Hạnh của Bồ-tát Vessantara

Người mẹ ruột của ta
là nữ nhân dòng Sát-đế-lỵ tên Phusatī.
Bà ấy là hoàng hậu yêu quý của (Chúa Trời) Sakka
vào những kiếp sống trước.
Nhìn thấy sự dứt tuổi thọ của bà ấy,
vị Chúa Trời đã nói điều này:
“Này quý phi, trẫm ban cho khanh mười điều ân huệ,
hãy chọn lựa theo như ý thích.”
Và khi được nói như vậy,
bà hoàng hậu ấy đã đáp lại (Chúa Trời) Sakka điều này:
“Thiếp có lỗi lầm gì vậy?
Phải chăng thiếp bị ngài ghét bỏ
khiến ngài lưu đày thiếp khỏi chốn bồng lai
như là ngọn gió thổi trốc gốc cây vậy?”
Và khi được nói như vậy,
vị (Chúa Trời) Sakka ấy đã đáp lại bà ta điều này:
“Chẳng phải khanh đã làm điều sai trái
và cũng chẳng phải là ta không yêu quý khanh.
Sở dĩ như thế ấy chính là vì tuổi thọ của khanh,
thời điểm tử vong sắp đến.
Hãy tiếp nhận mười điều ân huệ quý báu tối cao
đã được trẫm ban thưởng.”
Với mười điều ân huệ được (Chúa Trời) Sakka ban thưởng,
bà Phusatī ấy, hớn hở, mừng rỡ, vui sướng,
đã lựa chọn mười điều ân huệ
sau khi đã tính gộp luôn cả ta (vào các điều ân huệ ấy).
Mệnh chung từ nơi đó,
bà Phusatī ấy đã sanh vào dòng dõi Sát-đế-lỵ
ở thành phố Jetuttara
và đã kết hôn với Sañjaya.
Khi ấy, ta đã hạ sanh vào lòng bà Phusatī,
người mẹ yêu quý.
Do nhờ oai lực của ta,
người mẹ của ta đã luôn luôn hứng thú trong việc bố thí.
Bà bố thí cho những người không có tài sản, người không có của cải, người bệnh hoạn, người già cả,
người ăn xin, người đi đường,
các vị Sa-môn, các Bà-la-môn,
và những người bị khánh tận.
Sau khi mang thai ta được mười tháng,
bà Phusatī trong lúc đang đi quanh thành phố
đã sanh ta
ở giữa đường phố của những người thương buôn.
Tên của ta không liên quan đến họ mẹ,
cũng không xuất phát từ họ cha.
Ta đã được sanh ra ở đường phố của những người thương buôn,
vì thế ta đã là Vessantara.
Đến khi ta đã trở thành đứa bé trai
được tám tuổi tính từ lúc sanh,
khi ấy ta đã ngồi ở tòa lâu đài
và đã suy nghĩ về việc bố thí tặng vật.
Ta có thể bố thí tim, mắt,
luôn cả thịt và máu của mình.
Ta đã thông báo là ta có thể bố thí xác thân của mình
nếu có người van xin.
Trong khi ta đang suy xét về bản tánh
không dao động không hẹp hòi,
tại nơi ấy trái đất
với tràng hoa là khu rừng ở núi Sineru đã rúng động.
Mỗi nửa tháng,
vào ngày mười lăm và ngày cuối tháng là ngày trai giới,
ta đã cưỡi lên con voi Paccaya
và đã đi đến để bố thí tặng phẩm.
Những người Bà-la-môn từ lãnh thổ vương quốc Kaliṅga
đã đi đến gặp ta.
Họ đã cầu xin ta con long tượng
được xem là biểu hiện của sự thịnh vượng và may mắn:
“Xứ sở chúng tôi không có mưa, thức ăn hiếm hoi, đói kém trầm trọng.
Xin ngài hãy ban cho con long tượng cao quý,
toàn màu trắng,
tối thắng của loài voi.”
Ta bố thí điều mà những người Bà-la-môn yêu cầu ta;
ta không rung động.
Ta không thu giấu vật đang sở hữu.
Tâm ý của ta hoan hỉ trong việc bố thí.
(Nghĩ rằng): “Đối với ta, khi có được người cầu xin
thì sự từ chối là điều không đúng đắn.
Sự thọ trì của ta chớ có bị đổ vỡ.
Ta sẽ bố thí con voi vĩ đại.”
Sau khi nắm lấy con voi ở chiếc ngà
và rưới nước từ chiếc bình làm bằng ngọc quý
lên bàn tay,
ta đã cho con voi đến các vị Bà-la-môn.
Lại một lần nữa,
trong khi ta đang bố thí con voi tối thắng toàn màu trắng,
khi ấy trái đất
với tràng hoa là khu rừng ở núi Sineru cũng đã rúng động.
Do việc bố thí con voi ấy,
những người dân xứ Sivi giận dữ đã tụ họp lại
và đã trục xuất (ta) ra khỏi vương quốc của ta (nói rằng):
“Hãy cho ông ta đi đến ngọn núi Vaṅka.”
Trong khi bọn họ xua đuổi,
ta đã yêu cầu một ân huệ để tiến hành cuộc đại thí,
không dao động,
không hẹp hòi.
Khi được yêu cầu,
tất cả những người dân xứ Sivi đã ban cho ta một ân huệ.
Sau khi cho vỗ kêu hai chiếc trống lớn,
ta đã trao tặng món quà vĩ đại.
Lúc bấy giờ, tại nơi ấy có âm thanh ầm ĩ, ồn ào, ghê rợn vang lên.
Bởi sự bố thí (này),
họ đã lôi kéo ta đi;
một lần nữa ta đã trao tặng món quà vĩ đại.
Sau khi đã bố thí voi, ngựa, xe cộ,
tôi trai, tớ gái, trâu bò, của cải,
và đã ban phát cuộc đại thí,
vào khi ấy ta đã rời khỏi thành phố.
Sau khi rời khỏi thành phố,
ta đã quay người lại quan sát,
khi ấy trái đất
với tràng hoa là khu rừng ở núi Sineru cũng đã rúng động.
Sau khi bố thí cỗ xe bốn ngựa kéo,
ta đứng ở ngã tư đường,
chỉ một mình không người hầu cận,
và ta đã nói với Hoàng Hậu Maddī điều này:
“Này Maddī,
nàng hãy ẵm Kaṇhā(jinā),
con bé nhẹ và là em gái.
Ta sẽ ẵm Jāli bởi vì nó nặng và là anh trai.”
Maddī đã ôm lấy Kaṇhājinā
như thể ôm lấy đóa sen xanh hoặc đóa sen trắng.
Ta đã ôm lấy vị Sát-đế-lỵ Jāli
như thể ôm lấy bầu đựng nước bằng vàng.
Bốn người Sát-đế-lỵ,
dòng dõi quý tộc,
có vóc dáng mảnh mai,
tiến bước trên mặt đất lúc gồ ghề lúc bằng phẳng đi về hướng ngọn núi Vaṅka.
Chúng tôi đã hỏi những người đi cùng đường
hoặc theo hướng ngược lại
về lộ trình:
“Ngọn núi Vaṅka ở nơi nào?”
Nhìn thấy chúng tôi ở nơi ấy,
họ đã thốt lên lời thương xót.
Họ bày tỏ nỗi đau xót (nói rằng):
“Ngọn núi Vaṅka ở xa lắm.”
Nếu hai đứa trẻ nhìn thấy những cây có trái
ở trong khu rừng,
hai đứa trẻ bật khóc
vì nguyên nhân của những trái cây ấy.
Trông thấy hai đứa trẻ khóc lóc,
những cội cây cao lớn xum xuê
tự động khom mình xuống
đến gần hai đứa trẻ.
Sau khi nhìn thấy điều kỳ diệu phi thường khiến lông tóc rởn ốc này,
(hoàng hậu) Maddī,
với sự rạng rỡ ở toàn thân,
đã thốt lên lời tán thán (rằng):
“Quả thật là điều kỳ diệu phi thường ở thế gian
khiến lông tóc rởn ốc.
Những cội cây đã tự động khom mình xuống
bởi vì oai lực của Vessantara.”
Vì lòng thương xót hai đứa trẻ,
các hàng Dạ-xoa đã thâu ngắn đường đi;
chỉ nội trong ngày khởi hành
họ đã đi đến vương quốc Ceta.
Lúc bấy giờ có sáu mươi ngàn vị vua
cư ngụ ở Mātulā.
Tất cả đã chắp tay lên, than khóc,
và đã đi đến gần.
Ở tại nơi ấy,
sau khi trao đổi trò chuyện cùng với các vị vương tử xứ Ceta ấy,
rồi từ đó
bốn người đã đi đến ngọn núi Vaṅka.
Chúa Trời đã triệu tập vị Vissakamma
có đại thần lực (ra lệnh rằng):
“Khanh hãy khéo biến hóa ra một khu ẩn cư được xây dựng tốt đẹp
có gian nhà lá xinh xắn.”
Nghe theo lời của (Chúa Trời) Sakka,
vị Vissakamma có đại thần lực
đã khéo biến hóa ra một khu ẩn cư được xây dựng tốt đẹp
có gian nhà lá xinh xắn.
Sau khi đã đi sâu vào khu rừng
có ít tiếng động không có xáo trộn,
bốn người chúng tôi đã sống ở tại nơi ấy,
phía bên trong ngọn núi.
Khi ấy,
ta và Hoàng Hậu Maddī cùng với hai con là Jāli và Kaṇhājinā
đã sống ở khu ẩn cư
giúp nhau xóa tan nỗi niềm sầu muộn.
Trong khi chăm nom hai đứa trẻ,
ta không có đơn độc ở khu ẩn cư.
Nàng Maddī mang về trái cây;
nàng ấy nuôi dưỡng ba người.
Khi ta đang sống ở trong khu rừng,
có người khách đi đường đã đến gặp ta
và đã cầu xin cả hai người con của ta
là Jāli và Kaṇhājinā.
Khi trông thấy người cầu xin đi đến gần,
sự mừng rỡ đã sanh khởi ở ta.
Khi ấy, ta đã dắt cả hai người con
và đã trao tặng cho vị Bà-la-môn.
Khi ta dứt bỏ hai người con của chính bản thân
cho vị Bà-la-môn Jūjaka,
khi ấy trái đất
với tràng hoa là khu rừng ở núi Sineru cũng đã rúng động.
Hơn thế nữa,
(Chúa Trời) Sakka,
sau khi ngự xuống với dáng vóc vị Bà-la-môn,
đã cầu xin ta Hoàng Hậu Maddī là người vợ có giới hạnh và chung thủy.
Sau khi nắm lấy nàng Maddī ở cánh tay
và làm đầy hai bàn tay bụm lại với nước,
ta đã ban bố nàng Maddī cho vị ấy
với tâm ý và tư duy hoan hỷ.
Khi nàng Maddī đang được bố thí,
chư thiên ở cõi trời đã mừng rỡ.
Khi ấy,
trái đất với tràng hoa là khu rừng ở núi Sineru cũng đã rúng động.
Trong khi dứt bỏ (người con trai) Jāli,
người con gái Kaṇhājinā,
và Hoàng Hậu Maddī người vợ chung thủy,
ta đã không phải nghĩ ngợi với lý do chỉ là vì quả vị giác ngộ.
Cả hai người con không có bị ta ghét bỏ,
Hoàng Hậu Maddī không có bị ta ghét bỏ,
đối với ta quả vị Toàn Giác là yêu quý;
vì thế ta đã bố thí những người thân yêu.
Vào một dịp khác nữa,
khi hội ngộ cùng cha mẹ ở tại khu rừng bao la,
trong khi bọn họ đang than khóc bi thảm
nói về nỗi niềm hạnh phúc và khổ đau.
Do sự tôn kính,
ta đã đến gặp song thân với sự hổ thẹn và ái ngại.
Khi ấy trái đất
với tràng hoa là khu rừng ở núi Sineru cũng đã rúng động.
Vào một dịp khác nữa,
ta cùng với thân quyến đã lìa khỏi khu rừng bao la
và đi vào thành phố tráng lệ
là kinh thành Jetuttara.
Khi ấy, bảy loại châu báu đã đổ xuống cơn mưa,
có đám mây lớn đã đổ tuôn mưa.
Lúc bấy giờ, trái đất
với tràng hoa là khu rừng ở núi Sineru cũng đã rúng động.
Ngay cả trái đất vô tư này
không nhận thức được nỗi niềm hạnh phúc và khổ đau,
nó cũng đã rung chuyển bảy lần
bởi vì năng lực bố thí của ta.