Lịch Sử Đức Phật Dīpaṅkara
Chương kể về đức Phật Dīpaṅkara, vị Phật đầu tiên đã thọ ký cho Bồ-tát Sumedha: giáo đoàn của Ngài rộng khắp, thành phố Rammavatī, cha là vua Sudeva, mẹ là Sumedhā, Ngài sống tại gia mười ngàn năm, giác ngộ sau mười tháng nỗ lực, có tuổi thọ một trăm ngàn năm và nhập Niết-bàn tại tu viện Nandā. Chương kết bằng lời nhắc mọi hành đều trống rỗng, chóng tan biến.
Điểm thực hànhNgắm nhìn cả thần thông, danh tiếng và dấu bánh xe của một vị Phật cũng tan biến hết để tự nhắc mình: mọi pháp hữu vi đều trống không và vô thường, không nên bám giữ.
Phật Sử Lịch Sử Đức Phật Dīpaṅkara
cùng với hội chúng (tỳ khưu),
họ đã đi đến nương nhờ (quy y)
bậc Đạo Sư Dīpaṅkara ấy.
Đức Như Lai đã an trú người này
vào việc đi đến nương nhờ (quy y),
người kia vào năm giới,
người khác vào mười giới.
Ngài ban cho vị này tư cách Sa-môn
trong bốn quả vị tối thượng.
Ngài ban cho vị kia tuệ phân tích
thuộc về các pháp không gì sánh kịp.
Đấng Nhân Ngưu ban cho người này
tám tầng thiền quý báu,
ban tặng cho người kia ba minh,
sáu thắng trí (lục thông).
Bậc Đại Hiền Triết ấy đã giáo huấn đám đông
bằng phương thức ấy.
Nhờ vậy, Giáo Pháp của đấng Lãnh Đạo Thế Gian
đã được phổ biến rộng rãi.
Vị có tên Dīpaṅkara,
có quai hàm lớn vai rộng,
giúp cho nhiều chúng sanh vượt qua,
giúp cho họ hoàn toàn thoát khỏi khổ cảnh.
Sau khi nhìn thấy chúng sanh có thể giác ngộ
dầu ở cách trăm ngàn do-tuần,
bậc Đại Hiền Triết đi đến trong khoảnh khắc
và giác ngộ người ấy.
Trong sự lãnh hội lần thứ nhất,
đức Phật đã giác ngộ một trăm koṭi (1 tỷ) vị.
Trong sự lãnh hội lần thứ nhì,
bậc Lãnh Đạo đã giác ngộ chín mươi koṭi (chín trăm triệu) vị.
Và khi đức Phật thuyết giảng Giáo Pháp
ở tại cung trời,
đã có sự lãnh hội lần thứ ba
là của chín mươi ngàn koṭi (chín trăm tỷ) vị.
Bậc Đạo Sư Dīpaṅkara
có ba lần tụ hội.
Cuộc tụ hội lần thứ nhất
là của một trăm ngàn koṭi (một ngàn tỷ, một triệu triệu) vị.
Hơn nữa, khi đấng Chiến Thắng sống biệt cư
tại đỉnh núi Nārada,
một trăm koṭi bậc Lậu Tận không còn ô nhiễm
đã tụ hội lại.
Vào thời gian đấng Đại Hùng
ngự ở ngọn núi Sudassana,
bậc Đại Hiền Triết đã hành lễ Pavāraṇā
với chín mươi ngàn koṭi vị.
Đã có sự lãnh hội Giáo Pháp
của mười ngàn, hai mươi ngàn vị.
Sự lãnh hội của một hai vị
là không kể đến theo cách thức tính toán.
Khi ấy, Giáo Pháp vô cùng thanh tịnh
của đức Thế Tôn Dīpaṅkara
đã được phát triển, thành công,
và phổ biến rộng rãi đến số đông người.
Bốn trăm ngàn vị Lục Thông
có đại thần lực
luôn luôn tề tựu xung quanh
bậc Thông Suốt Thế Gian Dīpaṅkara.
Vào lúc bấy giờ, những ai từ bỏ bản thể nhân loại
còn là những bậc Hữu Học
có tâm trí chưa được thành đạt,
những người ấy bị chê trách.
Nhờ vào các vị A-la-hán có các lậu hoặc đã tận không còn ô nhiễm
như thế ấy,
lời tuyên thuyết được khéo léo đươm hoa
luôn luôn sáng chói.
Thành phố có tên là Rammavatī,
vị vua dòng Sát-đế-lỵ tên là Sudeva,
người mẹ của đấng Đạo Sư Dīpaṅkara
tên là Sumedhā.
Đấng Chiến Thắng đã ở giữa gia đình
trong mười ngàn năm.
Có ba tòa lâu đài tuyệt vời
gọi tên là Haṁsā, Koñcā, và Mayūrā.
Có ba trăm ngàn phụ nữ
được trang điểm.
Nữ nhân ấy (người vợ) tên là Padumā.
Con trai tên là Usabhakkhandha.
Sau khi nhìn thấy bốn điều báo hiệu,
đấng Chiến Thắng đã ra đi bằng phương tiện voi
và đã ra sức nỗ lực
mười tháng không thiếu sót.
Sau khi thực hành hạnh nỗ lực,
bậc Hiền Triết đã giác ngộ bằng tâm.
Bậc Đại Hiền Triết Dīpaṅkara
đã được đấng Phạm Thiên thỉnh cầu.
Bậc Đại Hùng, đấng Chiến Thắng oai lực,
có bánh xe (Chánh Pháp) được chuyển vận tại tu viện Nandā.
Ngồi ở gốc cây Sirisa,
Ngài đã khuất phục hàng ngoại đạo.
Sumaṅgala và Tissa
đã là (hai vị) Thinh Văn hàng đầu.
Vị thị giả của bậc Đạo Sư Dīpaṅkara
tên là Sāgata.
Nandā và luôn cả Sunandā
đã là (hai vị) nữ Thinh Văn hàng đầu.
Cội cây Bồ Đề của đức Thế Tôn ấy
được gọi tên là “Pipphalī.”
Tapussa và Bhallika
đã là (hai) thí chủ hộ độ hàng đầu.
Sirimā và Soṇā đã là (hai) nữ thí chủ hộ độ
của bậc Đạo Sư Dīpaṅkara.
Cao tám mươi cánh tay,
vị Đại Hiền Triết Dīpaṅkara
sáng ngời như cây cột đèn,
như là cây Sālā chúa đã được trổ hoa.
Tuổi thọ của vị Đại Ẩn Sĩ ấy
là một trăm ngàn năm.
Trong khi tồn tại đến chừng ấy,
vị ấy đã giúp cho nhiều chúng sanh vượt qua.
Ngài đã làm rạng rỡ Chánh Pháp
và đã giúp cho dân chúng vượt qua.
Sau khi rực cháy như là khối lửa,
Ngài cùng với các vị Thinh Văn đã Niết Bàn.
Thần thông ấy, danh tiếng ấy,
và các bánh xe châu báu ấy ở hai bàn chân,
tất cả đều hoàn toàn biết mất;
phải chăng tất cả các hành là trống không?
Đấng Chiến Thắng, bậc Đạo Sư Dīpaṅkara
đã Niết Bàn tại tu viện Nandā.
Bảo tháp của đấng Chiến Thắng dành cho vị ấy
có chiều cao ba mươi sáu do-tuần là ở ngay tại nơi ấy.”
Nghĩa là
Lúc bấy giờ, sau khi dâng thực phẩm cho đấng Lãnh Đạo Thế Gian, cùng với hội chúng (Tỷ-kheo), họ đến quy y bậc Đạo Sư Dīpaṅkara ấy. vào sự quy y, Đức Như Lai an lập người này người kia vào năm giới, người khác vào mười giới. Ngài ban cho vị này đời sống Sa-môn, với bốn quả vị cao nhất. về các pháp không gì sánh bằng. Ngài ban cho vị kia các tuệ phân tích Đấng Nhân Ngưu ban cho người này tám tầng thiền quý báu, ban cho người kia ba minh, sáu thắng trí (lục thông). bằng cách ấy. Bậc Đại Hiền Triết giáo huấn đám đông Nhờ vậy, được lan rộng. Giáo Pháp của đấng Bảo Hộ Thế Gian Có quai hàm lớn, vai như vai bò chúa, mang tên Dīpaṅkara, đưa nhiều người vượt qua, giải thoát họ hẳn khỏi khổ cảnh. Thấy người có thể giác ngộ, dù ở cách trăm ngàn do-tuần, bậc Đại Hiền Triết đến ngay trong khoảnh khắc và làm người ấy giác ngộ. Trong lần lãnh hội thứ nhất, đức Phật giác ngộ một trăm koṭi (một tỷ) vị. Trong lần lãnh hội thứ nhì, bậc Lãnh Đạo giác ngộ chín mươi koṭi (chín trăm triệu) vị. ở cõi trời, Và khi đức Phật thuyết Pháp cho chín mươi ngàn koṭi (chín trăm tỷ) vị. lần lãnh hội thứ ba xảy ra Có ba lần tụ hội, của bậc Đạo Sư Dīpaṅkara. gồm một trăm ngàn koṭi vị. Lần tụ hội thứ nhất Lại nữa, trên đỉnh núi Nārada, khi đấng Chiến Thắng ẩn cư, một trăm koṭi bậc đã hết lậu hoặc, không còn ô nhiễm đã tụ họp. Vào lúc đấng Đại Hùng ở trên núi Sudassana, cùng chín mươi ngàn koṭi vị. bậc Đại Hiền Triết hành lễ Pavāraṇā (lễ Tự tứ) của mười ngàn, hai mươi ngàn vị. Đã có sự thấu hiểu Pháp Sự thấu hiểu của từng một, hai vị thì không thể đếm xuể. được truyền rộng, nhiều người biết đến, lúc ấy thịnh vượng, sung túc, của đức Thế Tôn Dīpaṅkara, Giáo Pháp được thanh tịnh trọn vẹn. Bốn trăm ngàn vị có sáu thắng trí có đại thần lực bậc Dīpaṅkara, bậc Thông Suốt Thế Gian, họ luôn vây quanh. Lúc bấy giờ, ai qua đời, là bậc Hữu Học (còn đang học), tâm chưa đạt đích, người ấy bị chê trách. lời tuyên thuyết nở hoa tốt đẹp nhờ các vị A-la-hán như thế ấy, đã hết lậu hoặc, không ô nhiễm, luôn sáng chói. Thành phố tên là Rammavatī, vị vua dòng Sát-đế-lỵ tên là Sudeva, Người mẹ tên là Sumedhā của bậc Đạo Sư Dīpaṅkara. trong mười ngàn năm. Ngài sống đời gia đình Haṁsā, Koñcā và Mayūrā là ba tòa lâu đài tuyệt vời. Có ba trăm ngàn phụ nữ được trang điểm. Người vợ tên là Padumā. Con trai tên là Usabhakkhandha. Thấy bốn điềm báo, đấng Chiến Thắng ra đi bằng xe voi trọn mười tháng. và nỗ lực tinh tấn Sau khi thực hành hạnh nỗ lực, bậc Hiền Triết giác ngộ bằng tâm. được Phạm Thiên thỉnh mời (dạy Pháp). Bậc Đại Hiền Triết Dīpaṅkara Đấng Đại Hùng chuyển bánh xe Pháp tại tu viện Nandā. Ngồi dưới gốc cây Sirisa (cây điệp), Ngài khuất phục các ngoại đạo. Sumaṅgala và Tissa là hai vị Thanh Văn đứng đầu. Vị thị giả tên là Sāgata của bậc Đạo Sư Dīpaṅkara. Nandā và Sunandā là hai vị nữ Thanh Văn đứng đầu. Cây Bồ Đề của đức Thế Tôn ấy được gọi là “Pipphalī.” Tapussa và Bhallika là hai thí chủ hộ độ đứng đầu. Sirimā và Soṇā là hai nữ thí chủ hộ độ của bậc Đạo Sư Dīpaṅkara. Cao tám mươi khuỷu tay, bậc Đại Hiền Triết Dīpaṅkara sáng ngời như cây đèn, như cây Sālā chúa đang trổ hoa. là một trăm ngàn năm. Tuổi thọ của vị Đại Ẩn Sĩ ấy Sống đến chừng ấy, Ngài đưa nhiều chúng sinh vượt qua (bờ mê). Ngài làm rạng rỡ Chánh Pháp và đưa dân chúng vượt qua. Rực cháy như khối lửa rồi, Ngài cùng các vị Thanh Văn nhập Niết-bàn. Thần thông ấy, danh tiếng ấy, và những bánh xe châu báu nơi bàn chân ấy, tất cả đều biến mất; há chẳng phải mọi hành đều trống không sao? Đấng Chiến Thắng, bậc Đạo Sư Dīpaṅkara nhập Niết-bàn tại tu viện Nandā. Tháp của đấng Chiến Thắng ấy cao ba mươi sáu do-tuần, ngay tại nơi ấy.”
Hết phần thứ nhất: lịch sử đức Phật Dīpaṅkara.