Lịch Sử Đức Phật Vipassī
Chương kể về đức Phật Vipassī: thời của Ngài, Bồ-tát là Long Vương Atula có đại thần lực, dẫn vô số koṭi rồng tấu nhạc trời đến dâng chiếc ghế vàng cẩn ngọc cho đấng Pháp Vương, được thọ ký sẽ thành Phật sau chín mươi mốt kiếp — và chương này ghi lại trọn vẹn lời thọ ký về đức Phật Gotama thay vì rút gọn. Ngài cao tám mươi cánh tay, hào quang tỏa bảy do-tuần, tuổi thọ tám mươi ngàn năm, tháp cao bảy do-tuần tại tu viện Sumitta.
Điểm thực hànhLong Vương Atula mang theo dàn nhạc trời và chiếc ghế vàng cẩn ngọc đẹp nhất để dâng đức Phật — sự tôn kính trọn vẹn là dâng điều tốt nhất mình có, bằng cả nghệ thuật và lòng thành.
Phật Sử Lịch Sử Đức Phật Vipassī
đấng Tối Thượng Nhân,
vị Hữu Nhãn tên Vipassī
đã sanh lên ở thế gian.
Sau khi làm vỡ tung toàn bộ vô minh
và đạt đến quả vị Toàn Giác tối thượng,
Ngài đã đi đến thành phố Bandhumatī
để chuyển vận bánh xe Chánh Pháp.
Bậc Lãnh Đạo đã chuyển vận bánh xe Chánh Pháp
và đã giác ngộ cả hai người.
Đã có sự lãnh hội lần thứ nhất
là không thể nói được bằng cách tính đếm.
Vào lần khác nữa, bậc có danh tiếng vô hạn
đã giảng giải về Chân Lý ở tại nơi ấy.
Đã có sự lãnh hội lần thứ nhì
là của tám mươi bốn ngàn vị.
Tám mươi bốn ngàn người
đã xuất gia theo đấng Toàn Giác.
Khi những người ấy đi đến tu viện,
bậc Hữu Nhãn đã thuyết giảng Giáo Pháp đến họ.
Sau khi lắng nghe
và an trú vào (đức Phật) đang thuyết giảng theo nhiều phương thức,
các vị ấy cũng đã đạt đến Giáo Pháp cao quý;
(đây) là sự lãnh hội lần thứ ba.
Bậc Đại Ẩn Sĩ Vipassī
đã có ba lần tụ hội
gồm các vị Lậu Tận không còn ô nhiễm,
có tâm thanh tịnh như thế ấy.
Cuộc hội tụ thứ nhất
là của sáu mươi tám trăm ngàn (sáu triệu tám trăm ngàn) vị.
Cuộc hội tụ thứ nhì
là của một trăm ngàn vị tỳ khưu.
Cuộc hội tụ thứ ba
là của tám mươi ngàn vị tỳ khưu.
Tại nơi ấy, ở giữa tập thể tỳ khưu,
đấng Toàn Giác đã chói sáng.
Vào lúc bấy giờ, ta là vị Long Vương
tên Atula
có đại thần lực,
có phước báu, có luồng hào quang.
Khi ấy, trong lúc đang vây quanh (đức Phật)
với vô số koṭi con rồng
và đang trình tấu bằng các nhạc cụ của cõi trời,
ta đã đi đến gặp đấng Tối Cao của thế gian.
Sau khi đi đến gặp đấng Toàn Giác,
bậc Lãnh Đạo Thế Gian Vipassī,
ta đã thỉnh cầu rồi đã dâng lên đấng Pháp Vương
chiếc ghế bằng vàng
được cẩn ngọc ma-ni, ngọc trai, châu báu,
và được trang điểm với tất cả các đồ trang sức.
Đức Phật ấy, ngồi giữa hội chúng,
cũng đã chú nguyện cho ta rằng:
“Trong chín mươi mốt kiếp tính từ thời điểm này,
người này sẽ trở thành vị Phật.
Sau khi rời khỏi (thành phố) xinh đẹp
tên là Kapila,
đức Như Lai ra sức nỗ lực
và thực hiện hành động khó thực hành được (khổ hạnh).
Sau khi ngồi xuống
ở cội cây của những người chăn dê,
đức Như Lai nhận lấy món cơm sữa ở tại nơi ấy
rồi đi đến Nerañjarā (Ni-liên-thiền).
Ở tại bờ sông Nerañjarā,
đấng Chiến Thắng ấy thọ thực món cơm sữa
rồi đi đến cội cây Bồ Đề
bằng đạo lộ cao quý đã được dọn sẵn.
Kế đó, sau khi nhiễu quanh
khuôn viên của cội Bồ Đề,
bậc Vô Thượng, vị có danh tiếng vĩ đại
sẽ được giác ngộ ở tại cội cây Assattha.
Người mẹ sanh ra vị này
sẽ có tên là Māyā.
Người cha tên là Suddhodana.
Vị này sẽ là Gotama.
Kolita và Upatissa
không còn lậu hoặc, tham ái đã lìa,
có tâm an tịnh và định tĩnh
sẽ là (hai vị) Thinh Văn hàng đầu.
Vị thị giả tên là Ānanda
sẽ phục vụ đấng Chiến Thắng này.
Khemā và Uppalavaṇṇā
sẽ là (hai vị) nữ Thinh Văn hàng đầu.
Nghĩa là
Sau đức Phật Phussa, bậc Toàn Giác, đấng Tối Thượng Nhân, vị Hữu Nhãn tên Vipassī đã sinh ra ở thế gian. Sau khi làm vỡ tung toàn bộ vô minh và đạt đến quả vị Toàn Giác tối thượng, để chuyển bánh xe Chánh Pháp, Ngài đã đi đến thành Bandhumatī. Bậc Lãnh Đạo đã chuyển bánh xe Chánh Pháp và đã giác ngộ cả hai người. không thể tính đếm được. Đã có lần lãnh hội thứ nhất Hơn nữa vào lần khác, bậc có danh tiếng vô hạn đã giảng giải về Chân Lý ở tại nơi ấy. là của tám mươi bốn ngàn vị. Đã có lần lãnh hội thứ nhì Tám mươi bốn ngàn người đã xuất gia theo đấng Toàn Giác. Khi những người ấy đi đến tu viện, bậc Hữu Nhãn đã thuyết giảng Giáo Pháp đến họ. và an trú vào (đức Phật) đang thuyết giảng theo nhiều phương thức, Sau khi lắng nghe các vị ấy cũng đã đạt đến Giáo Pháp cao quý; (đây) là lần lãnh hội thứ ba. Có ba lần tụ hội của bậc Đại Ẩn Sĩ Vipassī. gồm các vị đã hết lậu hoặc, không còn ô nhiễm, có tâm thanh tịnh như thế ấy. là của sáu triệu tám trăm ngàn vị. Lần hội tụ thứ nhất là của một trăm ngàn vị Tỷ-kheo. Lần hội tụ thứ nhì là của tám mươi ngàn vị Tỷ-kheo. Lần hội tụ thứ ba Tại nơi ấy, ở giữa tập thể Tỷ-kheo, đấng Toàn Giác đã chói sáng. Vào lúc bấy giờ, ta là vị Long Vương có đại thần lực, tên Atula, có phước báu, có luồng hào quang. với vô số koṭi con rồng Khi ấy, trong lúc đang vây quanh (đức Phật) và đang trình tấu bằng các nhạc cụ của cõi trời, ta đã đi đến gặp đấng Tối Cao của thế gian. Sau khi đi đến gặp đấng Toàn Giác, bậc Lãnh Đạo Thế Gian Vipassī, được cẩn ngọc ma-ni, ngọc trai, châu báu, và được trang điểm với tất cả các đồ trang sức, sau khi thỉnh mời đấng Pháp Vương, ta đã dâng lên chiếc ghế bằng vàng. cũng thọ ký cho ta rằng: Đức Phật ấy, ngồi giữa hội chúng, “Trong chín mươi mốt kiếp kể từ nay, người này sẽ trở thành vị Phật. Có một thành phố xinh đẹp tên là Kapila (Ca-tỳ-la-vệ), đức Như Lai rời thành ra đi, đức Như Lai ra sức nỗ lực và thực hiện hành động khó thực hành được (khổ hạnh). ở cội cây của những người chăn dê, Sau khi ngồi xuống đức Như Lai nhận lấy món cơm sữa ở tại nơi ấy rồi đi đến sông Nerañjarā. Ở tại bờ sông Nerañjarā, đấng Chiến Thắng ấy thọ thực món cơm sữa bằng con đường cao quý đã được dọn sẵn. rồi đi đến cội cây Bồ Đề Kế đó, sau khi nhiễu quanh khuôn viên của cội Bồ Đề, tại cội cây Assattha, sự giác ngộ, vị có danh tiếng vĩ đại sẽ được giác ngộ. Người mẹ sinh ra vị này sẽ có tên là Māyā. Người cha tên là Suddhodana. Vị này sẽ là Gotama. Không còn lậu hoặc, tham ái đã lìa, có tâm an tịnh và định tĩnh; Kolita và Upatissa sẽ là hai vị Thanh Văn đứng đầu. Vị thị giả tên là Ānanda sẽ phục vụ đấng Chiến Thắng này. Khemā và Uppalavaṇṇā sẽ là hai vị nữ Thanh Văn đứng đầu.
Không còn lậu hoặc, tham ái đã lìa xa, tâm an tịnh, định tĩnh.
được gọi tên là ‘Assattha.’
Citta và Haṭṭhāḷavaka
sẽ là (hai) nam thí chủ hộ độ hàng đầu.
Uttarā và Nandamātā
sẽ là (hai) nữ thí chủ hộ độ hàng đầu.
Tuổi thọ (vào thời)
của vị Gotama có danh tiếng ấy là một trăm năm.”
Sau khi nghe được lời nói này của vị Đại Ẩn Sĩ không ai sánh bằng,
Nghĩa là
Cây Bồ Đề của đức Thế Tôn ấy được gọi tên là ‘Assattha.’ Citta và Haṭṭhāḷavaka sẽ là hai nam thí chủ hộ độ đứng đầu. Uttarā và Nandamātā (thứ tự đảo so với Pāli: Nandamātā trước Uttarā) sẽ là hai nữ thí chủ hộ độ đứng đầu. Tuổi thọ (vào thời) của vị Gotama có danh tiếng ấy là một trăm năm.” Sau khi nghe được lời nói này của vị Đại Ẩn Sĩ không ai sánh bằng,
(Bản Pāli rút gọn đoạn giữa bằng dấu lược; nội dung bị lược là niềm hoan hỷ của chư thiên và nhân loại khi nghe lời thọ ký: họ reo hò, vỗ tay, chắp tay cúi lạy và nói rằng nếu lỡ dịp với giáo huấn của đấng Chiến Thắng này thì trong tương lai xa họ sẽ gặp vị Phật kế tiếp — ví như người qua sông hụt bến trên thì nắm lấy bến dưới mà sang được sông lớn.)
Sau khi nghe được lời nói của vị ấy,
ta đã tăng thêm niềm tín tâm.
Ta đã quyết định sự thực hành tối thắng
để làm tròn đủ sự toàn hảo về mười pháp.
Thành phố có tên là Bandhumatī,
vị vua dòng Sát-đế-lỵ tên là Bandhumā,
người mẹ của vị Đại Ẩn Sĩ Vipassī
tên là Bandhumatī.
Vị ấy đã sống ở giữa gia đình
trong tám ngàn năm.
Có ba tòa lâu đài tuyệt vời
là Nanda, Sunanda, và Sirimā.
30.Có bốn mươi ba ngàn
phụ nữ được trang điểm.
Nữ nhân ấy (người vợ) tên là Sutanā.
Con trai là Samavattakkhandha.
Sau khi nhìn thấy bốn điều báo hiệu,
đấng Chiến Thắng đã ra đi bằng phương tiện xe.
Bậc Tối Thượng Nhân đã ra sức nỗ lực
tám tháng không thiếu sót.
Được đấng Phạm Thiên thỉnh cầu,
vị Lãnh Đạo Thế Gian, đấng Đại Hùng, bậc Tối Thượng Nhân Vipassī
đã chuyển vận bánh xe (Chánh Pháp)
ở Migadāya (vườn nai).
Khaṇḍa và vị tên Tissa
đã là (hai vị) Thinh Văn hàng đầu.
Vị thị giả của bậc Đại Ẩn Sĩ Vipassī
tên là Asoka.
Candā và Candamittā
đã là (hai vị) nữ Thinh Văn hàng đầu.
Cội cây Bồ Đề của đức Thế Tôn ấy
được gọi tên là Pāṭalī.
Punabbasumitta và Nāga
đã là (hai) thí chủ hộ độ hàng đầu.
Sirimā và luôn cả Uttarā
đã là (hai) nữ thí chủ hộ độ hàng đầu.
Đấng Lãnh Đạo Thế Gian Vipassī có chiều cao tám mươi cánh tay
(40 mét).
Hào quang của vị ấy tỏa sáng
bảy do-tuần ở xung quanh.
Tuổi thọ được biết
là kéo dài đến tám mươi ngàn năm.
Trong khi tồn tại đến chừng ấy,
vị ấy đã giúp cho nhiều chúng sanh vượt qua.
Vị ấy đã giải thoát sự trói buộc
cho nhiều chư thiên và nhân loại.
Ngài đã chỉ ra đạo lộ và không phải đạo lộ
cho các phàm nhân còn lại.
Sau khi đã thị hiện ánh sáng
và giảng giải về trạng thái Bất Tử,
vị ấy đã rực cháy như là khối lửa
rồi đã Niết Bàn cùng với các vị Thinh Văn.
Thần thông cao quý, phước báu cao quý,
và (các) tướng trạng đã được đơm hoa,
tất cả đều hoàn toàn biết mất;
phải chăng tất cả các hành là trống không?
Đức Phật, bậc Chiến Thắng cao quý Vipassī
đã Niết Bàn tại tu viện Sumitta.
Ngôi bảo tháp cao quý dành cho vị ấy
đã được dựng lên cao bảy do-tuần ở ngay tại nơi ấy.
Nghĩa là
chúng tôi sẽ gặp mặt vị kia.” Sau khi nghe lời nói của vị ấy, ta đã tăng thêm niềm tin. Ta đã quyết định sự thực hành tối thắng để làm tròn đủ mười pháp toàn hảo. Thành phố tên là Bandhumatī, vị vua dòng Sát-đế-lỵ tên là Bandhumā, Người mẹ tên là Bandhumatī của vị Đại Ẩn Sĩ Vipassī. trong tám ngàn năm. Vị ấy đã sống giữa gia đình Nanda, Sunanda và Sirimā, là ba tòa lâu đài tuyệt vời. 30. Có bốn mươi ba ngàn (chữ “30.” là số thứ tự sót lại trong bản dịch) phụ nữ được trang điểm. Người vợ tên là Sudassanā (bản dịch ghi Sutanā). Con trai là Samavattakkhandha. Thấy bốn điềm báo, đấng Chiến Thắng đã ra đi bằng phương tiện xe. Tám tháng không thiếu sót, đấng Chiến Thắng đã nỗ lực tinh tấn. Được Phạm Thiên thỉnh mời, vị Lãnh Đạo Thế Gian, đấng Đại Hùng, bậc Tối Thượng Nhân Vipassī, đã chuyển bánh xe Pháp ở Migadāya (vườn nai). Khaṇḍa và Tissa là hai vị Thanh Văn đứng đầu. Vị thị giả tên là Asoka của bậc Đại Ẩn Sĩ Vipassī. Candā và Candamittā là hai vị nữ Thanh Văn đứng đầu. Cây Bồ Đề của đức Thế Tôn ấy được gọi tên là Pāṭalī. Punabbasumitta và Nāga là hai thí chủ hộ độ đứng đầu. Sirimā và Uttarā là hai nữ thí chủ hộ độ đứng đầu. Có chiều cao tám mươi cánh tay, Vipassī, đấng Lãnh Đạo Thế Gian, Hào quang của vị ấy tỏa sáng bảy do-tuần ở xung quanh. là tám mươi ngàn năm. Tuổi thọ được biết Sống đến chừng ấy, vị ấy đưa nhiều chúng sinh vượt qua (bờ mê). cho nhiều chư thiên và nhân loại. Vị ấy đã giải thoát sự trói buộc Ngài đã chỉ ra con đường đúng và không phải con đường cho các phàm nhân còn lại. Sau khi đã thị hiện ánh sáng và giảng giải về trạng thái Bất Tử, vị ấy đã rực cháy như là khối lửa rồi đã nhập Niết-bàn cùng với các vị Thanh Văn. Thần thông cao quý, phước báu cao quý, và các tướng trạng đã được đơm hoa, tất cả đều hoàn toàn biến mất (bản dịch ghi “biết mất”); phải chăng tất cả các hành là trống không? Đức Phật, bậc Chiến Thắng cao quý Vipassī, nhập Niết-bàn tại tu viện Sumittā (bản dịch rút gọn thành Sumitta). Ngôi tháp cao quý dành cho vị ấy được dựng lên cao bảy do-tuần ngay tại nơi ấy.”
Hết phần thứ mười chín: lịch sử đức Phật Vipassī.