Lịch Sử Đức Phật Koṇḍañña
Chương kể về đức Phật Koṇḍañña, vị Phật sau Dīpaṅkara: Ngài thọ ký cho Bồ-tát (khi ấy là vua Vijitāvī) sẽ thành đức Phật Gotama, kể rõ gia đình, thành phố Rammavatī, ba lần tụ hội và lần lãnh hội, cây Bồ Đề Sāla-kalyāṇika, tuổi thọ một trăm ngàn năm, và tháp cao bảy do-tuần tại tu viện Canda.
Điểm thực hànhKhi nghe lời thọ ký, chư thiên và nhân loại tự nhủ nếu lỡ mất giáo pháp này thì sẽ tìm gặp vị Phật tương lai — hãy biết nắm lấy cơ hội tu học ngay khi còn gặp được Chánh Pháp, đừng hẹn sang kiếp khác.
Phật Sử Lịch Sử Đức Phật Koṇḍañña
tên Koṇḍañña
có vinh quang vô tận, danh tiếng vô cùng,
không thể đo lường, khó thể đạt đến.
Vị ấy được ví như trái đất về sự kham nhẫn,
như biển cả về giới hạnh,
như núi Meru về thiền định,
như bầu trời về trí tuệ.
Vì lợi ích của tất cả chúng sanh,
đức Phật luôn luôn giảng giải bài giảng về Căn Quyền, về Lực,
về các Chi Phần đưa đến Giác Ngộ,
về Đạo Lộ, về Chân Lý.
Trong khi đấng Lãnh Đạo Thế Gian Koṇḍañña
đang chuyển vận bánh xe Chánh Pháp,
đã có sự lãnh hội lần thứ nhất
là của một trăm ngàn koṭi vị.
Về sau vào lúc khác,
trong khi thuyết giảng ở cuộc tụ hội của loài người và chư thiên,
đã có sự lãnh hội lần thứ nhì
là của chín chục ngàn koṭi vị.
Trong khi khuất phục các ngoại đạo,
lúc ấy đức Phật đã thuyết giảng Giáo Pháp;
đã có sự lãnh hội Giáo Pháp
của tám chục ngàn koṭi vị.
Bậc Đại Ẩn Sĩ Koṇḍañña đã có ba lần tụ hội
gồm các vị Lậu Tận,
không còn ô nhiễm,
có tâm thanh tịnh như thế ấy.
Cuộc hội tụ thứ nhất
gồm có một trăm ngàn koṭi vị,
thứ nhì gồm có một ngàn koṭi vị,
thứ ba gồm có chín mươi koṭi vị.
Vào lúc bấy giờ, ta là vị Sát-đế-lỵ
tên Vijitāvī.
Ta thể hiện quyền thống trị
từ đầu này đến đầu kia của biển cả.
Ta đã làm hài lòng một trăm ngàn koṭi vị đại ẩn sĩ
không còn ô nhiễm
cùng với đấng Lãnh Đạo Tối Thắng của thế gian
bằng vật thực tuyệt hảo.
Đức Phật ấy, đấng Lãnh Đạo Thế Gian Koṇḍañña,
cũng đã chú nguyện cho ta rằng:
“Trong vô lượng kiếp tính từ thời điểm này, (người này)
sẽ trở thành vị Phật ở thế gian.
đức Như Lai ra sức nỗ lực
và thực hiện hành động khó thực hành được (khổ hạnh).
Kế đó, sau khi nhiễu quanh khuôn viên của cội Bồ Đề, bậc Vô Thượng, vị có danh tiếng vĩ đại
sẽ được giác ngộ ở tại cội cây Assattha.
Người mẹ sanh ra vị này
sẽ có tên là Māyā.
Người cha tên là Suddhodana.
Vị này sẽ là Gotama.
Kolita và Upatissa
sẽ là (hai vị) Thinh Văn hàng đầu.
Vị thị giả tên là Ānanda
sẽ phục vụ đấng Chiến Thắng ấy.
Khemā và Uppalavaṇṇā
sẽ là (hai vị) nữ Thinh Văn hàng đầu.
Cội cây Bồ Đề của đức Thế Tôn ấy
được gọi tên là ‘Assattha.’
Citta và Haṭṭhāḷavaka
sẽ là (hai) nam thí chủ hộ độ hàng đầu.
Uttarā và Nandamātā
sẽ là (hai) nữ thí chủ hộ độ hàng đầu.
Tuổi thọ (vào thời) của vị Gotama có danh tiếng ấy
là một trăm năm.”
Sau khi nghe được lời nói này của vị Đại Ẩn Sĩ không ai sánh bằng,
chư thiên và nhân loại vui mừng (nghĩ rằng):
“Vị này là chủng tử
mầm mống của chư Phật.”
Họ thốt lên những tiếng reo hò,
vỗ tay, và nở nụ cười.
Mười ngàn thế giới luôn cả chư thiên
chắp tay cúi lạy (nói rằng):
“Nếu chúng tôi thất bại với lời giáo huấn
của đấng Lãnh Đạo Thế Gian này
thì chúng tôi sẽ đối diện vị kia
trong tương lai xa vời.
Giống như những người đang băng ngang giòng sông
không đạt được bến bờ đối diện,
họ vượt qua giòng sông rộng lớn
sau khi đạt được bến bờ ở bên dưới.
Tương tợ y như thế,
nếu tất cả chúng tôi lỡ dịp với đấng Chiến Thắng này
thì chúng tôi sẽ đối diện vị kia
trong tương lai xa vời.”
Sau khi nghe được lời nói của vị ấy,
ta đã tăng thêm niềm tín tâm.
Trong khi làm hoàn mỹ cho chính mục đích ấy,
ta đã dâng lên đấng Chiến Thắng vương quốc rộng lớn.
Sau khi từ bỏ vương quốc rộng lớn,
ta đã xuất gia trong sự chứng minh của vị ấy.
Sau khi học tập toàn bộ Kinh và luôn cả Luật
tức là Giáo Pháp của bậc Đạo Sư
gồm chín thể loại,
ta đã làm rạng rỡ Giáo Pháp của đấng Chiến Thắng.
Trong khi sống không xao lãng trong Giáo Pháp ấy
trong khi ngồi, đứng, đi kinh hành,
sau khi làm toàn hảo các thắng trí,
ta đã đi đến thế giới của Phạm Thiên.
Thành phố có tên là Rammavatī,
vị vua dòng Sát-đế-lỵ tên là Sunanda,
người mẹ của vị Đại Ẩn Sĩ Koṇḍañña
tên là Sujātā.
Vị ấy đã ở giữa gia đình
mười ngàn năm.
Có ba tòa lâu đài tuyệt vời
là Suci, Suruci, và Subha.
Có ba trăm ngàn phụ nữ
được trang điểm.
Nữ nhân ấy (người vợ) tên là Rucidevī.
Con trai tên là Vijitasena.
Sau khi nhìn thấy bốn điều báo hiệu,
đấng Chiến Thắng đã ra đi bằng phương tiện cỗ xe
và đã ra sức nỗ lực
mười tháng không thiếu sót.
Được đấng Phạm Thiên thỉnh cầu,
bậc Tối Thượng Nhân, đấng Đại Hùng Koṇḍañña
đã chuyển vận bánh xe (Chánh Pháp)
ở khu rừng lớn của chư thiên.
Bhadda và luôn cả Subhadda
đã là (hai vị) Thinh Văn hàng đầu.
Vị thị giả của bậc Đại Ẩn Sĩ Koṇḍañña
tên là Anuruddha.
Tissā và Upatissā
đã là (hai vị) nữ Thinh Văn hàng đầu.
Cội cây Bồ Đề của vị Đại Ẩn Sĩ Koṇḍañña
là giống cây Sālā tốt lành (sāla-kalyāṇika).
Soṇa và Upasoṇa
đã là (hai) thí chủ hộ độ hàng đầu.
Nandā và luôn cả Sirimā
đã là (hai) nữ thí chủ hộ độ hàng đầu.
Cao tám mươi tám cánh tay
(40 mét),
bậc Đại Hiền Triết ấy sáng ngời tợ như mặt trăng,
giống như mặt trời lúc chính ngọ.
Tuổi thọ được biết
là kéo dài đến một trăm ngàn năm.
Trong khi tồn tại đến chừng ấy,
vị ấy đã giúp cho nhiều chúng sanh vượt qua.
Trái đất được điểm tô với những bậc Lậu Tận
không còn ô nhiễm
giống như là bầu trời được tô điểm bởi các vì tinh tú,
và vị ấy đã rạng rỡ như thế.
Các bậc long tượng ấy là vô lượng,
không bị dao động, khó thể đạt đến.
Sau khi thị hiện giống như là tia chớp,
các vị có danh tiếng vĩ đại ấy đã Niết bàn.
Thần thông ấy và (thiền) định
đã được phát triển toàn diện bằng trí tuệ của đấng Chiến Thắng là vô song,
tất cả đều hoàn toàn biết mất;
phải chăng tất cả các hành là trống không?
Đức Phật Koṇḍañña, bậc có niềm vinh quang,
đã Niết Bàn tại tu viện Canda.
Ngôi bảo tháp đẹp đẽ (dành cho vị ấy)
đã được dựng lên cao bảy do-tuần ở ngay tại nơi ấy.
Nghĩa là
Sau đức Phật Dīpaṅkara, vị Lãnh Đạo tên Koṇḍañña, có vinh quang vô tận, danh tiếng vô cùng, không thể đo lường, khó thể đạt đến. Ngài như trái đất về đức kham nhẫn, như biển cả về giới hạnh, như núi Meru về thiền định, như bầu trời về trí tuệ. về Căn, Quyền, Lực và các chi phần đưa đến Giác Ngộ, về Đạo Lộ, về Chân Lý. đức Phật luôn giảng giải Vì lợi ích của tất cả chúng sinh, đang chuyển bánh xe Pháp, Trong khi đấng Lãnh Đạo Thế Gian Koṇḍañña là của một trăm ngàn koṭi vị. đã có lần lãnh hội thứ nhất Về sau, vào lúc khác, trong khi thuyết giảng giữa hội chúng loài người và chư thiên, là của chín mươi ngàn koṭi vị. đã có lần lãnh hội thứ nhì Trong khi khuất phục các ngoại đạo, lúc ấy đức Phật thuyết giảng Giáo Pháp; của tám mươi ngàn koṭi vị. đã có lần lãnh hội Pháp Có ba lần tụ hội, của bậc Đại Ẩn Sĩ Koṇḍañña, của các vị đã hết lậu hoặc, không còn ô nhiễm, có tâm thanh tịnh như thế ấy. gồm một trăm ngàn koṭi vị, Lần tụ hội thứ nhất thứ nhì gồm có một ngàn koṭi vị, thứ ba gồm chín mươi koṭi vị. Vào lúc bấy giờ, ta là vị Sát-đế-lỵ tên Vijitāvī. khắp từ đầu này đến đầu kia của biển cả. Ta cai trị Ta đã làm hài lòng một trăm ngàn koṭi vị đại ẩn sĩ không còn ô nhiễm cùng với đấng Lãnh Đạo Tối Thắng của thế gian bằng thức ăn tuyệt hảo. Đức Phật ấy cũng thọ ký cho ta rằng: vị Phật Koṇḍañña, đấng Lãnh Đạo Thế Gian; “Trong vô lượng kiếp kể từ nay, (người này) sẽ trở thành vị Phật ở thế gian. Sau khi đã nỗ lực tinh tấn, và thực hiện hạnh khó làm (khổ hạnh), Bậc Chánh Đẳng Giác tại gốc cây Assattha, sẽ giác ngộ, vị có danh tiếng lớn.” Người mẹ sinh ra vị này sẽ có tên là Māyā. Người cha tên là Suddhodana. Vị này sẽ là Gotama. Kolita và Upatissa sẽ là hai vị Thanh Văn đứng đầu. Vị thị giả tên là Ānanda sẽ phục vụ đấng Chiến Thắng ấy. Khemā và Uppalavaṇṇā sẽ là hai vị nữ Thanh Văn đứng đầu. Cây Bồ Đề của đức Thế Tôn ấy được gọi là ‘Assattha.’ Citta và Haṭṭhāḷavaka sẽ là hai nam thí chủ hộ độ đứng đầu. Nandamātā và Uttarā sẽ là hai nữ thí chủ hộ độ đứng đầu. Tuổi thọ là một trăm năm của vị Gotama có danh tiếng ấy.” Nghe lời nói này của vị Đại Ẩn Sĩ không ai sánh bằng, chư thiên và nhân loại vui mừng (nghĩ rằng): “Vị này là hạt giống của chư Phật.” Họ thốt lên những tiếng reo hò, vỗ tay, và nở nụ cười. chắp tay cúi lạy (nói rằng): Mười ngàn thế giới cùng chư thiên “Nếu của đấng Lãnh Đạo Thế Gian này, chúng tôi vụt mất giáo pháp trong tương lai xa. thì chúng tôi sẽ gặp mặt vị kia Như người qua sông, để hụt bến bên kia, sau khi nắm được bến ở phía dưới. họ vượt qua con sông rộng lớn Cũng vậy, tất cả chúng tôi, nếu lỡ mất đấng Chiến Thắng này, trong tương lai xa.” thì chúng tôi sẽ gặp mặt vị kia Nghe lời của vị ấy, ta càng thêm niềm tin trong sáng. Trong khi làm cho mục đích ấy thành tựu, ta dâng lên đấng Chiến Thắng vương quốc rộng lớn. Sau khi dâng vương quốc rộng lớn, ta xuất gia trước mặt vị ấy. Kinh và luôn cả Luật, gồm chín thể loại, tức Giáo Pháp của bậc Đạo Sư; Sau khi học trọn toàn bộ, ta đã làm rạng rỡ Giáo Pháp của đấng Chiến Thắng. Sống không buông lung trong Pháp ấy, khi ngồi, đứng, đi kinh hành, sau khi làm trọn các thắng trí, ta đã đi đến thế giới Phạm Thiên. Thành phố tên là Rammavatī, vị vua dòng Sát-đế-lỵ tên là Sunanda, Người mẹ tên là Sujātā của vị Đại Ẩn Sĩ Koṇḍañña. mười ngàn năm. Ngài sống tại gia Suci, Suruci và Subha, là ba tòa lâu đài tuyệt vời. Có ba trăm ngàn phụ nữ được trang điểm. Người vợ tên là Rucidevī. Con trai tên là Vijitasena. Thấy bốn điềm báo, đấng Chiến Thắng ra đi bằng cỗ xe trọn mười tháng. và nỗ lực tinh tấn Được Phạm Thiên thỉnh mời, bậc Tối Thượng Nhân, đấng Đại Hùng Koṇḍañña đã chuyển bánh xe Pháp nơi thành phố cao nhất của chư thiên. Bhadda và Subhadda là hai vị Thanh Văn đứng đầu. Vị thị giả tên là Anuruddha của vị Đại Ẩn Sĩ Koṇḍañña. Tissā và Upatissā là hai vị nữ Thanh Văn đứng đầu. Cây Bồ Đề là cây Sālā tốt lành (sāla-kalyāṇika) của vị Đại Ẩn Sĩ Koṇḍañña. Soṇa và Upasoṇa là hai thí chủ hộ độ đứng đầu. Nandā và Sirimā là hai nữ thí chủ hộ độ đứng đầu. Cao tám mươi tám khuỷu tay, bậc Đại Hiền Triết cao vút, sáng ngời như mặt trăng (vua của các vì sao), như mặt trời lúc chính ngọ. là một trăm ngàn năm. Tuổi thọ được biết Sống đến chừng ấy, vị ấy đưa nhiều chúng sinh vượt qua (bờ mê). Nhờ các bậc đã hết lậu hoặc, không còn ô nhiễm, trái đất được điểm tô, như bầu trời được tô điểm bởi các vì sao, và vị ấy rạng rỡ như thế. Các bậc long tượng ấy cũng vô lượng, không lay động, khó tiếp cận. Sau khi hiện ra như tia chớp, các vị danh tiếng lớn ấy nhập Niết-bàn. Thần thông ấy và thiền định được trí tuệ của đấng Chiến Thắng nuôi dưỡng trọn vẹn, là vô song, tất cả đều biến mất; há chẳng phải mọi hành đều trống không sao? Đức Phật Koṇḍañña, bậc vinh quang nhất, nhập Niết-bàn tại tu viện Canda. Ngôi tháp đẹp đẽ của vị ấy được dựng cao bảy do-tuần ngay tại nơi ấy.”
Hết phần thứ hai: lịch sử đức Phật Koṇḍañña.