Nikaya Ngôn Ngữ Hiện Đại
Trang chủ › Tiểu Bộ › Lịch Sử Đức Phật Sumedha

Lịch Sử Đức Phật Sumedha

13. Sumedhabuddhavaṁsa · BV13 · 126 đoạn

Chương kể về đức Phật Sumedha: thời của Ngài, Bồ-tát là thanh niên Bà-la-môn Uttara, đã bố thí toàn bộ tài sản tám mươi koṭi, xuất gia, học trọn Kinh, Luật và giáo pháp chín phần, chứng các thắng trí rồi sinh về cõi Phạm Thiên; Ngài thọ ký Bồ-tát sẽ thành Phật sau ba mươi ngàn kiếp. Ngài thu phục Dạ-xoa Kumbhakaṇṇa, thân cao tám mươi tám ratana với hào quang như viên ngọc tỏa sáng một do-tuần, cây Bồ Đề là cây Nīpa lớn, tuổi thọ chín mươi ngàn năm, nhập Niết-bàn tại tu viện Medha và xá-lợi được phân tán khắp nơi.

Điểm thực hành

Bồ-tát Uttara đã cho đi toàn bộ tài sản rồi còn học trọn và làm rạng rỡ giáo pháp — bố thí đi cùng sự học hiểu đến nơi đến chốn mới làm nên nền tảng vững chắc.

Phật Sử Lịch Sử Đức Phật Sumedha

Sau (đức Phật) Padumuttara, có bậc Lãnh Đạo
tên Sumedha
là đấng Hiền Triết tối thượng của toàn thể thế giới,
có oai lực nỗi bật, khó thể đạt đến.
Có cặp mắt an tịnh,
khuôn mặt đầy đặn, (thân hình) cao lớn, ngay thẳng, hùng dũng,
là người tầm cầu lợi ích cho tất cả chúng sanh,
(vị ấy) đã giúp cho nhiều người thoát khỏi sự trói buộc.
Khi đã thành tựu toàn vẹn
quả vị Giác Ngộ tối thượng,
đức Phật đã chuyển vận bánh xe Chánh Pháp
ở tại thành phố Sudassana.
Trong việc thuyết giảng Giáo Pháp của vị ấy,
đã có ba sự lãnh hội.
Sự lãnh hội lần thứ nhất
là của một trăm ngàn koṭi vị.
Hơn nữa vào lần khác,
đấng Chiến Thắng ấy đã thuần phục Dạ-xoa Kumbhakaṇṇa.
Đã có sự lãnh hội lần thứ nhì
là của chín chục ngàn koṭi (chín trăm tỷ) vị.
Hơn nữa vào lần khác,
bậc có danh tiếng vô hạn đã giảng giải về bốn Chân Lý.
Đã có sự lãnh hội lần thứ ba
là của tám chục ngàn koṭi (tám trăm tỷ) vị.
Bậc Đại Ẩn Sĩ Sumedha
đã có ba lần tụ hội
gồm các vị Lậu Tận không còn ô nhiễm
có tâm thanh tịnh như thế ấy.
Vào lúc đấng Chiến Thắng
ngự đến thành phố Sudassana,
khi ấy một trăm koṭi (một tỷ) vị tỳ khưu là các bậc Lậu Tận
đã tụ hội lại.
Hơn nữa vào lần khác,
lúc tiến hành lễ (dâng y) Kaṭhina cho các vị tỳ khưu ở tại Devakūṭa,
khi ấy đã có cuộc hội tụ thứ nhì
của chín chục koṭi vị.
Hơn nữa vào lần khác,
lúc đấng Thập Lực đi du hành,
khi ấy đã có cuộc hội tụ thứ ba
của tám chục koṭi vị.
Vào lúc bấy giờ, ta là người thanh niên Bà-la-môn
tên Uttara.
Tài sản đã được tích lũy trong nhà của ta
là tám mươi koṭi (tám trăm triệu).
Sau khi đã cúng dường toàn bộ tất cả
đến đấng Lãnh Đạo Thế Gian cùng với hội chúng (tỳ khưu),
ta đã đi đến nương nhờ vị ấy
và đã hứng thú với việc xuất gia.
Trong khi thể hiện sự tùy hỷ (phước báu), đức Phật ấy
cũng đã chú nguyện cho ta rằng:
“Trong ba chục ngàn kiếp,
người này sẽ trở thành vị Phật.
đức Như Lai ra sức nỗ lực

Nghĩa là

Sau đức Phật Padumuttara, có bậc Lãnh Đạo tên Sumedha, có oai lực nổi bật (bản dịch ghi “nỗi bật”), khó đạt đến. là bậc Hiền Triết tối thượng của toàn thể thế giới, Có cặp mắt an tịnh, khuôn mặt đầy đặn, (thân hình) cao lớn, ngay thẳng, hùng dũng, là người tầm cầu lợi ích cho tất cả chúng sinh, Ngài đã giúp nhiều người thoát khỏi sự trói buộc. Khi đức Phật đã thành tựu toàn vẹn quả vị Giác Ngộ tối thượng, Ở thành Sudassana, Ngài đã chuyển bánh xe Chánh Pháp. đã có ba sự lãnh hội. Trong việc thuyết giảng Giáo Pháp của vị ấy, là của một trăm ngàn koṭi vị. Sự lãnh hội lần thứ nhất Hơn nữa, lần khác, với Dạ-xoa Kumbhakaṇṇa, đấng Chiến Thắng đã thu phục vị Dạ-xoa ấy. là của chín mươi ngàn koṭi vị (số chua trong ngoặc của bản dịch chưa khớp). Đã có sự lãnh hội lần thứ nhì Hơn nữa vào lần khác, bậc có danh tiếng vô hạn đã giảng giải về bốn Chân Lý. là của tám mươi ngàn koṭi vị (số chua trong ngoặc của bản dịch chưa khớp). Đã có lần lãnh hội thứ ba Có ba lần tụ hội của bậc Đại Ẩn Sĩ Sumedha. gồm các vị đã hết lậu hoặc, không còn ô nhiễm, có tâm thanh tịnh như thế ấy. Thành phố tên là Sudassana, vào lúc đấng Chiến Thắng ngự đến thành phố ấy, khi ấy một trăm koṭi vị Tỷ-kheo là các bậc đã hết lậu hoặc đã tụ hội lại. Hơn nữa vào lần khác, lúc tiến hành lễ dâng y Kaṭhina cho các vị Tỷ-kheo ở tại Devakūṭa, của chín mươi koṭi vị. khi ấy đã có lần tụ hội thứ nhì Hơn nữa vào lần khác, lúc đấng Thập Lực đi du hành, của tám mươi koṭi vị. khi ấy đã có lần tụ hội thứ ba Vào lúc bấy giờ, ta là người thanh niên Bà-la-môn tên Uttara. là tám mươi koṭi. Tài sản đã được tích lũy trong nhà của ta Sau khi đã cúng dường toàn bộ tất cả đến đấng Lãnh Đạo Thế Gian cùng với hội chúng (Tỷ-kheo), ta đã đi đến nương nhờ vị ấy và đã hứng thú với việc xuất gia. cũng thọ ký cho ta rằng: Đức Phật ấy, trong khi thể hiện sự tùy hỷ, “Trong ba mươi ngàn kiếp, người này sẽ trở thành vị Phật. Sau khi đã nỗ lực tinh tấn,

(Bản Pāli rút gọn đoạn này bằng dấu lược; nội dung đầy đủ là phần còn lại của lời thọ ký quen thuộc: Ngài sẽ giác ngộ tại cây Assattha, mẹ tên Māyā, cha tên Suddhodana, hai vị Thanh Văn đứng đầu là Kolita và Upatissa, vị thị giả là Ānanda, hai vị nữ Thanh Văn đứng đầu là Khemā và Uppalavaṇṇā, hai nam thí chủ hộ độ đứng đầu là Citta và Haṭṭhāḷavaka, hai nữ thí chủ hộ độ đứng đầu là Nandamātā và Uttarā, tuổi thọ là một trăm năm. Nghe lời thọ ký ấy, chư thiên và nhân loại hoan hỷ, ví như người qua sông hụt bến trên thì nắm lấy bến dưới mà sang được sông lớn.)

thì chúng tôi sẽ đối diện vị kia trong tương lai xa vời.”
Nghe được lời nói của vị ấy,
ta đã tăng thêm niềm tín tâm.
Ta đã quyết định sự thực hành tối thắng
để làm tròn đủ sự toàn hảo về mười pháp.
Sau khi học tập
toàn bộ Kinh và luôn cả Luật
tức là Giáo Pháp của bậc Đạo Sư gồm chín thể loại,
ta đã làm rạng rỡ Giáo Pháp của đấng Chiến Thắng.
Trong khi sống không xao lãng trong Giáo Pháp ấy
vào lúc ngồi, đứng, đi kinh hành,
sau khi làm toàn hảo các thắng trí,
ta đã đi đến thế giới của Phạm Thiên.
Thành phố có tên là Sudassana,
vị vua dòng Sát-đế-lỵ tên là Sudatta,
người mẹ của bậc Đại Ẩn Sĩ Sumedha
tên là Sudattā.
Vị ấy đã sống ở giữa gia đình
trong chín ngàn năm.
Có ba tòa lâu đài tuyệt vời
là Sucandanaka, Koñca, và Sirivaḍḍha.
Có ba lần mười sáu ngàn (bốn mươi tám ngàn)
phụ nữ được trang điểm.
Nữ nhân ấy (người vợ) tên là Sumanā.
Con trai tên là Punabbasumitta.
Sau khi nhìn thấy bốn điều báo hiệu,
đấng Chiến Thắng đã ra đi bằng phương tiện voi
và đã ra sức nỗ lực
tám tháng không thiếu sót.
Được đấng Phạm Thiên thỉnh cầu,
vị Lãnh Đạo Thế Gian, đấng Đại Hùng Sumedha,
đã chuyển vận bánh xe (Chánh Pháp)
ở tại công viên Sudassana tuyệt vời.
Saraṇa và Sabbakāma
đã là (hai vị) Thinh Văn hàng đầu.
Vị thị giả của bậc Đại Ẩn Sĩ Sumedha
tên là Sāgara.
Rāmā và luôn cả Surāmā
đã là (hai vị) nữ Thinh Văn hàng đầu.
Cội cây Bồ Đề của đức Thế Tôn ấy
được gọi tên là “Cây Nīpa vĩ đại.”
Uruvela và luôn cả Yasava
đã là (hai) thí chủ hộ độ hàng đầu.
Yasodharā và Sirimā
đã là (hai) nữ thí chủ hộ độ hàng đầu.
Cao tám mươi tám ratana
(22 mét),
bậc Đại Hiền Triết chiếu sáng tất cả các phương
tợ như mặt trăng ở giữa tập thể các vì sao.
Giống như viên ngọc ma-ni của vị Chuyển Luân Vương
chiếu sáng một do tuần,
tương tợ y như thế, ngọc quý của vị ấy
tỏa sáng một do-tuần ở xung quanh.1
Tuổi thọ được biết
là kéo dài đến chín chục ngàn năm.
Trong khi tồn tại đến chừng ấy,
vị ấy đã giúp cho nhiều chúng sanh vượt qua.
(Giáo Pháp) này
đã được hưng thịnh nhờ vào các vị A-la-hán tốt lành,
đã thành tựu tam minh,
sáu thắng trí, và năng lực như thế ấy.
Tất cả các vị ấy đều có danh tiếng vô hạn,
đã được giải thoát, không còn tái sanh.
Sau khi thị hiện ánh sáng của trí tuệ,
tất cả các vị có danh tiếng lớn lao ấy đã Niết Bàn.
Đức Phật, đấng Chiến Thắng cao quý Sumedha
đã Niết Bàn tại tu viện Medha.
Đã có sự phân tán xá-lợi
từ xứ sở ấy đến khắp các nơi.

Nghĩa là

chúng tôi sẽ gặp mặt vị kia.” Nghe lời nói của vị ấy, ta đã tăng thêm niềm tin. Ta đã quyết định sự thực hành tối thắng để làm tròn đủ mười pháp toàn hảo. Kinh và luôn cả Luật, gồm chín thể loại, tức Giáo Pháp của bậc Đạo Sư; Sau khi học trọn toàn bộ, ta đã làm rạng rỡ Giáo Pháp của đấng Chiến Thắng. Trong khi sống không xao lãng trong Giáo Pháp ấy, vào lúc ngồi, đứng, đi kinh hành, sau khi làm toàn hảo các thắng trí, ta đã đi đến thế giới của Phạm Thiên. Thành phố tên là Sudassana, vị vua dòng Sát-đế-lỵ tên là Sudatta, Người mẹ tên là Sudattā của bậc Đại Ẩn Sĩ Sumedha. trong chín ngàn năm. Vị ấy đã sống giữa gia đình Sucanda, Kañcana và Sirivaḍḍha, là ba tòa lâu đài tuyệt vời. Có ba lần mười sáu ngàn (bốn mươi tám ngàn) phụ nữ được trang điểm. Người vợ tên là Sumanā. Con trai tên là Punabbasu (bản dịch ghi Punabbasumitta). Thấy bốn điềm báo, đấng Chiến Thắng đã ra đi bằng phương tiện voi tám tháng không thiếu sót. và đã ra sức nỗ lực Được Phạm Thiên thỉnh mời, vị Lãnh Đạo Thế Gian, đấng Đại Hùng Sumedha, đã chuyển bánh xe Pháp ở tại công viên Sudassana tuyệt vời. Saraṇa và Sabbakāma là hai vị Thanh Văn đứng đầu. Vị thị giả tên là Sāgara của bậc Đại Ẩn Sĩ Sumedha. Rāmā và Surāmā là hai vị nữ Thanh Văn đứng đầu. Cây Bồ Đề của đức Thế Tôn ấy được gọi là “Cây Nīpa vĩ đại.” Uruvela và Yasava là hai thí chủ hộ độ đứng đầu. Yasodharā và Sirimā là hai nữ thí chủ hộ độ đứng đầu. Cao tám mươi tám ratana (bản dịch chua: 22 mét), bậc Đại Hiền Triết chiếu sáng tất cả các phương như mặt trăng ở giữa tập thể các vì sao. Viên ngọc ma-ni của vị Chuyển Luân Vương chiếu sáng một do-tuần, tương tự như thế, ngọc quý của vị ấy tỏa sáng một do-tuần ở xung quanh (chữ số 1 cuối câu là dấu chú thích của bản dịch). là chín mươi ngàn năm. Tuổi thọ được biết Sống đến chừng ấy, vị ấy đưa nhiều chúng sinh vượt qua (bờ mê). Nhờ các vị thành tựu tam minh, sáu thắng trí, đã đạt được năng lực như thế ấy, (Giáo Pháp) này đã được hưng thịnh nhờ các vị A-la-hán tốt lành. Tất cả các vị ấy đều có danh tiếng vô hạn, đã được giải thoát, không còn tái sinh. Sau khi thị hiện ánh sáng của trí tuệ, tất cả các vị có danh tiếng lớn lao ấy đã nhập Niết-bàn. Đức Phật, đấng Chiến Thắng cao quý Sumedha, nhập Niết-bàn tại tu viện Medha. Đã có sự phân tán xá-lợi từ xứ sở ấy đến khắp các nơi.”

Hết phần thứ mười một: lịch sử đức Phật Sumedha.