Trang chủ › Tiểu Bộ › Hạnh của Con Thỏ Hiền Trí

Hạnh của Con Thỏ Hiền Trí

Sasapaṇḍitacariya · CP10 · 100 đoạn

Tiền thân con thỏ hiền trí sống trong rừng cùng khỉ, chó rừng và rái cá, ăn cỏ và không hãm hại ai. Ngày trai giới, thỏ dạy bạn bè chuẩn bị tặng phẩm cho bậc xứng đáng; riêng thỏ không có mè, gạo hay bơ, chỉ có cỏ là thứ không cho được — nên nguyện dâng chính thân mình. Sakka giả dạng Bà-la-môn đến thử, thỏ bảo đốt lửa rồi nhảy vào giữa ngọn lửa, và lửa đối với thỏ mát như nước lạnh. Cuối bài là kệ tóm tắt mười hạnh của phẩm Akitti, thuộc ba-la-mật bố thí.

Điểm thực hành

Không có gì để cho không phải là lý do để thôi cho: luôn còn chính bản thân và lòng chân thành của mình để dâng hiến.

Hạnh Tạng Phẩm Akitti Ba-la-mật bố thí 10 Hạnh của Con Thỏ Hiền Trí

Vào một thời điểm khác nữa,
khi ta là con thỏ lang thang ở trong rừng,
có thức ăn là cỏ, lá cây, rau cải, và quả củ.
Ta lánh xa việc hãm hại các kẻ khác.
Lúc bấy giờ, có một con khỉ, một con chó rừng,
một con rái cá nhỏ, và ta
sống trong cùng một khu vực,
gặp gỡ nhau sáng chiều.
Ta giảng dạy cho chúng
về các hành động lành dữ:
“Các ngươi hãy xa lìa các điều ác,
các ngươi hãy gắn bó với các việc thiện.”
Sau khi nhìn thấy mặt trăng đã tròn
vào ngày trai giới,
tại nơi ấy ta đã chỉ bảo chúng rằng:
“Hôm nay là ngày trai giới.
Các ngươi hãy chuẩn bị những tặng phẩm
để bố thí đến bậc xứng đáng được dâng cúng.
Sau khi đã bố thí tặng phẩm đến bậc xứng đáng được dâng cúng,
các ngươi hãy thực hành ngày trai giới.”
Chúng đã nói với ta rằng: “Sādhu, lành thay!”
Rồi tùy theo khả năng, tùy theo sức lực,
sau khi chuẩn bị các tặng phẩm
chúng đã đi tìm bậc xứng đáng được dâng cúng.
Ta đã ngồi xuống và suy nghĩ
về tặng phẩm thích hợp với bậc xứng đáng được dâng cúng:
“Nếu ta đạt được một bậc xứng đáng được dâng cúng
thì tặng phẩm của ta sẽ là gì?
Ta không có mè,
đậu xanh, đậu tây, gạo, hay bơ.
Ta sống bằng cỏ
nhưng bố thí cỏ là không thể được.
Nếu có người là bậc xứng đáng được dâng cúng
đi đến nơi ta để khất thực,
ta sẽ cúng dường bản thân của mình;
người ấy sẽ không (phải) ra đi mà không có gì.
Biết được ý định của ta,
(Chúa Trời) Sakka với dáng vóc của vị Bà-la-môn
đã đi đến chổ ngụ của ta
nhằm việc xác định việc bố thí của ta.
Khi nhìn thấy vị ấy,
ta đã hớn hở nói lên điều này:
“Quả thật là tốt đẹp về việc ông đã đi đến chỗ tôi
vì nguyên nhân thực phẩm.
Hôm nay,
tôi sẽ biếu ông tặng phẩm cao quí chưa từng được bố thí trước đây.
Ông là con người thành tựu giới đức
nên việc hãm hại kẻ khác là không thích hợp đối với ông.
Ông hãy đi đến và đốt lên ngọn lửa.
Hãy đem lại nhiều cây củi.
Tôi sẽ nướng chín bản thân.
Ông sẽ thọ thực vật đã được nấu chín.”
Vị ấy, với tâm ý mừng rỡ, (nói rằng): “Sādhu, lành thay!”
rồi đã đem lại nhiều cây củi
đốt lên đống lửa lớn
và đã tạo nên một cụm than hồng.
Vị ấy đã đốt lên ngọn lửa ở tại nơi ấy
và ngọn lửa ấy đã mau chóng trở nên mãnh liệt như thế.
Sau khi rủ sạch các chi thể bị lấm bụi,
ta đã tiến vào một bên (đống lửa).
Khi đống cây củi to lớn
đã phát cháy bùng lên mạnh mẽ,
ta đã nhảy lên và rơi vào
ở chính giữa ngọn lửa.
Giống như bất cứ ai đã đi vào
trong làn nước mát lạnh
thì được dịu đi nỗi bực bội và cơn phiền muộn (của mình)
đồng thời làm sanh khởi sự hứng thú và phỉ lạc.
Tương tợ y như thế,
khi ta đi vào ngọn lửa đang cháy rực,
tất cả nỗi bực bội đã được dịu đi,
tợ như (đi vào) làn nước mát lạnh vậy.
Ta đã bố thí đến vị Bà-la-môn
hết thảy toàn bộ thân thể
gồm có lớp da ngoài, da trong, thịt, gân,
xương, và cơ tim.

Nghĩa là

Lại một thời khác nữa, khi ta là con thỏ lang thang trong rừng, ăn cỏ, lá cây, rau cải và quả củ. Ta tránh xa việc hãm hại kẻ khác. Bấy giờ, có một con khỉ, một con chó rừng, một con rái cá nhỏ và ta sống chung một khu vực, gặp nhau sáng chiều. Ta dạy chúng về các việc lành và việc dữ: 'Hãy xa lìa các điều ác, hãy gắn bó với các việc thiện.' Vào ngày trai giới, thấy mặt trăng đã tròn đầy, ta chỉ bảo chúng rằng: 'Hôm nay là ngày trai giới. Hãy chuẩn bị tặng phẩm để bố thí cho bậc xứng đáng được dâng cúng. Sau khi đã bố thí cho bậc xứng đáng, các ngươi hãy giữ ngày trai giới.' Chúng nói với ta: 'Lành thay!' Rồi tùy theo khả năng, tùy theo sức lực, chuẩn bị tặng phẩm xong, chúng đi tìm bậc xứng đáng được dâng cúng. Ta ngồi xuống và suy nghĩ về tặng phẩm thích hợp cho bậc xứng đáng: 'Nếu ta gặp được bậc xứng đáng, thì tặng phẩm của ta sẽ là gì?' Ta không có mè, đậu xanh, đậu tây, gạo hay bơ. Ta sống bằng cỏ, nhưng cỏ thì không thể bố thí được. Nếu có bậc xứng đáng đến nơi ta để khất thực, ta sẽ cúng dường chính bản thân mình; người ấy sẽ không ra đi tay không. Biết được ý định của ta, Sakka trong dáng vị Bà-la-môn đi đến chỗ ngụ của ta để thử thách việc bố thí của ta. Thấy vị ấy, ta hớn hở nói: 'Thật tốt đẹp vì ông đã đến chỗ tôi để tìm thức ăn. Tặng phẩm cao quý chưa từng được bố thí trước đây, hôm nay, tôi sẽ biếu ông. Ông là người thành tựu giới đức, việc hãm hại kẻ khác không thích hợp với ông. 'Ông hãy đến và đốt lên ngọn lửa. Hãy đem lại nhiều cây củi. Tôi sẽ nướng chín bản thân. Ông sẽ ăn vật đã nấu chín.' Vị ấy, với tâm mừng rỡ, nói: 'Lành thay!' rồi đem lại nhiều cây củi, đốt lên đống lửa lớn và tạo nên một cụm than hồng. Vị ấy đốt lửa tại nơi ấy và ngọn lửa mau chóng trở nên mãnh liệt. Sau khi rũ sạch các chi thể lấm bụi, ta ngồi sang một bên đống lửa. Khi đống củi lớn đã cháy bùng mạnh mẽ, ta nhảy lên và rơi vào ngay chính giữa ngọn lửa. Như bất cứ ai đi vào trong làn nước mát lạnh, thì dịu đi nỗi bực bội và cơn phiền muộn, đồng thời sanh khởi sự hứng thú và vui sướng. Cũng như thế, khi ta đi vào ngọn lửa đang cháy rực, tất cả nỗi bực bội đã dịu đi, như đi vào làn nước mát lạnh vậy. gồm lớp da ngoài, da trong, thịt, gân, xương và cơ tim; hết thảy toàn bộ thân thể, Ta bố thí cho vị Bà-la-môn.

Phần thứ mười — hạnh của con thỏ hiền trí. Phẩm Akitti thứ nhất. Bài kệ tóm tắt.

Bà-la-môn Akitti, Saṅkha,
Dhañanjaya vua xứ Kuru,
đức vua Mahāsudassana,
Bà-la-môn Mahāgovinda.
Nimi, hoàng tử Canda,
Sivi, Vessantara,
và con thỏ chính là ta vào lúc bấy giờ,
và là người đã bố thí những tặng phẩm cao quý.
Những hạnh này là những phần cơ bản của sự bố thí.
Những hạnh này là các sự toàn hảo của sự bố thí.
Sau khi bố thí mạng sống đến người cầu xin,
ta đã làm đầy đủ sự toàn hảo (về bố thí) này.
Sau khi nhìn thấy người đi đến gần để khất thực,
ta đã xả bỏ bản thân mình.
Không có ai bằng ta về sự bố thí;
đây là sự toàn hảo về bố thí của ta.

Nghĩa là

Bà-la-môn Akitti, Saṅkha, Dhanañjaya, vua xứ Kuru, đức vua Mahāsudassana, Bà-la-môn Mahāgovinda. Nimi, hoàng tử Canda, Sivi, Vessantara, và con thỏ — chính là ta vào lúc bấy giờ, là người đã bố thí những tặng phẩm cao quý. Những hạnh này là phần cơ bản của sự bố thí. Những hạnh này là sự toàn hảo của bố thí. Sau khi bố thí mạng sống cho người cầu xin, ta đã làm đầy đủ sự toàn hảo này. Thấy người đến gần để khất thực, ta đã xả bỏ bản thân mình. Không ai bằng ta về sự bố thí; đây là sự toàn hảo về bố thí của ta.

Phần giảng giải về ba-la-mật bố thí đến đây là trọn đủ.