Chương Tổng Hợp về Chư Phật

Chương tổng hợp liệt kê hai mươi tám vị Phật theo từng kiếp: từ bốn vị Taṇhaṅkara, Medhaṅkara, Saraṇaṅkara và Dīpaṅkara trong cùng một kiếp vô lượng xưa, qua các vị Koṇḍañña, Maṅgala, Padumuttara, Sumedha, Siddhattha, Tissa, Vipassī, Sikhī, Vessabhū, cho đến ba vị Kakusandha, Koṇāgamana, Kassapa của kiếp hiền này — và thứ năm là đức Gotama hiện tại cùng đức Metteyya sẽ đến. Sau khi chỉ ra con đường cho vô số koṭi chúng sinh, tất cả các đấng Pháp Vương ấy đều đã nhập Niết-bàn cùng các vị Thanh Văn.

Điểm thực hành

Nhìn lại hai mươi tám vị Phật nối tiếp nhau qua vô số kiếp, vị nào cũng chỉ ra cùng một con đường rồi nhập Niết-bàn — điều còn lại cho người học là con đường ấy, không phải sự trường tồn của bất kỳ bậc thầy nào.

Phật Sử Chương Tổng Hợp về Chư Phật

Nghĩa là

Vô lượng kiếp trước đây, đã có bốn bậc Hướng Đạo: Taṇhaṅkara, Medhaṅkara, cùng với Saraṇaṅkara, và đấng Toàn Giác Dīpaṅkara. Các đấng Chiến Thắng ấy thuộc về chung một kiếp. Sau đức Phật Dīpaṅkara, có bậc Lãnh Đạo tên là Koṇḍañña. Chỉ một mình trong một kiếp, vị ấy đã đưa nhiều chúng sinh vượt qua (bờ mê). của đức Thế Tôn Dīpaṅkara và bậc Đạo Sư Koṇḍañña; Các kiếp ở giữa hai vị này là vô số, không đếm được. Sau đức Phật Koṇḍañña, có bậc Lãnh Đạo tên là Maṅgala. Số kiếp ở giữa hai vị này cũng không thể đếm được. Maṅgala, Sumana, Revata và bậc Hiền Triết Sobhita, Các đức Phật ấy cũng ở cùng một kiếp, các bậc có tuệ nhãn, tỏa hào quang rực rỡ. Sau đức Phật Sobhita, là vị Anomadassī có danh tiếng vĩ đại. Số kiếp ở giữa hai vị ấy cũng không thể đếm được. Anomadassī, Paduma, luôn cả bậc Lãnh Đạo Nārada, các đức Phật, các bậc Hiền Triết chấm dứt bóng đêm ấy cũng ở vào một kiếp. Sau đức Phật Nārada, có bậc Lãnh Đạo tên là Padumuttara. Xuất hiện riêng biệt trong một kiếp, vị ấy đã đưa nhiều chúng sinh vượt qua (bờ mê). của đức Thế Tôn Nārada và bậc Đạo Sư Padumuttara; Các kiếp ở giữa hai vị ấy cũng là vô số, không đếm được. Một trăm ngàn kiếp trước đây, đã có một bậc Đại Hiền Triết, đấng Hiểu Biết Thế Gian Padumuttara, vị xứng đáng thọ lãnh các vật cúng dường. Ba mươi ngàn kiếp đã có hai bậc Hướng Đạo: Sumedha và Sujāta, ở trước thời đức Phật Padumuttara. Mười tám trăm (một ngàn tám trăm) kiếp trước đây, vào sau thời đức Phật Sujāta, đã có ba bậc Hướng Đạo (mệnh đề “sau Sujāta” thuộc kệ kế trong Pāli; bản dịch gộp hai kệ vào một đoạn) là các bậc Lãnh Đạo Piyadassī, Atthadassī, và Dhammadassī;

Sau đức Phật Sujāta,

Nghĩa là

(Các vị ấy) là các bậc Toàn Giác, là các đấng Tối Thượng Nhân.

Ba vị Phật ấy cùng xuất hiện trong một kiếp, không ai sánh bằng trong thế gian.

Nghĩa là

Chín mươi bốn kiếp trước đây, đã có một bậc Đại Hiền Triết. Vị ấy là đấng Hiểu Biết Thế Gian Siddhattha, bậc thầy rút tên (phiền não), vô thượng (bản dịch ghi “sâu sắc”). Chín mươi hai kiếp trước đây, đã có hai bậc Hướng Đạo. Tissa và đấng Toàn Giác Phussa là không kẻ sánh bằng, không người đối thủ. Chín mươi mốt kiếp trước đây, có đấng Lãnh Đạo tên là Vipassī. Đức Phật ấy cũng là đấng Bi Mẫn, đã giải thoát chúng sinh khỏi sự trói buộc. Ba mươi mốt kiếp trước đây, đã có hai bậc Hướng Đạo. Sikhī và Vessabhū là không kẻ sánh bằng, không người đối thủ. Trong kiếp hiền (Bhadda) này, đã có ba bậc Hướng Đạo: Kakusandha, Koṇāgamana, và vị Lãnh Đạo Kassapa. Hiện nay, ta là đấng Toàn Giác và cũng sẽ có vị Metteyya nữa. Cả năm vị Phật này là các bậc thông thái và là những vị có lòng thương xót thế gian. Của các đấng Pháp Vương này và của vô số koṭi chúng sinh khác; sau khi chỉ ra con đường ấy, các vị ấy đã nhập Niết-bàn cùng với các vị Thanh Văn.

Hết chương: Tổng Hợp về Chư Phật.