cũng là một tướng tốt của bậc Đại nhân. Bậc Đại nhân có lông mọc hướng lên trên, xanh đen như màu thuốc nhuộm mắt, xoáy tròn sang phía phải — đó cũng là một tướng tốt của bậc Đại nhân. Bậc Đại nhân có thân hình cao lớn, ngay thẳng như Phạm thiên — đó cũng là một tướng tốt của bậc Đại nhân. Bậc Đại nhân có bảy chỗ trên thân nổi tròn đầy — đó cũng là một tướng tốt của bậc Đại nhân. Bậc Đại nhân có nửa thân trước như thân sư tử — đó cũng là một tướng tốt của bậc Đại nhân. Bậc Đại nhân giữa hai vai đầy đặn, không có chỗ lõm — đó cũng là một tướng tốt của bậc Đại nhân. Bậc Đại nhân có thân hình cân đối như cây đa: sải tay dài bằng chiều cao của thân, chiều cao của thân bằng sải tay — đó cũng là một tướng tốt của bậc Đại nhân.

Bậc Đại nhân có hai vai tròn đều, cân xứng — đó cũng là một tướng tốt của bậc Đại nhân. Bậc Đại nhân có vị giác cực kỳ nhạy bén — đó cũng là một tướng tốt của bậc Đại nhân. Bậc Đại nhân có hàm như hàm sư tử — đó cũng là một tướng tốt của bậc Đại nhân. Bậc Đại nhân có bốn mươi chiếc răng — đó cũng là một tướng tốt của bậc Đại nhân. Bậc Đại nhân có răng đều đặn — đó cũng là một tướng tốt của bậc Đại nhân. Bậc Đại nhân có răng khít nhau, không kẽ hở — đó cũng là một tướng tốt của bậc Đại nhân. Bậc Đại nhân có răng trắng bóng — đó cũng là một tướng tốt của bậc Đại nhân. Bậc Đại nhân có lưỡi rộng và dài — đó cũng là một tướng tốt của bậc Đại nhân. Bậc Đại nhân có giọng nói như giọng Phạm thiên, êm như tiếng chim ca-lăng-tần-già — đó cũng là một tướng tốt của bậc Đại nhân.

Bậc Đại nhân có mắt màu xanh đậm — đó cũng là một tướng tốt của bậc Đại nhân. Bậc Đại nhân có lông mi như lông mi con bò cái — đó cũng là một tướng tốt của bậc Đại nhân. Bậc Đại nhân có giữa hai lông mày một sợi lông mọc lên, trắng và mềm như bông. Việc bậc Đại nhân có sợi lông trắng mềm như bông mọc giữa hai lông mày — đó là một tướng tốt của bậc Đại nhân. Hơn nữa, bậc Đại nhân có đỉnh đầu như đội khăn xếp. Việc bậc Đại nhân có đỉnh đầu như đội khăn xếp — đó là một tướng tốt của bậc Đại nhân. Này các Tỷ-kheo, đó là ba mươi hai tướng tốt của bậc Đại nhân. Người có đủ các tướng ấy chỉ có hai con đường, không có con đường nào khác. Nếu sống tại gia, vị ấy sẽ làm Chuyển luân Thánh vương, vị vua công chính lấy Pháp để trị nước, bình định khắp bốn phương, giữ cho đất nước yên ổn, và có đủ bảy món báu.

Còn nếu Ngài từ bỏ gia đình, xuất gia sống không nhà, Ngài sẽ thành bậc A-la-hán, bậc Chánh Đẳng Giác, đã vén bỏ tấm màn che của thế gian. Này các Tỷ-kheo, các vị ẩn sĩ thuộc các trường phái bên ngoài cũng thuộc nằm lòng ba mươi hai tướng tốt của bậc Đại nhân này, nhưng họ không biết: “Do đã làm nghiệp (hành động có tác ý) nào mà vị ấy được tướng này.”

1. Tướng bàn chân đặt vững chắc

— Này các Tỷ-kheo, trong bất kỳ đời trước nào, kiếp trước nào, nơi ở trước nào, khi Như Lai sinh làm người, Ngài đã kiên trì và vững chắc trong các việc lành: giữ vững hành động tốt bằng thân, bằng lời nói, bằng ý nghĩ; bố thí và chia sẻ; giữ giới; giữ các ngày trai giới; kính trọng mẹ, kính trọng cha; kính trọng các vị Sa-môn, kính trọng các vị Bà-la-môn; tôn kính các bậc trưởng thượng trong gia đình, và còn nhiều việc lành cao quý khác nữa. Do đã làm, đã tích lũy, đã chồng chất và làm cho tăng trưởng nghiệp ấy, sau khi thân này tan hoại, sau khi chết, Ngài được sinh lên cõi lành, cõi Trời. Ở đó, Ngài hơn hẳn các vị thiên khác ở mười điểm: tuổi thọ cõi trời, sắc đẹp cõi trời, hạnh phúc cõi trời, danh tiếng cõi trời, uy quyền cõi trời, hình sắc cõi trời, âm thanh cõi trời, hương thơm cõi trời, vị ngon cõi trời và sự xúc chạm cõi trời.

Khi từ cõi ấy qua đời và trở lại nơi này, Ngài được tướng tốt này của bậc Đại nhân: Ngài có bàn chân đặt vững chắc trên mặt đất. Ngài đặt chân xuống đất một cách đều đặn, nhấc chân lên đều đặn, và chạm đất đều khắp bằng toàn bộ lòng bàn chân. Đầy đủ tướng này, nếu sống tại gia, Ngài sẽ làm Chuyển luân Thánh vương, vị vua công chính lấy Pháp để trị nước, bình định khắp bốn phương, giữ cho đất nước yên ổn, và có đủ bảy món báu. Vị ấy có bảy món báu này, tức là: bánh xe báu, voi báu, ngựa báu, ngọc báu, nữ báu, gia chủ báu, và thứ bảy là tướng quân báu. Vị ấy có hơn một ngàn người con, ai cũng dũng cảm, mang dáng vẻ anh hùng, đè bẹp quân đội của kẻ địch.

Vị ấy chinh phục mặt đất này cho đến tận bờ biển — mặt đất không còn trộm cướp quấy nhiễu, thịnh vượng và sung túc, yên bình và an lành, không còn sâu bọ phá hoại — rồi trị nước bằng Pháp, không dùng gậy gộc, không dùng gươm đao. Làm vua thì Ngài được những gì? Không một kẻ thù hay kẻ địch nào là con người có thể ngăn chặn được Ngài. Làm vua, Ngài được như vậy. Còn nếu Ngài từ bỏ gia đình, xuất gia sống không nhà, Ngài sẽ thành bậc A-la-hán, bậc Chánh Đẳng Giác, đã vén bỏ tấm màn che của thế gian. Làm Phật thì Ngài được những gì? Không ai ngăn chặn được Ngài: không kẻ thù hay kẻ địch nào ở bên trong hay bên ngoài; không tham, không sân, không si; không vị Sa-môn hay Bà-la-môn nào, không vị thiên, không Ma vương, không Phạm thiên, không bất cứ ai trên đời.

Làm Phật, Ngài được như vậy. Đức Phật đã nói điều này như vậy. Về điều này, có lời nói lên rằng:

Nghĩa là

Sống chân thật, theo Pháp, biết điều phục và tự chế, sống trong sạch, giữ giới, giữ ngày trai giới Bố-tát, bố thí, không dùng bạo động, không làm hại một ai, giữ vững những điều ấy và sống trọn vẹn như vậy. Nhờ những việc lành ấy, Ngài được sinh lên cõi Trời, sống trong niềm vui và hạnh phúc vô tận. Từ cõi ấy qua đời, Ngài tái sinh lại nơi này, với bàn chân bằng phẳng, chạm đất thật đều đặn. Các nhà xem tướng họp lại và tuyên bố: không ai làm trở ngại được người có bàn chân đặt đều như vậy, dù sống tại gia hay xuất gia. Ý nghĩa của tướng này thật rõ ràng: nếu sống tại gia, Ngài không bị trở ngại gì, chiến thắng mọi quân thù, đánh tan cả quân địch, không một người nào ngăn chặn được Ngài, nhờ quả của nghiệp ấy. Nếu Ngài xuất gia, rời bỏ dục lạc, sống ít ham muốn và sáng suốt, Ngài là bậc thánh cao cả, không còn phải tái sinh nữa, là bậc cao nhất, bậc Chánh Giác — bản chất của Ngài là như vậy.

2. Tướng bánh xe dưới bàn chân

— Này các Tỷ-kheo, trong bất kỳ đời trước nào, kiếp trước nào, nơi ở trước nào, khi Như Lai sinh làm người, Ngài mang hạnh phúc đến cho nhiều người, xua tan mọi đe dọa, khiếp sợ và nguy hiểm, sắp đặt sự che chở, bảo vệ và an ninh đúng theo Pháp, và bố thí kèm theo đầy đủ các vật tùy tùng. Do đã làm, đã tích lũy, đã chồng chất và làm cho tăng trưởng nghiệp ấy, sau khi thân này tan hoại, sau khi chết, Ngài được sinh lên cõi lành, cõi Trời. Ở đó, Ngài hơn hẳn các vị thiên khác ở mười điểm: tuổi thọ cõi trời, sắc đẹp cõi trời, hạnh phúc cõi trời, danh tiếng cõi trời, uy quyền cõi trời, hình sắc cõi trời, âm thanh cõi trời, hương thơm cõi trời, vị ngon cõi trời và sự xúc chạm cõi trời.

Khi từ cõi ấy qua đời và trở lại nơi này, Ngài được tướng tốt này của bậc Đại nhân. Dưới hai lòng bàn chân Ngài có hình bánh xe ngàn căm, có vành, có trục, đầy đủ mọi chi tiết và các khoảng chia đều đặn, rõ ràng. Đầy đủ tướng này, nếu sống tại gia, Ngài sẽ làm Chuyển luân Thánh vương, vị vua công chính lấy Pháp để trị nước, bình định khắp bốn phương, giữ cho đất nước yên ổn, và có đủ bảy món báu. Làm vua thì Ngài được những gì? Ngài có đoàn tùy tùng đông đảo; những người theo hầu Ngài gồm các Bà-la-môn và người có nhà, dân thành thị và dân thôn quê, quan quản kho và đại thần, sĩ quan quân đội, lính gác cửa, các quan, người trong hội đồng, các vua chư hầu, người được hưởng lộc vua ban và các vương tử.

Làm vua, Ngài được như vậy. Còn nếu Ngài từ bỏ gia đình, xuất gia sống không nhà, Ngài sẽ thành bậc A-la-hán, bậc Chánh Đẳng Giác, đã vén bỏ tấm màn che của thế gian. Làm Phật thì Ngài được những gì? Ngài có đoàn tùy tùng đông đảo; những người theo hầu Ngài gồm các vị Tỷ-kheo, Tỷ-kheo-ni, nam cư sĩ, nữ cư sĩ, chư Thiên, loài Người, A-tu-la, Long thần và Càn-thát-bà. Làm Phật, Ngài được như vậy. Đức Phật đã nói điều này như vậy. Về điều này, có lời nói lên rằng:

Nghĩa là

Ngày xưa, trong những đời quá khứ, khi còn làm người, Ngài khiến nhiều người được hạnh phúc. Ngài trừ diệt mọi kinh hoàng, sợ hãi và nguy hiểm, sắp đặt sự che chở, hộ trì và bảo vệ. Nhờ nghiệp ấy, Ngài được sinh lên cõi Trời, hưởng an lạc và hạnh phúc. Từ cõi ấy qua đời, tái sinh lại nơi này, dưới hai bàn chân Ngài có hình bánh xe hiện ra, với vành xe đầy đủ và một ngàn căm xe. Các nhà xem tướng họp lại và tuyên bố, khi thấy trăm đức tướng này: Ngài sẽ được quần chúng vây quanh, và nhiếp phục được địch quân, như hình bánh xe quay tròn với vành xe đầy đủ. Nếu Ngài không xuất gia mà sống đời tại gia như vậy, Ngài sẽ chuyển vận bánh xe và trị vì khắp cõi đất. Các vua chúa ở đây đều thần phục Ngài, vây quanh hầu hạ Ngài, bậc có danh xưng lớn. Nếu Ngài xuất gia, rời bỏ dục lạc, sống xa lìa dục lạc và sáng suốt, chư Thiên và loài Người, Đế-thích và Dạ-xoa, Càn-thát-bà, rồng, chim và loài bốn chân, là bậc cao nhất, bậc Chánh Giác, được chư Thiên và loài Người cung kính, tất cả đều vây quanh Ngài, bậc có danh xưng lớn.

3–5. Tướng gót chân dài, ngón dài và thân thẳng

— Này các Tỷ-kheo, trong bất kỳ đời trước nào, kiếp trước nào, nơi ở trước nào, khi Như Lai sinh làm người, Ngài từ bỏ việc giết hại sinh mạng, tránh xa việc giết hại; đã buông gậy, buông gươm, biết hổ thẹn, có lòng thương, sống với lòng thương xót hướng đến hạnh phúc của tất cả chúng sinh và mọi loài hữu tình. Do đã làm, đã tích lũy, đã chồng chất và làm cho tăng trưởng nghiệp ấy, sau khi thân này tan hoại, sau khi chết, Ngài được sinh lên cõi lành, cõi Trời. Ở đó, Ngài hơn hẳn các vị thiên khác ở mười điểm: tuổi thọ cõi trời, sắc đẹp cõi trời, hạnh phúc cõi trời, danh tiếng cõi trời, uy quyền cõi trời, hình sắc cõi trời, âm thanh cõi trời, hương thơm cõi trời, vị ngon cõi trời và sự xúc chạm cõi trời.

Khi từ cõi ấy qua đời và trở lại nơi này, Ngài được ba tướng tốt này của bậc Đại nhân: Ngài có gót chân dài, có ngón tay ngón chân dài, và có thân hình cao thẳng như Phạm thiên. Đầy đủ các tướng này, nếu sống tại gia, Ngài sẽ làm Chuyển luân Thánh vương, vị vua công chính lấy Pháp để trị nước, bình định khắp bốn phương, giữ cho đất nước yên ổn, và có đủ bảy món báu. Làm vua thì Ngài được những gì? Ngài sống lâu, thọ mạng được giữ gìn lâu dài; không một kẻ thù hay kẻ địch nào là con người có thể cướp đi mạng sống của Ngài trước thời hạn. Làm vua, Ngài được như vậy. Còn nếu Ngài từ bỏ gia đình, xuất gia sống không nhà, Ngài sẽ thành bậc A-la-hán, bậc Chánh Đẳng Giác, đã vén bỏ tấm màn che của thế gian.

Làm Phật thì Ngài được những gì? Ngài sống lâu, thọ mạng được giữ gìn lâu dài; không kẻ thù hay kẻ địch nào — không vị Sa-môn hay Bà-la-môn nào, không vị thiên, không Ma vương, không Phạm thiên, không bất cứ ai trên đời — có thể cướp đi mạng sống của Ngài trước thời hạn. Làm Phật, Ngài được như vậy. Đức Phật đã nói điều này như vậy. Về điều này, có lời nói lên rằng:

Nghĩa là

Tự biết mình sợ hãi, sợ chết và sợ bị tàn hại, Ngài tránh xa việc giết hại mọi loài chúng sinh. Nhờ sống làm việc lành ấy, Ngài được sinh lên cõi Trời, hưởng quả chín muồi của những việc làm tốt. Từ cõi ấy qua đời, Ngài trở lại nơi này, được hưởng nơi đây ba tướng tốt của bậc Đại nhân: gót chân đầy và dài, thân thẳng như Phạm thiên. Đáng yêu, hình vóc đẹp, cân xứng và khéo sinh, các ngón tay, ngón chân đều mềm mại và trẻ đẹp. Với ba tướng tốt của bậc Đại nhân ấy, các nhà xem tướng chỉ ra rằng Ngài sẽ sống lâu và luôn trẻ trung. Nếu sống tại gia, Ngài sẽ sống lâu dài; nếu sống đời xuất gia, tuổi thọ còn dài hơn nữa, vì Ngài sống nhờ làm chủ được sự phát triển của thần thông. Như vậy, đây là dấu hiệu của sự trường thọ.

6. Tướng bảy chỗ tròn đầy

— Này các Tỷ-kheo, trong bất kỳ đời trước nào, kiếp trước nào, nơi ở trước nào, khi Như Lai sinh làm người, Ngài là người bố thí các món ăn ngon lành nhất: món ăn cứng, món ăn mềm, món nếm, món liếm và các thức uống ngon ngọt. Do đã làm, đã tích lũy, đã chồng chất và làm cho tăng trưởng nghiệp ấy, sau khi thân này tan hoại, sau khi chết, Ngài được sinh lên cõi lành, cõi Trời. Ở đó, Ngài hơn hẳn các vị thiên khác ở mười điểm: tuổi thọ cõi trời, sắc đẹp cõi trời, hạnh phúc cõi trời, danh tiếng cõi trời, uy quyền cõi trời, hình sắc cõi trời, âm thanh cõi trời, hương thơm cõi trời, vị ngon cõi trời và sự xúc chạm cõi trời. Khi từ cõi ấy qua đời và trở lại nơi này, Ngài được tướng tốt này của bậc Đại nhân: Ngài có bảy chỗ nổi tròn đầy; bảy chỗ nổi tròn đầy ấy là:

hai tay nổi tròn đầy, hai chân nổi tròn đầy, hai vai nổi tròn đầy, và ngực nổi tròn đầy. Đầy đủ tướng này, nếu sống tại gia, Ngài sẽ làm Chuyển luân Thánh vương, vị vua công chính lấy Pháp để trị nước, bình định khắp bốn phương, giữ cho đất nước yên ổn, và có đủ bảy món báu. Làm vua thì Ngài được những gì? Ngài nhận được các món ăn ngon lành nhất: món ăn cứng, món ăn mềm, món nếm, món liếm và các thức uống ngon ngọt. Làm vua, Ngài được như vậy. Còn nếu Ngài từ bỏ gia đình, xuất gia sống không nhà, Ngài sẽ thành bậc A-la-hán, bậc Chánh Đẳng Giác, đã vén bỏ tấm màn che của thế gian. Làm Phật thì Ngài được những gì? Ngài nhận được các món ăn ngon lành nhất: món ăn cứng, món ăn mềm, món nếm, món liếm và các thức uống ngon ngọt.

Làm Phật, Ngài được như vậy. Đức Phật đã nói điều này như vậy. Về điều này, có lời nói lên rằng:

Nghĩa là

Ngài bố thí các món ăn: món cứng, món mềm, món liếm và món nếm, Ngài là người cho những món ăn có hương vị tuyệt hảo nhất. Nhờ việc làm tốt đẹp ấy, Ngài vui thích lâu dài trong vườn Nandana (khu vườn hoan lạc) của cõi trời. Sinh lại nơi này, Ngài được bảy chỗ tròn đầy, và có tay chân mềm mại. Các nhà xem tướng khéo léo tuyên bố: Ngài sẽ đầy đủ các món ăn ngon lành, món cứng và món mềm. Đó là ý nghĩa của tướng này khi Ngài sống tại gia; nếu sống đời xuất gia, Ngài cũng nhận được như vậy: nhận được những món ăn ngon cao nhất, món cứng và món mềm, cắt đứt mọi trói buộc của đời sống tại gia.

7–8. Tướng tay chân mềm mại và có màng lưới

— Này các Tỷ-kheo, trong bất kỳ đời trước nào, kiếp trước nào, nơi ở trước nào, khi Như Lai sinh làm người, Ngài là người thâu phục mọi người bằng bốn cách thâu phục lòng người: bố thí, lời nói dễ thương, làm việc có lợi cho người, và đối xử bình đẳng với mọi người. Do đã làm, đã tích lũy, đã chồng chất và làm cho tăng trưởng nghiệp ấy, sau khi thân này tan hoại, sau khi chết, Ngài được sinh lên cõi lành, cõi Trời. Ở đó, Ngài hơn hẳn các vị thiên khác ở mười điểm: tuổi thọ cõi trời, sắc đẹp cõi trời, hạnh phúc cõi trời, danh tiếng cõi trời, uy quyền cõi trời, hình sắc cõi trời, âm thanh cõi trời, hương thơm cõi trời, vị ngon cõi trời và sự xúc chạm cõi trời.

Khi từ cõi ấy qua đời và trở lại nơi này, Ngài được hai tướng tốt này của bậc Đại nhân: Tay chân Ngài mềm mại, non mịn, và giữa các ngón có màng như lưới. Đầy đủ các tướng này, nếu sống tại gia, Ngài sẽ làm Chuyển luân Thánh vương, vị vua công chính lấy Pháp để trị nước, bình định khắp bốn phương, giữ cho đất nước yên ổn, và có đủ bảy món báu. Làm vua thì Ngài được những gì? Đoàn tùy tùng của Ngài được thâu phục khéo léo và đoàn kết; những người theo hầu Ngài gồm các Bà-la-môn và người có nhà, dân thành thị và dân thôn quê, quan quản kho và đại thần, sĩ quan quân đội, lính gác cửa, các quan, người trong hội đồng, các vua chư hầu, người được hưởng lộc vua ban và các vương tử.

Làm vua, Ngài được như vậy. Còn nếu Ngài từ bỏ gia đình, xuất gia sống không nhà, Ngài sẽ thành bậc A-la-hán, bậc Chánh Đẳng Giác, đã vén bỏ tấm màn che của thế gian. Làm Phật thì Ngài được những gì? Đoàn tùy tùng của Ngài được thâu phục khéo léo và đoàn kết; những người theo hầu Ngài gồm các vị Tỷ-kheo, Tỷ-kheo-ni, nam cư sĩ, nữ cư sĩ, chư Thiên, loài Người, A-tu-la, Long thần và Càn-thát-bà. Làm Phật, Ngài được như vậy. Đức Phật đã nói điều này như vậy. Về điều này, có lời nói lên rằng:

Nghĩa là

Bằng bố thí và làm việc có lợi cho người, bằng lời nói dễ thương và đối xử bình đẳng, bằng cách sống và hành động như vậy, Ngài thâu phục được nhiều người lại với nhau, nhờ đức hạnh đáng quý ấy, Ngài được sinh lên cõi Trời. Từ cõi ấy qua đời, Ngài trở lại nơi này, tay chân Ngài mềm mại và có màng lưới, xinh đẹp, duyên dáng và dễ nhìn; vị hoàng tử trẻ tuổi ấy đã nhận được như vậy ngay từ khi còn nhỏ. Đoàn tùy tùng của Ngài trung thành và dễ điều hành, được thâu phục khéo léo khắp cõi đất rộng lớn này. Nói lời dễ thương, mong cầu hạnh phúc cho mọi người, Ngài sống thanh tịnh với những đức tính thù thắng như vậy. Nhưng nếu Ngài từ bỏ mọi hưởng thụ về dục lạc và tài sản, với tư cách bậc chiến thắng, Ngài thuyết Pháp vi diệu cho mọi người. Họ nghe với lòng hoan hỷ và đáp lại lời Ngài dạy; sau khi nghe, họ sống và thực hành đúng theo Pháp.

9–10. Tướng mu bàn chân cong tròn và lông mọc hướng lên

— Này các Tỷ-kheo, trong bất kỳ đời trước nào, kiếp trước nào, nơi ở trước nào, khi Như Lai sinh làm người, Ngài nói những lời gắn liền với lợi ích, gắn liền với Pháp; Ngài chỉ dạy cho nhiều người, là người mang lại lợi ích và hạnh phúc cho chúng sinh, là người dâng tặng Pháp mà không hề tiếc nuối. Do đã làm, đã tích lũy, đã chồng chất và làm cho tăng trưởng nghiệp ấy, sau khi thân này tan hoại, sau khi chết, Ngài được sinh lên cõi lành, cõi Trời. Ở đó, Ngài hơn hẳn các vị thiên khác ở mười điểm: tuổi thọ cõi trời, sắc đẹp cõi trời, hạnh phúc cõi trời, danh tiếng cõi trời, uy quyền cõi trời, hình sắc cõi trời, âm thanh cõi trời, hương thơm cõi trời, vị ngon cõi trời và sự xúc chạm cõi trời.

Khi từ cõi ấy qua đời và trở lại nơi này, Ngài được hai tướng tốt này của bậc Đại nhân: Mu bàn chân Ngài cong vồng lên tròn đầy, và lông trên thân Ngài mọc hướng lên trên. Đầy đủ các tướng này, nếu sống tại gia, Ngài sẽ làm Chuyển luân Thánh vương, vị vua công chính lấy Pháp để trị nước, bình định khắp bốn phương, giữ cho đất nước yên ổn, và có đủ bảy món báu. Làm vua thì Ngài được những gì? Ngài là người đứng đầu, cao nhất, hàng đầu, tối cao và tốt nhất trong những người hưởng thụ dục lạc. Làm vua, Ngài được như vậy. Còn nếu Ngài từ bỏ gia đình, xuất gia sống không nhà, Ngài sẽ thành bậc A-la-hán, bậc Chánh Đẳng Giác, đã vén bỏ tấm màn che của thế gian.

Làm Phật thì Ngài được những gì? Ngài là người đứng đầu, cao nhất, hàng đầu, tối cao và tốt nhất trong tất cả chúng sinh. Làm Phật, Ngài được như vậy. Đức Phật đã nói điều này như vậy. Về điều này, có lời nói lên rằng:

Nghĩa là

Lời Ngài nói gắn liền với ý nghĩa và với Pháp, ngày xưa Ngài thuyết giảng và chỉ dạy cho đông đảo mọi người. Ngài là người mang lại lợi ích và hạnh phúc cho chúng sinh, dâng tặng Pháp như một lễ vật, không hề xan lẫn hay hối tiếc. Nhờ thực hành việc lành ấy, Ngài lên cõi Trời và vui hưởng ở đó. Tái sinh tại nơi đây, Ngài được hai tướng tốt, là dấu hiệu của sự đứng đầu và hạnh phúc cao nhất. Lông trên thân Ngài mọc hướng lên trên, mắt cá chân của Ngài tròn trịa, khéo gọn, đầy thịt và máu, được da bao bọc, làm đẹp cho phần trên của bàn chân. Nếu một người như vậy sống tại gia, Ngài trở thành người cao nhất trong những người hưởng thụ dục lạc; không ai hơn được Ngài; Ngài đi khắp và làm chủ cả vùng đất Diêm-phù-đề. Còn nếu Ngài xuất gia — người từ bỏ không ai sánh bằng — Ngài trở thành người cao nhất trong tất cả chúng sinh; không tìm được ai cao hơn Ngài; Ngài sống và ngự trị khắp cả thế giới.

11. Tướng bắp chân như chân dê rừng

— Này các Tỷ-kheo, trong bất kỳ đời trước nào, kiếp trước nào, nơi ở trước nào, khi Như Lai sinh làm người, Ngài là người dạy dỗ cẩn thận, tận tâm — dù là một nghề, một ngành học, một nếp sống hay một công việc — luôn nghĩ: “Làm sao để họ mau học được, mau thực hành được, mà không phải mệt nhọc lâu ngày?” Do đã làm, đã tích lũy, đã chồng chất và làm cho tăng trưởng nghiệp ấy, sau khi thân này tan hoại, sau khi chết, Ngài được sinh lên cõi lành, cõi Trời. Ở đó, Ngài hơn hẳn các vị thiên khác ở mười điểm: tuổi thọ cõi trời, sắc đẹp cõi trời, hạnh phúc cõi trời, danh tiếng cõi trời, uy quyền cõi trời, hình sắc cõi trời, âm thanh cõi trời, hương thơm cõi trời, vị ngon cõi trời và sự xúc chạm cõi trời.

Khi từ cõi ấy qua đời và trở lại nơi này, Ngài được tướng tốt này của bậc Đại nhân: Bắp chân Ngài như bắp chân con dê rừng. Đầy đủ tướng này, nếu sống tại gia, Ngài sẽ làm Chuyển luân Thánh vương, vị vua công chính lấy Pháp để trị nước, bình định khắp bốn phương, giữ cho đất nước yên ổn, và có đủ bảy món báu. Làm vua thì Ngài được những gì? Ngài mau chóng nhận được những thứ xứng đáng với một vị vua: các yếu tố của nhà vua, các vật nâng đỡ của nhà vua, các vật hưởng dùng của nhà vua và những gì thích hợp với nhà vua. Làm vua, Ngài được như vậy. Còn nếu Ngài từ bỏ gia đình, xuất gia sống không nhà, Ngài sẽ thành bậc A-la-hán, bậc Chánh Đẳng Giác, đã vén bỏ tấm màn che của thế gian.

Làm Phật thì Ngài được những gì? Ngài mau chóng nhận được những thứ xứng đáng với một vị Sa-môn: các yếu tố của bậc tu hành, các vật nâng đỡ của bậc tu hành, các vật hưởng dùng của bậc tu hành và những gì thích hợp với bậc tu hành. Làm Phật, Ngài được như vậy. Đức Phật đã nói điều này như vậy. Về điều này, có lời nói lên rằng:

Nghĩa là

Về nghề nghiệp, ngành học, nếp sống và công việc, Ngài nghĩ cách làm sao để họ học biết được mau chóng. Điều Ngài dạy không làm hại một ai, Ngài dạy họ học mau, không mệt mỏi lâu ngày. Làm việc lành ấy — việc mang lại kết quả tốt đẹp và hạnh phúc — xong, Ngài được bắp chân đẹp đẽ và cân đối, tròn trịa, khéo sinh, nhú lên theo thứ tự hài hòa, lông mọc hướng lên, khắp thân phủ làn da mỏng mịn. Người ta gọi vị ấy là người có bắp chân dê rừng, và nói rằng đây là tướng của sự thành công mau chóng. Ghi chú biên tập: dòng kệ này không có trong bản dịch của Minh Châu; phần hiện đại được soạn theo Pāli. Ghi chú biên tập: dòng kệ này không có trong bản dịch của Minh Châu; phần hiện đại được soạn theo Pāli. Còn nếu một người như vậy chọn đời sống xuất gia, thấy rõ, yêu thích sự từ bỏ, người từ bỏ không ai sánh bằng ấy mau chóng tìm được những gì thích hợp và xứng đáng cho mình, một cách mau chóng.

12. Tướng da mịn màng

— Này các Tỷ-kheo, trong bất kỳ đời trước nào, kiếp trước nào, nơi ở trước nào, khi Như Lai sinh làm người, Ngài đến gần một vị Sa-môn hay một vị Bà-la-môn và hỏi: “Thưa Tôn giả, điều gì là việc lành? Điều gì là việc không lành? Điều gì đáng trách? Điều gì không đáng trách? Điều gì nên thực hành? Điều gì không nên thực hành? Làm điều gì sẽ đưa tôi đến chỗ bất lợi và khổ đau lâu dài? Và làm điều gì sẽ đưa tôi đến chỗ lợi ích và hạnh phúc lâu dài?” Do đã làm, đã tích lũy, đã chồng chất và làm cho tăng trưởng nghiệp ấy, sau khi thân này tan hoại, sau khi chết, Ngài được sinh lên cõi lành, cõi Trời. Ở đó, Ngài hơn hẳn các vị thiên khác ở mười điểm: tuổi thọ cõi trời, sắc đẹp cõi trời, hạnh phúc cõi trời, danh tiếng cõi trời, uy quyền cõi trời, hình sắc cõi trời, âm thanh cõi trời, hương thơm cõi trời, vị ngon cõi trời và sự xúc chạm cõi trời.

Khi từ cõi ấy qua đời và trở lại nơi này, Ngài được tướng tốt này của bậc Đại nhân: Da Ngài mịn màng; vì da quá mịn, bụi bẩn không bám vào thân Ngài được. Đầy đủ tướng này, nếu sống tại gia, Ngài sẽ làm Chuyển luân Thánh vương, vị vua công chính lấy Pháp để trị nước, bình định khắp bốn phương, giữ cho đất nước yên ổn, và có đủ bảy món báu. Làm vua thì Ngài được những gì? Ngài có trí tuệ lớn; trong những người hưởng thụ dục lạc, không ai ngang bằng hay hơn Ngài về trí tuệ. Làm vua, Ngài được như vậy. Còn nếu Ngài từ bỏ gia đình, xuất gia sống không nhà, Ngài sẽ thành bậc A-la-hán, bậc Chánh Đẳng Giác, đã vén bỏ tấm màn che của thế gian. Làm Phật thì Ngài được những gì?

Ngài có trí tuệ lớn: trí tuệ rộng khắp, trí tuệ vui tươi, trí tuệ nhanh nhạy, trí tuệ sắc bén và trí tuệ thấu suốt; không một chúng sinh nào ngang bằng hay hơn Ngài về trí tuệ. Làm Phật, Ngài được như vậy. Đức Phật đã nói điều này như vậy. Về điều này, có lời nói lên rằng:

Nghĩa là

Ngày xưa, trong những đời quá khứ, vì thiết tha muốn hiểu biết, Ngài đã hỏi han, tha thiết muốn học, Ngài tìm đến các vị xuất gia, và chăm chú nghe lời giải thích của họ với tâm trong sáng. Nhờ việc làm nhằm đạt được trí tuệ ấy, khi sinh làm người, làn da Ngài mịn màng. Các nhà xem tướng giỏi về dấu hiệu lúc sinh đã họp lại và tuyên bố: “Ngài sẽ nhìn thấu được những việc tế nhị.” Nếu một người như vậy không chọn đời sống xuất gia, Ngài sẽ chuyển vận bánh xe và trị vì cõi đất này. Trong số những người nắm được ý nghĩa và của cải, không ai ngang bằng hay hơn Ngài được tìm thấy. Còn nếu một người như vậy chọn đời sống xuất gia, thấy rõ, yêu thích sự từ bỏ, Ngài đạt được trí tuệ cao nhất và nổi bật, bậc có trí tuệ mênh mông tuyệt vời ấy đạt đến sự giác ngộ.

13. Tướng da màu vàng

— Này các Tỷ-kheo, trong bất kỳ đời trước nào, kiếp trước nào, nơi ở trước nào, khi Như Lai sinh làm người, Ngài không phải là người hay cáu gắt, cũng không hay bực bội. Dù bị chỉ trích nhiều, Ngài cũng không nổi giận, không khó chịu, không thù địch, không cứng lòng, và không biểu lộ sự khó chịu, thù ghét hay cay đắng. Ngài còn bố thí những tấm trải và tấm đắp mềm mại, mịn màng, cùng áo choàng bằng vải lanh mịn, vải bông mịn, vải lụa mịn và vải len mịn. Do đã làm, đã tích lũy, đã chồng chất và làm cho tăng trưởng nghiệp ấy, sau khi thân này tan hoại, sau khi chết, Ngài được sinh lên cõi lành, cõi Trời. Ở đó, Ngài hơn hẳn các vị thiên khác ở mười điểm: tuổi thọ cõi trời, sắc đẹp cõi trời, hạnh phúc cõi trời, danh tiếng cõi trời, uy quyền cõi trời, hình sắc cõi trời, âm thanh cõi trời, hương thơm cõi trời, vị ngon cõi trời và sự xúc chạm cõi trời.

Khi từ cõi ấy qua đời và trở lại nơi này, Ngài được tướng tốt này của bậc Đại nhân: Da Ngài có màu vàng; làn da Ngài sáng như vàng ròng lấp lánh. Đầy đủ tướng này, nếu sống tại gia, Ngài sẽ làm Chuyển luân Thánh vương, vị vua công chính lấy Pháp để trị nước, bình định khắp bốn phương, giữ cho đất nước yên ổn, và có đủ bảy món báu. Làm vua thì Ngài được những gì? Ngài nhận được những tấm trải và tấm đắp mềm mại, mịn màng, cùng áo choàng bằng vải lanh mịn, vải bông mịn, vải lụa mịn và vải len mịn. Làm vua, Ngài được như vậy. Còn nếu Ngài từ bỏ gia đình, xuất gia sống không nhà, Ngài sẽ thành bậc A-la-hán, bậc Chánh Đẳng Giác, đã vén bỏ tấm màn che của thế gian.

Làm Phật thì Ngài được những gì? Ngài nhận được những tấm trải và tấm đắp mềm mại, mịn màng, cùng áo choàng bằng vải lanh mịn, vải bông mịn, vải lụa mịn và vải len mịn. Làm Phật, Ngài được như vậy. Đức Phật đã nói điều này như vậy. Về điều này, có lời nói lên rằng:

Nghĩa là

Vững lòng tốt và không sân hận, Ngài đã bố thí, vải vóc mịn màng và mềm mại khi chạm vào, trong một đời trước, Ngài đã cương quyết phân phát, như một vị thiên đổ mưa xuống khắp cõi đất rộng lớn. Làm vậy, Ngài từ đời này qua đời và được sinh lên cõi Trời, hưởng quả báo của những việc làm tốt. Sau khi hưởng hết quả lành, Ngài sinh lại nơi đây, với thân hình sáng như vàng ròng, đẹp đẽ và hùng tráng, chẳng khác gì Đế-thích, vị thiên cao nhất. Nếu người ấy ở lại nhà, không muốn xuất gia, Ngài chinh phục và trị vì cõi đất rộng lớn này, nhờ sức mạnh của nghiệp quá khứ, cùng với bảy món báu. Ngài nhận được làn da thanh khiết, mịn màng và tinh sạch, nhận được áo mặc, vải vóc và những tấm choàng tốt nhất, nếu Ngài chọn đời sống xuất gia, không gia đình. Vì Ngài vẫn kiên trì hưởng quả của nghiệp quá khứ; những điều Ngài đã làm không bao giờ vô hiệu.

14. Tướng bộ phận kín được bao bọc

— Này các Tỷ-kheo, trong bất kỳ đời trước nào, kiếp trước nào, nơi ở trước nào, khi Như Lai sinh làm người, Ngài là người làm cho sum họp trở lại những thân quyến, bạn bè, người thân yêu và bạn đồng hành đã lạc mất từ lâu, xa cách từ lâu. Ngài làm cho mẹ sum họp với con, con sum họp với mẹ; cha sum họp với con, con sum họp với cha; anh sum họp với anh, anh sum họp với chị, chị sum họp với anh, và chị sum họp với chị — đưa họ lại với nhau trong niềm vui mừng. Do đã làm, đã tích lũy, đã chồng chất và làm cho tăng trưởng nghiệp ấy, sau khi thân này tan hoại, sau khi chết, Ngài được sinh lên cõi lành, cõi Trời. Ở đó, Ngài hơn hẳn các vị thiên khác ở mười điểm: tuổi thọ cõi trời, sắc đẹp cõi trời, hạnh phúc cõi trời, danh tiếng cõi trời, uy quyền cõi trời, hình sắc cõi trời, âm thanh cõi trời, hương thơm cõi trời, vị ngon cõi trời và sự xúc chạm cõi trời.

Khi từ cõi ấy qua đời và trở lại nơi này, Ngài được tướng tốt này của bậc Đại nhân — bộ phận kín của Ngài được bao bọc trong bao da. Đầy đủ tướng này, nếu sống tại gia, Ngài sẽ làm Chuyển luân Thánh vương, vị vua công chính lấy Pháp để trị nước, bình định khắp bốn phương, giữ cho đất nước yên ổn, và có đủ bảy món báu. Làm vua thì Ngài được những gì? Ngài có nhiều con: hơn một ngàn người con, ai cũng dũng cảm, mang dáng vẻ anh hùng, đè bẹp quân đội của kẻ địch. Làm vua, Ngài được như vậy. Còn nếu Ngài từ bỏ gia đình, xuất gia sống không nhà, Ngài sẽ thành bậc A-la-hán, bậc Chánh Đẳng Giác, đã vén bỏ tấm màn che của thế gian. Làm Phật thì Ngài được những gì?

Ngài có nhiều con: hằng mấy ngàn người con, ai cũng dũng cảm, mang dáng vẻ anh hùng, đè bẹp quân đội của kẻ địch. Làm Phật, Ngài được như vậy. Đức Phật đã nói điều này như vậy. Về điều này, có lời nói lên rằng:

Nghĩa là

Ngày xưa, trong nhiều đời quá khứ, Ngài làm cho sum họp những người đã lạc mất từ lâu, đau khổ lâu ngày và phiêu bạt lâu ngày, những thân quyến, bạn bè và người thân đã xa cách, đưa họ lại với nhau và sống vui vẻ với nhau. Nhờ việc lành này, Ngài được sinh lên cõi Trời, hưởng hạnh phúc và hỷ lạc ở đó. Từ cõi ấy qua đời, Ngài sinh lại chỗ này, được tướng bộ phận kín bao bọc trong bao da. Một người như vậy có rất nhiều con, hơn một ngàn người con, là những bậc anh hùng, chiến thắng và nhiếp phục địch quân, là niềm vui của người tại gia, nói lời kính yêu. Nếu Ngài xuất gia tu đạo, uy lực còn thắng hơn nhiều; số con của Ngài còn nhiều hơn, biết vâng lời chỉ giáo. Dù tại gia hay xuất gia, tướng tốt này thật rõ ràng.

Hết phần tụng thứ nhất.

15–16. Tướng thân cân đối như cây đa và tay chạm đầu gối

— Này các Tỷ-kheo, trong bất kỳ đời trước nào, kiếp trước nào, nơi ở trước nào, khi Như Lai sinh làm người, Ngài quan sát toàn thể mọi người đã tập hợp lại, biết rõ điều họ có chung và điều riêng của mỗi người; Ngài biết từng người, và biết sự khác biệt giữa người này với người kia: “Người này xứng đáng với điều này; người kia xứng đáng với điều kia” — ở mỗi trường hợp, Ngài phân xử đúng theo sự khác biệt giữa mọi người. Do đã làm, đã tích lũy, đã chồng chất và làm cho tăng trưởng nghiệp ấy, sau khi thân này tan hoại, sau khi chết, Ngài được sinh lên cõi lành, cõi Trời. Ở đó, Ngài hơn hẳn các vị thiên khác ở mười điểm: tuổi thọ cõi trời, sắc đẹp cõi trời, hạnh phúc cõi trời, danh tiếng cõi trời, uy quyền cõi trời, hình sắc cõi trời, âm thanh cõi trời, hương thơm cõi trời, vị ngon cõi trời và sự xúc chạm cõi trời.

Khi từ cõi ấy qua đời và trở lại nơi này, Ngài được hai tướng tốt này của bậc Đại nhân: Thân Ngài cân đối tròn trịa như cây đa; và khi đứng thẳng, không cúi xuống, hai lòng bàn tay Ngài chạm và xoa được đầu gối. Đầy đủ các tướng này, nếu sống tại gia, Ngài sẽ làm Chuyển luân Thánh vương, vị vua công chính lấy Pháp để trị nước, bình định khắp bốn phương, giữ cho đất nước yên ổn, và có đủ bảy món báu. Làm vua thì Ngài được những gì? Ngài giàu có, sung túc và lắm của: có nhiều vàng bạc, nhiều tài sản và vật dụng, nhiều tiền của và lúa gạo, kho tàng và nhà kho đầy ắp. Làm vua, Ngài được như vậy. Còn nếu Ngài từ bỏ gia đình, xuất gia sống không nhà, Ngài sẽ thành bậc A-la-hán, bậc Chánh Đẳng Giác, đã vén bỏ tấm màn che của thế gian.

Làm Phật thì Ngài được những gì? Ngài giàu có, sung túc và lắm của. Các tài sản của Ngài là những thứ này, tức là: tài sản là lòng tin, tài sản là giới, tài sản là biết hổ thẹn, tài sản là biết sợ điều xấu, tài sản là sự học hỏi, tài sản là lòng rộng rãi bố thí, và tài sản là trí tuệ. Làm Phật, Ngài được như vậy. Đức Phật đã nói điều này như vậy. Về điều này, có lời nói lên rằng:

Nghĩa là

Cân nhắc, xem xét và suy tư, Ngài quan sát toàn thể mọi người đã tập hợp, ở chỗ này chỗ kia: “Người này xứng đáng với điều này.” Ngài hành động tương xứng với sự khác biệt giữa mọi người. Đứng thẳng, không cong lưng, Ngài đưa hai tay sờ được đầu gối; thân Ngài tròn cao như cây đa, đó là quả lành đặc biệt còn lại của những việc làm tốt. Các bậc thiện xảo, vượt hơn người thường, đều tuyên bố như sau: “Đứa trẻ sẽ được tất cả, những gì xứng đáng với một người cư sĩ; là cư sĩ, Ngài được mọi dục lạc và tài sản, phong phú và thích hợp với một vị vua của cõi đất này. Nếu Ngài phát tâm từ bỏ mọi dục lạc và tài sản, Ngài sẽ được tài vật cao nhất và tốt nhất.”

17–19. Tướng ngực như sư tử, vai đầy đặn và thân tròn đều

— Này các Tỷ-kheo, trong bất kỳ đời trước nào, kiếp trước nào, nơi ở trước nào, khi Như Lai sinh làm người, Ngài là người mong muốn điều tốt nhất, lợi ích, sự thoải mái và chỗ an toàn cho nhiều người, luôn nghĩ: “Làm sao để họ tăng trưởng về lòng tin, về giới, về sự học hỏi, về lòng bố thí, về Pháp, về trí tuệ; về tiền của và lúa gạo, về ruộng đất, về loài hai chân và bốn chân, về con cái và vợ, về người phục vụ, công nhân và nhân viên; về thân quyến, về bạn bè và về bà con?” Do đã làm, đã tích lũy, đã chồng chất và làm cho tăng trưởng nghiệp ấy, sau khi thân này tan hoại, sau khi chết, Ngài được sinh lên cõi lành, cõi Trời. Ở đó, Ngài hơn hẳn các vị thiên khác ở mười điểm: tuổi thọ cõi trời, sắc đẹp cõi trời, hạnh phúc cõi trời, danh tiếng cõi trời, uy quyền cõi trời, hình sắc cõi trời, âm thanh cõi trời, hương thơm cõi trời, vị ngon cõi trời và sự xúc chạm cõi trời.

Khi từ cõi ấy qua đời và trở lại nơi này, Ngài được ba tướng tốt này của bậc Đại nhân: Nửa thân trước của Ngài như thân sư tử; giữa hai vai Ngài đầy đặn; và thân trên của Ngài tròn đều, cân xứng. Đầy đủ các tướng này, nếu sống tại gia, Ngài sẽ làm Chuyển luân Thánh vương, vị vua công chính lấy Pháp để trị nước, bình định khắp bốn phương, giữ cho đất nước yên ổn, và có đủ bảy món báu. Làm vua thì Ngài được những gì? Ngài thuộc kiểu người không suy giảm: Ngài không suy giảm về tiền của và lúa gạo, về ruộng đất, về loài hai chân và bốn chân, về con cái và vợ, về người phục vụ, công nhân và nhân viên, về thân quyến, bạn bè và bà con; Ngài không suy giảm ở bất cứ thành tựu nào.

Làm vua, Ngài được như vậy. Còn nếu Ngài từ bỏ gia đình, xuất gia sống không nhà, Ngài sẽ thành bậc A-la-hán, bậc Chánh Đẳng Giác, đã vén bỏ tấm màn che của thế gian. Làm Phật thì Ngài được những gì? Ngài thuộc kiểu người không suy giảm: Ngài không suy giảm về lòng tin, về giới, về sự học hỏi, về lòng bố thí và về trí tuệ; Ngài không suy giảm ở bất cứ thành tựu nào. Làm Phật, Ngài được như vậy. Đức Phật đã nói điều này như vậy. Về điều này, có lời nói lên rằng:

Nghĩa là

Mong ước của Ngài là: “Làm sao để người khác không suy giảm về lòng tin, giới, sự học hỏi và trí tuệ, về lòng bố thí, về Pháp và nhiều điều lành khác, về tài sản, lúa gạo và ruộng đất, về vợ con và loài bốn chân, về quyến thuộc, bạn bè và bà con, về lúa gạo, sắc đẹp và hạnh phúc?” Ngài ao ước mong cầu như vậy: không để một ai bị tổn hại. Và Ngài luôn mong cho mọi người được thành công như vậy. Thân trên của Ngài có hình như thân sư tử, vai vuông tròn đều đặn, đầy đặn giữa hai vai. Nhờ những việc lành đã khéo làm trong quá khứ, Ngài không hư hoại, đó là điềm báo trước của sự không suy giảm nơi Ngài. Dù là người tại gia, Ngài cũng tăng trưởng về lúa gạo, tài sản và vợ con, và loài bốn chân. Xuất gia mà không có vật gì, Ngài chứng được sự giác ngộ, sự giác ngộ cao nhất không bao giờ tiêu diệt — bản chất ấy là như vậy.

20. Tướng vị giác nhạy bén

— Này các Tỷ-kheo, trong bất kỳ đời trước nào, kiếp trước nào, nơi ở trước nào, khi Như Lai sinh làm người, Ngài thuộc hạng người không bao giờ làm tổn thương bất cứ chúng sinh nào — không bằng nắm tay, không bằng hòn đá, không bằng gậy, không bằng gươm. Do đã làm, đã tích lũy, đã chồng chất và làm cho tăng trưởng nghiệp ấy, sau khi thân này tan hoại, sau khi chết, Ngài được sinh lên cõi lành, cõi Trời. Ở đó, Ngài hơn hẳn các vị thiên khác ở mười điểm: tuổi thọ cõi trời, sắc đẹp cõi trời, hạnh phúc cõi trời, danh tiếng cõi trời, uy quyền cõi trời, hình sắc cõi trời, âm thanh cõi trời, hương thơm cõi trời, vị ngon cõi trời và sự xúc chạm cõi trời.

Khi từ cõi ấy qua đời và trở lại nơi này, Ngài được tướng tốt này của bậc Đại nhân: vị giác của Ngài cực kỳ nhạy bén; các dây thần kinh vị giác của Ngài nổi lên, sinh ra ở cổ họng và phân bố đều khắp. Đầy đủ tướng này, nếu sống tại gia, Ngài sẽ làm Chuyển luân Thánh vương, vị vua công chính lấy Pháp để trị nước, bình định khắp bốn phương, giữ cho đất nước yên ổn, và có đủ bảy món báu. Làm vua thì Ngài được những gì? Ngài ít bệnh, ít đau ốm; dạ dày của Ngài tiêu hóa tốt, không quá lạnh, cũng không quá nóng. Làm vua, Ngài được như vậy. Còn nếu Ngài từ bỏ gia đình, xuất gia sống không nhà, Ngài sẽ thành bậc A-la-hán, bậc Chánh Đẳng Giác, đã vén bỏ tấm màn che của thế gian.

Làm Phật thì Ngài được những gì? Ngài ít bệnh, ít đau ốm; dạ dày của Ngài tiêu hóa tốt, không quá lạnh, không quá nóng, mà ở mức vừa phải, thích hợp cho việc nỗ lực tu tập. Làm Phật, Ngài được như vậy. Đức Phật đã nói điều này như vậy. Về điều này, có lời nói lên rằng:

Nghĩa là

Không bằng nắm tay, gậy hay đá, không bằng gươm hay đánh đập đến chết, không bằng trói buộc hay đe dọa, Ngài không bao giờ làm hại một ai. Chính vì vậy, Ngài được sinh lên cõi trời và vui hưởng ở đó, gặp được hạnh phúc như quả của những việc làm hạnh phúc. Các dây thần kinh vị giác nổi rõ, khéo an trú ở cổ họng và truyền đi đều khắp, trở lại nơi đây, Ngài được vị giác rất nhạy bén. Vì vậy các nhà xem tướng thiện xảo tuyên bố về Ngài rằng: “Người này sẽ được hưởng nhiều hạnh phúc an lạc, dù tại gia hay xuất gia, tướng tốt này thật rõ ràng như vậy.”

21–22. Tướng mắt xanh đậm và lông mi như bò

— Này các Tỷ-kheo, trong bất kỳ đời trước nào, kiếp trước nào, nơi ở trước nào, khi Như Lai sinh làm người, Ngài không nhìn ai bằng ánh mắt trừng trừng, không nhìn xiên, cũng không ngoảnh mặt đi tránh nhìn; với tâm ngay thẳng, Ngài đến với người khác bằng ý hướng ngay thẳng, nhìn đông đảo mọi người bằng ánh mắt thân thiện. Do đã làm, đã tích lũy, đã chồng chất và làm cho tăng trưởng nghiệp ấy, sau khi thân này tan hoại, sau khi chết, Ngài được sinh lên cõi lành, cõi Trời. Ở đó, Ngài hơn hẳn các vị thiên khác ở mười điểm: tuổi thọ cõi trời, sắc đẹp cõi trời, hạnh phúc cõi trời, danh tiếng cõi trời, uy quyền cõi trời, hình sắc cõi trời, âm thanh cõi trời, hương thơm cõi trời, vị ngon cõi trời và sự xúc chạm cõi trời.

Khi từ cõi ấy qua đời và trở lại nơi này, Ngài được hai tướng tốt này của bậc Đại nhân: Mắt Ngài màu xanh đậm, và lông mi Ngài như lông mi con bò cái. Đầy đủ các tướng này, nếu sống tại gia, Ngài sẽ làm Chuyển luân Thánh vương, vị vua công chính lấy Pháp để trị nước, bình định khắp bốn phương, giữ cho đất nước yên ổn, và có đủ bảy món báu. Làm vua thì Ngài được những gì? Đông đảo mọi người nhìn Ngài với ánh mắt thân thiện; Ngài được yêu quý và thân mến đối với các Bà-la-môn và người có nhà, dân thành thị và dân thôn quê, quan quản kho và đại thần, sĩ quan quân đội, lính gác cửa, các quan, người trong hội đồng, các vua chư hầu, người được hưởng lộc vua ban và các vương tử.

Làm vua, Ngài được như vậy. Còn nếu Ngài từ bỏ gia đình, xuất gia sống không nhà, Ngài sẽ thành bậc A-la-hán, bậc Chánh Đẳng Giác, đã vén bỏ tấm màn che của thế gian. Làm Phật thì Ngài được những gì? Đông đảo mọi người nhìn Ngài với ánh mắt thân thiện; Ngài được yêu quý và thân mến đối với các vị Tỷ-kheo, Tỷ-kheo-ni, nam cư sĩ, nữ cư sĩ, chư Thiên, loài Người, A-tu-la, Long thần và Càn-thát-bà. Làm Phật, Ngài được như vậy. Đức Phật đã nói điều này như vậy. Về điều này, có lời nói lên rằng:

Nghĩa là

Không nhìn trừng, không nhìn xiên, cũng không ngoảnh mặt đi tránh nhìn, với tâm ngay thẳng, rộng mở và cao thượng, Ngài nhìn khắp mọi người bằng lòng từ của mình. Ở những lần sinh tốt lành, Ngài hưởng quả chín muồi, và vui hưởng quả an lạc của chư Thiên ở đó. Nơi đây, lông mi Ngài như mi con bò cái, và cặp mắt hết sức xanh, đẹp đẽ, thật ưa nhìn. Nhiều nhà xem tướng lão luyện, tinh thông về các tướng tốt, đã chỉ ra rằng Ngài sẽ thành bậc Thiện nhân với cặp mắt tế nhị, được mọi người hoan nghênh và ưa thích ngắm nhìn. Dù là người cư sĩ, Ngài cũng được mọi người ưa nhìn, được mọi người kính yêu. Dù tại gia hay là Sa-môn, Ngài được người kính mến, như người đã cứu chữa nỗi khổ sầu cho đại chúng.

23. Tướng đỉnh đầu như khăn xếp

— Này các Tỷ-kheo, trong bất kỳ đời trước nào, kiếp trước nào, nơi ở trước nào, khi Như Lai sinh làm người, Ngài là người dẫn đầu và đi trước mọi người trong các việc lành: hành vi tốt về thân, về lời nói và về tâm ý, bố thí và san sẻ, giữ giới, giữ ngày trai giới, kính trọng cha mẹ, kính trọng các vị Sa-môn và Bà-la-môn, tôn kính các bậc trưởng thượng trong gia đình, và nhiều việc khác thuộc về các việc lành. Do đã làm, đã tích lũy, đã chồng chất và làm cho tăng trưởng nghiệp ấy, sau khi thân này tan hoại, sau khi chết, Ngài được sinh lên cõi lành, cõi Trời. Ở đó, Ngài hơn hẳn các vị thiên khác ở mười điểm: tuổi thọ cõi trời, sắc đẹp cõi trời, hạnh phúc cõi trời, danh tiếng cõi trời, uy quyền cõi trời, hình sắc cõi trời, âm thanh cõi trời, hương thơm cõi trời, vị ngon cõi trời và sự xúc chạm cõi trời.

Khi từ cõi ấy qua đời và trở lại nơi này, Ngài được tướng tốt này của bậc Đại nhân: Đỉnh đầu của Ngài như khăn xếp. Đầy đủ tướng này, nếu sống tại gia, Ngài sẽ làm Chuyển luân Thánh vương, vị vua công chính lấy Pháp để trị nước, bình định khắp bốn phương, giữ cho đất nước yên ổn, và có đủ bảy món báu. Làm vua thì Ngài được những gì? Ngài có đoàn tùy tùng đông đảo gồm các Bà-la-môn và người có nhà, dân thành thị và dân thôn quê, quan quản kho và đại thần, sĩ quan quân đội, lính gác cửa, các quan, người trong hội đồng, các vua chư hầu, người được hưởng lộc vua ban và các vương tử. Làm vua, Ngài được như vậy. Còn nếu Ngài từ bỏ gia đình, xuất gia sống không nhà, Ngài sẽ thành bậc A-la-hán, bậc Chánh Đẳng Giác, đã vén bỏ tấm màn che của thế gian.

Làm Phật thì Ngài được những gì? Ngài có đoàn tùy tùng đông đảo gồm các vị Tỷ-kheo, Tỷ-kheo-ni, nam cư sĩ, nữ cư sĩ, chư Thiên, loài Người, A-tu-la, Long thần và Càn-thát-bà. Làm Phật, Ngài được như vậy. Đức Phật đã nói điều này như vậy. Về điều này, có lời nói lên rằng:

Nghĩa là

Trong những người khéo sống, Ngài là người đứng đầu, hết lòng với đời sống theo Pháp giữa những người sống theo Pháp. Mọi người đi theo Ngài, và Ngài hưởng quả của những việc lành ở cõi trời. Sau khi đã hưởng quả ấy, Ngài được tướng đỉnh đầu như khăn xếp. Các nhà xem tướng thiện xảo về điềm và dấu hiệu đã tiên tri: “Ngài sẽ là người dẫn đầu của mọi người. Người giúp việc phục vụ Ngài ở đây, giữa loài người, như họ đã từng phục vụ Ngài trong quá khứ. Nếu Ngài thành bậc quý tộc, chúa tể của cõi đất, Ngài sẽ được sự phục vụ của mọi người. Nhưng nếu người ấy xuất gia, Ngài sẽ tinh thông, thiện xảo về giáo pháp. Hết lòng với những đức hạnh trong lời dạy của Ngài, mọi người sẽ thành những người đi theo Ngài.”

24–25. Tướng mỗi lỗ chân lông một sợi lông và sợi lông trắng giữa hai mày

— Này các Tỷ-kheo, trong bất kỳ đời trước nào, kiếp trước nào, nơi ở trước nào, khi Như Lai sinh làm người, Ngài kiêng tránh nói dối. Ngài nói lời chân thật và gắn bó với sự thật. Ngài là người thành thật, đáng tin cậy, và không lừa dối thế gian bằng lời nói của mình. Do đã làm, đã tích lũy, đã chồng chất và làm cho tăng trưởng nghiệp ấy, sau khi thân này tan hoại, sau khi chết, Ngài được sinh lên cõi lành, cõi Trời. Ở đó, Ngài hơn hẳn các vị thiên khác ở mười điểm: tuổi thọ cõi trời, sắc đẹp cõi trời, hạnh phúc cõi trời, danh tiếng cõi trời, uy quyền cõi trời, hình sắc cõi trời, âm thanh cõi trời, hương thơm cõi trời, vị ngon cõi trời và sự xúc chạm cõi trời.

Khi từ cõi ấy qua đời và trở lại nơi này, Ngài được hai tướng tốt này của bậc Đại nhân: Lông của Ngài mọc mỗi lỗ chân lông một sợi; và giữa hai lông mày của Ngài mọc một sợi lông, mềm và trắng như bông vải. Đầy đủ các tướng này, nếu sống tại gia, Ngài sẽ làm Chuyển luân Thánh vương, vị vua công chính lấy Pháp để trị nước, bình định khắp bốn phương, giữ cho đất nước yên ổn, và có đủ bảy món báu. Làm vua thì Ngài được những gì? Ngài có nhiều người thân cận theo hầu: các Bà-la-môn và người có nhà, dân thành thị và dân thôn quê, quan quản kho và đại thần, sĩ quan quân đội, lính gác cửa, các quan, người trong hội đồng, các vua chư hầu, người được hưởng lộc vua ban và các vương tử.

Làm vua, Ngài được như vậy. Còn nếu Ngài từ bỏ gia đình, xuất gia sống không nhà, Ngài sẽ thành bậc A-la-hán, bậc Chánh Đẳng Giác, đã vén bỏ tấm màn che của thế gian. Làm Phật thì Ngài được những gì? Ngài có nhiều người thân cận theo hầu: các vị Tỷ-kheo, Tỷ-kheo-ni, nam cư sĩ, nữ cư sĩ, chư Thiên, loài Người, A-tu-la, Long thần và Càn-thát-bà. Làm Phật, Ngài được như vậy. Đức Phật đã nói điều này như vậy. Về điều này, có lời nói lên rằng:

Nghĩa là

Trong các đời trước, Ngài giữ đúng lời hứa, không hai lưỡi, Ngài tránh xa lời nói dối. Ngài không bao giờ thất hứa với ai, mà nói điều chân thật, có thật, đúng sự việc. Một sợi lông trắng tinh như bông vải mọc xinh đẹp giữa hai lông mày của Ngài. Và không bao giờ hai sợi, mà chỉ một sợi duy nhất, lông mọc trong mỗi lỗ chân lông của Ngài. Nhiều nhà xem tướng học thông các tướng, thiện xảo về dấu hiệu, đã họp lại và tiên tri: “Một người như vậy, với sợi lông giữa mày và lông nổi bật như thế, sẽ có nhiều người thân cận theo hầu. Dù là người tại gia, nhiều người cũng sẽ đi theo Ngài, nhờ sức mạnh của những việc đã làm trong quá khứ. Nhưng một khi đã xuất gia, không còn sở hữu vật gì, làm Phật, mọi người sẽ đi theo Ngài.”

26–27. Tướng bốn mươi răng và răng không kẽ hở

— Này các Tỷ-kheo, trong bất kỳ đời trước nào, kiếp trước nào, nơi ở trước nào, khi Như Lai sinh làm người, Ngài kiêng tránh nói lời chia rẽ. Ngài không thuật lại ở nơi này điều đã nghe ở nơi kia để chia rẽ người này với người kia. Trái lại, Ngài hòa giải những người đã chia rẽ và nâng đỡ những người đã hòa hợp; Ngài vui trong hòa hợp, yêu thích hòa hợp, và nói những lời tạo nên hòa hợp. Do đã làm, đã tích lũy, đã chồng chất và làm cho tăng trưởng nghiệp ấy, sau khi thân này tan hoại, sau khi chết, Ngài được sinh lên cõi lành, cõi Trời. Ở đó, Ngài hơn hẳn các vị thiên khác ở mười điểm: tuổi thọ cõi trời, sắc đẹp cõi trời, hạnh phúc cõi trời, danh tiếng cõi trời, uy quyền cõi trời, hình sắc cõi trời, âm thanh cõi trời, hương thơm cõi trời, vị ngon cõi trời và sự xúc chạm cõi trời.

Khi từ cõi ấy qua đời và trở lại nơi này, Ngài được hai tướng tốt này của bậc Đại nhân: Ngài có bốn mươi cái răng, và răng của Ngài không có kẽ hở. Đầy đủ các tướng này, nếu sống tại gia, Ngài sẽ làm Chuyển luân Thánh vương, vị vua công chính lấy Pháp để trị nước, bình định khắp bốn phương, giữ cho đất nước yên ổn, và có đủ bảy món báu. Làm vua thì Ngài được những gì? Đoàn tùy tùng của Ngài không thể bị chia rẽ; đoàn ấy gồm các Bà-la-môn và người có nhà, dân thành thị và dân thôn quê, quan quản kho và đại thần, sĩ quan quân đội, lính gác cửa, các quan, người trong hội đồng, các vua chư hầu, người được hưởng lộc vua ban và các vương tử. Làm vua, Ngài được như vậy. Còn nếu Ngài từ bỏ gia đình, xuất gia sống không nhà, Ngài sẽ thành bậc A-la-hán, bậc Chánh Đẳng Giác, đã vén bỏ tấm màn che của thế gian.

Làm Phật thì Ngài được những gì? Đoàn tùy tùng của Ngài không thể bị chia rẽ; đoàn ấy gồm các vị Tỷ-kheo, Tỷ-kheo-ni, nam cư sĩ, nữ cư sĩ, chư Thiên, loài Người, A-tu-la, Long thần và Càn-thát-bà. Làm Phật, Ngài được như vậy. Đức Phật đã nói điều này như vậy. Về điều này, có lời nói lên rằng:

Nghĩa là

Ngài không nói lời chia rẽ làm tan vỡ những người đã hòa hợp, không tạo ra tranh chấp nuôi dưỡng sự chia rẽ, không hành xử sai trái bằng cách nuôi dưỡng cãi vã, không gieo chia rẽ vào những người đã hòa hợp. Ngài nói những lời tử tế để nuôi dưỡng hòa hợp, làm cho những người đã chia rẽ được hợp nhất. Ngài gạt bỏ những cãi vã giữa mọi người, vui mừng cùng với những người đã hòa hợp. Ở những lần tái sinh tốt lành, Ngài hưởng quả và kết quả của nó, vui hưởng ở đó. Nơi đây, răng Ngài không kẽ hở, khít sát nhau, bốn mươi cái răng nổi bật trong miệng Ngài. Nếu Ngài thành bậc quý tộc, chúa tể của cõi đất, hội chúng của Ngài sẽ không thể bị chia cắt. Và khi làm bậc xuất gia, thanh tịnh, không vết nhơ, hội chúng của Ngài sẽ đi theo Ngài, không lay chuyển được.”

28–29. Tướng lưỡi rộng dài và giọng như Phạm thiên

— Này các Tỷ-kheo, trong bất kỳ đời trước nào, kiếp trước nào, nơi ở trước nào, khi Như Lai sinh làm người, Ngài kiêng tránh nói lời thô ác. Ngài nói những lời dịu dàng, dễ nghe, dễ thương, đi vào lòng người, lịch sự, được nhiều người yêu thích và vừa ý. Do đã làm, đã tích lũy, đã chồng chất và làm cho tăng trưởng nghiệp ấy, sau khi thân này tan hoại, sau khi chết, Ngài được sinh lên cõi lành, cõi Trời. Ở đó, Ngài hơn hẳn các vị thiên khác ở mười điểm: tuổi thọ cõi trời, sắc đẹp cõi trời, hạnh phúc cõi trời, danh tiếng cõi trời, uy quyền cõi trời, hình sắc cõi trời, âm thanh cõi trời, hương thơm cõi trời, vị ngon cõi trời và sự xúc chạm cõi trời.

Khi từ cõi ấy qua đời và trở lại nơi này, Ngài được hai tướng tốt này của bậc Đại nhân: Ngài có lưỡi rộng dài, và giọng nói của Ngài như giọng Phạm thiên, như tiếng chim cu hót. Đầy đủ các tướng này, nếu sống tại gia, Ngài sẽ làm Chuyển luân Thánh vương, vị vua công chính lấy Pháp để trị nước, bình định khắp bốn phương, giữ cho đất nước yên ổn, và có đủ bảy món báu. Làm vua thì Ngài được những gì? Giọng nói của Ngài có sức thuyết phục; lời Ngài nói ra có sức thuyết phục đối với các Bà-la-môn và người có nhà, dân thành thị và dân thôn quê, quan quản kho và đại thần, sĩ quan quân đội, lính gác cửa, các quan, người trong hội đồng, các vua chư hầu, người được hưởng lộc vua ban và các vương tử.

Làm vua, Ngài được như vậy. Còn nếu Ngài từ bỏ gia đình, xuất gia sống không nhà, Ngài sẽ thành bậc A-la-hán, bậc Chánh Đẳng Giác, đã vén bỏ tấm màn che của thế gian. Làm Phật thì Ngài được những gì? Giọng nói của Ngài có sức thuyết phục; lời Ngài nói ra có sức thuyết phục đối với các vị Tỷ-kheo, Tỷ-kheo-ni, nam cư sĩ, nữ cư sĩ, chư Thiên, loài Người, A-tu-la, Long thần và Càn-thát-bà. Làm Phật, Ngài được như vậy. Đức Phật đã nói điều này như vậy. Về điều này, có lời nói lên rằng:

Nghĩa là

lời xúc phạm, lời gây sự, lời làm hại người, lời gây phiền hà, đè nén đông người, Ngài không nói lời lớn tiếng, thô ác. Lời nói của Ngài ngọt ngào, có ích và lịch sự. Ngài nói những lời dễ thương trong tâm, đi vào lòng người, dễ nghe. Ngài hưởng quả của hạnh kiểm tốt về lời nói, hưởng quả của những việc lành ở cõi trời. Sau khi đã hưởng quả ấy, khi trở lại nơi đây, Ngài được giọng nói như giọng Phạm thiên. Lưỡi của Ngài dài và rộng, và lời nói của Ngài có sức thuyết phục. Dù là người tại gia, lời nói của Ngài cũng mang lại thịnh vượng. Nhưng nếu người ấy xuất gia, thường xuyên thuyết giảng cho mọi người, họ sẽ bị thuyết phục bởi những lời tốt đẹp của Ngài.”

30. Tướng hàm như hàm sư tử

— Này các Tỷ-kheo, trong bất kỳ đời trước nào, kiếp trước nào, nơi ở trước nào, khi Như Lai sinh làm người, Ngài kiêng tránh nói lời vô ích. Lời nói của Ngài đúng lúc, chân thật và có ý nghĩa, hợp với Pháp và với sự rèn luyện. Ngài nói những điều có giá trị, hợp lý, súc tích và có lợi vào đúng thời điểm thích hợp. Do đã làm, đã tích lũy, đã chồng chất và làm cho tăng trưởng nghiệp ấy, sau khi thân này tan hoại, sau khi chết, Ngài được sinh lên cõi lành, cõi Trời. Ở đó, Ngài hơn hẳn các vị thiên khác ở mười điểm: tuổi thọ cõi trời, sắc đẹp cõi trời, hạnh phúc cõi trời, danh tiếng cõi trời, uy quyền cõi trời, hình sắc cõi trời, âm thanh cõi trời, hương thơm cõi trời, vị ngon cõi trời và sự xúc chạm cõi trời.

Khi từ cõi ấy qua đời và trở lại nơi này, Ngài được tướng tốt này của bậc Đại nhân: Hàm của Ngài như hàm sư tử. Đầy đủ tướng này, nếu sống tại gia, Ngài sẽ làm Chuyển luân Thánh vương, vị vua công chính lấy Pháp để trị nước, bình định khắp bốn phương, giữ cho đất nước yên ổn, và có đủ bảy món báu. Làm vua thì Ngài được những gì? Ngài không thể bị tiêu diệt bởi bất cứ kẻ thù hay đối thủ nào là con người. Làm vua, Ngài được như vậy. Còn nếu Ngài từ bỏ gia đình, xuất gia sống không nhà, Ngài sẽ thành bậc A-la-hán, bậc Chánh Đẳng Giác, đã vén bỏ tấm màn che của thế gian. Làm Phật thì Ngài được những gì? Ngài không thể bị tiêu diệt bởi bất cứ kẻ thù hay đối thủ nào, bên trong hay bên ngoài; không bởi tham, sân hay si; không bởi bất cứ vị Sa-môn, Bà-la-môn, vị trời hay Ma vương nào, không bởi Phạm thiên, và không bởi bất cứ ai trong thế gian.

Làm Phật, Ngài được như vậy. Đức Phật đã nói điều này như vậy. Về điều này, có lời nói lên rằng:

Nghĩa là

Không vô ích, không ngớ ngẩn, cách nói của Ngài không bao giờ buông lung. Ngài gạt bỏ điều không có lợi, và nói vì lợi ích và hạnh phúc của mọi người. Làm vậy, Ngài từ đây qua đời và được sinh lên cõi trời, nơi Ngài hưởng quả của những việc đã khéo làm. Qua đời ở đó, khi trở lại nơi đây, Ngài được hàm như hàm của loài thú cao nhất. Ngài thành vị vua rất khó bị đánh bại, một bậc chúa tể và người cai trị vĩ đại của loài người. Ngài ngang hàng với bậc cao nhất ở thành cõi trời Ba mươi ba, như Đế-thích, vị thiên cao nhất. Càn-thát-bà, A-tu-la, Dạ-xoa và La-sát, và chư Thiên cũng không dễ đánh bại được Ngài. Nếu Ngài thành bậc như vậy, Ngài soi sáng khắp các phương và khoảng giữa các phương.”

31–32. Tướng răng đều đặn và răng trắng sáng

— Này các Tỷ-kheo, trong bất kỳ đời trước nào, kiếp trước nào, nơi ở trước nào, khi Như Lai sinh làm người, Ngài từ bỏ cách sống sai trái và nuôi sống mình bằng cách sống chân chính. Ngài kiêng tránh gian lận về cân, về kim loại và về đo lường; kiêng tránh hối lộ, lừa đảo, gian trá và hai mặt; kiêng tránh cắt xẻo, giết hại, bắt cóc, cướp đường, cướp bóc và bạo lực. Do đã làm, đã tích lũy, đã chồng chất và làm cho tăng trưởng nghiệp ấy, sau khi thân này tan hoại, sau khi chết, Ngài được sinh lên cõi lành, cõi Trời. Ở đó, Ngài hơn hẳn các vị thiên khác ở mười điểm: tuổi thọ cõi trời, sắc đẹp cõi trời, hạnh phúc cõi trời, danh tiếng cõi trời, uy quyền cõi trời, hình sắc cõi trời, âm thanh cõi trời, hương thơm cõi trời, vị ngon cõi trời và sự xúc chạm cõi trời.

Khi từ cõi ấy qua đời và trở lại nơi này, Ngài được hai tướng tốt này của bậc Đại nhân: răng của Ngài đều đặn và trắng thật sáng. Đầy đủ các tướng này, nếu sống tại gia, Ngài sẽ làm Chuyển luân Thánh vương, vị vua công chính lấy Pháp để trị nước, bình định khắp bốn phương, giữ cho đất nước yên ổn, và có đủ bảy món báu. Vị ấy có bảy món báu này, tức là: bánh xe báu, voi báu, ngựa báu, ngọc báu, nữ báu, gia chủ báu, và thứ bảy là tướng quân báu. Vị ấy có hơn một ngàn người con, ai cũng dũng cảm, mang dáng vẻ anh hùng, đè bẹp quân đội của kẻ địch. Vị ấy chinh phục mặt đất này cho đến tận bờ biển — mặt đất không còn trộm cướp quấy nhiễu, thịnh vượng và sung túc, yên bình và an lành, không còn sâu bọ phá hoại — rồi trị nước bằng Pháp, không dùng gậy gộc, không dùng gươm đao.

Làm vua thì Ngài được những gì? Đoàn tùy tùng của Ngài trong sạch; những người theo hầu Ngài gồm các Bà-la-môn và người có nhà, dân thành thị và dân thôn quê, quan quản kho và đại thần, sĩ quan quân đội, lính gác cửa, các quan, người trong hội đồng, các vua chư hầu, người được hưởng lộc vua ban và các vương tử. Làm vua, Ngài được như vậy. Còn nếu Ngài từ bỏ gia đình, xuất gia sống không nhà, Ngài sẽ thành bậc A-la-hán, bậc Chánh Đẳng Giác, đã vén bỏ tấm màn che của thế gian. Làm Phật thì Ngài được những gì? Đoàn tùy tùng của Ngài trong sạch; những người theo hầu Ngài gồm các vị Tỷ-kheo, Tỷ-kheo-ni, nam cư sĩ, nữ cư sĩ, chư Thiên, loài Người, A-tu-la, Long thần và Càn-thát-bà.

Làm Phật, Ngài được như vậy. Đức Phật đã nói điều này như vậy. Về điều này, có lời nói lên rằng:

Nghĩa là

Ngài từ bỏ cách sống sai trái, và tạo nên một lối sống công bằng, trong sạch và chân chính. Ngài gạt bỏ điều không có lợi, và sống vì lợi ích và hạnh phúc của mọi người. người ấy đã hưởng quả ở cõi trời. Đã làm điều được ca ngợi bởi những người thiện xảo, có trí và tốt lành, Ngang hàng với bậc cao nhất ở cõi trời Ba mươi ba, Ngài vui hưởng với khoái lạc và vui chơi. Từ đó qua đời, Ngài trở lại đời người. Với sự chín muồi còn lại của quả những việc lành, Ngài được răng đều đặn, sáng loáng, rực rỡ và trắng tinh. Nhiều nhà xem tướng được xem là những người có trí đã họp lại và tiên tri về Ngài: “Với hàm răng đều, trắng, sạch và sáng như vậy, đoàn tùy tùng của Ngài sẽ trong sạch như vậy. Làm vua, người của Ngài cũng sẽ trong sạch, khi Ngài trị vì, chinh phục cõi đất rộng lớn này. Họ sẽ không làm hại đất nước, mà sống vì lợi ích và hạnh phúc của mọi người. Nhưng nếu Ngài xuất gia, Ngài sẽ thành bậc xuất gia không còn bệnh, các lậu hoặc đã lắng dịu, tấm màn che đã được vén bỏ. Thoát khỏi căng thẳng và mệt mỏi, Ngài thấy được đời này và đời sau. Những người làm theo lời Ngài, cả người tại gia lẫn người xuất gia, đều rũ bỏ điều ác, điều không trong sạch và đáng trách. Ngài được bao quanh bởi những người trong sạch, những người đã gạt bỏ vết nhơ, sự chai cứng, tội lỗi và ô nhiễm.”

Đức Phật đã nói như vậy. Hài lòng, các vị Tỷ-kheo hoan hỷ với lời Đức Phật nói. Kinh Tướng (hết).