Lịch Sử Đức Phật Nārada
Chương kể về đức Phật Nārada, con trưởng của một vị Chuyển Luân Vương, đã giác ngộ ngay dưới cây Soṇa lớn trong công viên: hào quang của Ngài rộng một sải tay chiếu khắp một do-tuần khiến dân quanh vùng không cần thắp đèn, Bồ-tát khi ấy là đạo sĩ bện tóc có đủ năm thắng trí, thành phố Dhaññavatī, cha là vua Sudeva, mẹ là Anomā, tuổi thọ chín mươi ngàn năm, tháp cao bốn do-tuần tại thành Sudassana.
Điểm thực hànhĐức Nārada bắc “cây cầu Chánh Pháp” vững chắc qua dòng luân hồi cho những người còn lại — hãy bước đi trên cây cầu ấy bằng việc giữ giới và hành thiền đều đặn, thay vì đứng nhìn dòng nước cuốn.
Phật Sử Lịch Sử Đức Phật Nārada
đấng Toàn Giác, bậc Tối Thượng Nhân
tên Nārada
là không kẻ sánh bằng, không người đối thủ.
Đức Phật ấy, người con trai trưởng yêu quý
của vị Chuyển Luân Vương,
có sự trang sức với vòng hoa bằng ngọc trai
đã đi (bộ) đến công viên.
Ở tại nơi ấy có cội cây lẫy lừng danh tiếng,
tuyệt đẹp, to lớn, thanh khiết.
Sau khi đi đến nơi ấy,
vị ấy đã ngồi xuống ở dưới cội cây Soṇa vĩ đại.
Ở tại nơi ấy, trí tuệ cao quý, vô biên,
(sắc bén) tợ kim cương đã được sanh khởi.
Nhờ đó, vị ấy đã khảo sát các hành
theo lối ngửa lên và theo lối úp xuống.
Ở tại nơi ấy, vị ấy đã xua đi tất cả phiền não
không còn dư sót,
đã đạt đến quả vị hoàn toàn Giác Ngộ
và mười bốn trí tuệ của vị Phật.
Sau khi đạt đến quả vị Toàn Giác,
vị ấy đã chuyển vận bánh xe Chánh Pháp.
Đã có sự lãnh hội lần thứ nhất
là của một trăm ngàn koṭi (một ngàn tỷ, một triệu triệu) vị.
Trong lúc huấn luyện Long Vương Mahādoṇa,
bậc Đại Hiền Triết
đã thể hiện điều kỳ diệu ấy (song thông)
cho thế gian luôn cả chư thiên nhìn thấy.
Lúc bấy giờ, trong lần giảng giải Giáo Pháp ấy
cho chư thiên và nhân loại,
chín chục ngàn koṭi (chín trăm tỷ) vị
đã vượt qua tất cả các mối nghi hoặc.
Vào thời điểm đấng Đại Hùng
giáo giới người con trai của mình,
đã có sự lãnh hội lần thứ ba
là của tám chục ngàn koṭi (tám trăm tỷ) vị.
Bậc Đại Ẩn Sĩ Nārada
đã có ba lần tụ hội.
Cuộc hội tụ thứ nhất
là của một trăm ngàn koṭi vị.
Vào lúc đức Phật giảng giải về đức hạnh của chư Phật
có cả phần duyên khởi,
khi ấy chín chục ngàn koṭi vị
không còn ô nhiễm đã tụ hội lại.
Vào lúc con rồng Verocana
dâng cúng vật thí đến bậc Đạo Sư,
khi ấy tám mươi trăm ngàn (tám triệu)
người con trai của đấng Chiến Thắng đã tụ hội lại.
Vào lúc bấy giờ, ta là đạo sĩ tóc bện,
có khổ hạnh cao tột,
đi lại ở trên không trung,
toàn hảo về năm thắng trí.
Khi ấy, sau khi làm hài lòng vị tương đương với các bậc không thể sánh bằng
cùng với hội chúng và đoàn tháp tùng
bằng cơm nước,
ta đã cúng dường gỗ đàn hương.
Đức Phật, đấng Lãnh Đạo Thế Gian Nārada ấy
cũng đã chú nguyện cho ta rằng:
“Trong vô lượng kiếp tính từ thời điểm này,
(người này) sẽ trở thành vị Phật ở thế gian.
đức Như Lai ra sức nỗ lực
Nghĩa là
Sau đức Phật Paduma, có đấng Toàn Giác, bậc Tối Thượng Nhân, tên Nārada, là không kẻ sánh bằng, không người đối thủ. của vị Chuyển Luân Vương, Đức Phật ấy, người con trai trưởng yêu quý đeo vòng hoa trang sức, đã đi bộ đến công viên. Ở tại nơi ấy có cội cây lẫy lừng danh tiếng, tuyệt đẹp, to lớn, thanh khiết. Sau khi đi đến nơi ấy, vị ấy đã ngồi xuống dưới cây Soṇa vĩ đại. Ở tại nơi ấy, trí tuệ cao quý, vô biên, (sắc bén) như kim cương đã sinh khởi. Nhờ đó, vị ấy đã khảo sát các hành theo lối ngửa lên và theo lối úp xuống. Ở tại nơi ấy, vị ấy đã xua đi tất cả phiền não không còn dư sót, đã đạt đến quả vị hoàn toàn Giác Ngộ và mười bốn trí tuệ của vị Phật. Sau khi đạt đến quả vị Toàn Giác, vị ấy đã chuyển bánh xe Pháp. là của một trăm ngàn koṭi vị. Đã có lần lãnh hội thứ nhất Trong lúc huấn luyện Long Vương Mahādoṇa, bậc Đại Hiền Triết đã thể hiện điều kỳ diệu ấy (thần thông song hành) cho thế gian cùng chư thiên nhìn thấy. cho chư thiên và nhân loại, Lúc bấy giờ, trong lần giảng giải Giáo Pháp ấy chín mươi ngàn koṭi vị đã vượt qua tất cả các mối nghi hoặc. Vào thời điểm đấng Đại Hùng giáo giới người con trai của mình, là của tám mươi ngàn koṭi vị. đã có lần lãnh hội thứ ba Có ba lần tụ hội, của vị Đại Ẩn Sĩ Nārada. là của một trăm ngàn koṭi vị. Lần tụ hội thứ nhất Vào lúc đức Phật giảng giải về đức hạnh của chư Phật có cả phần duyên khởi, khi ấy chín mươi ngàn koṭi vị không còn ô nhiễm đã tụ hội lại. Vào lúc con rồng Verocana dâng cúng vật thí đến bậc Đạo Sư, khi ấy, người con của đấng Chiến Thắng (các Tỷ-kheo) đã tụ hội lại tám mươi trăm ngàn (tám triệu) Vào lúc bấy giờ, ta là đạo sĩ tóc bện, có khổ hạnh cao tột, đi lại ở trên không trung, toàn hảo về năm thắng trí. Khi ấy, sau khi làm hài lòng vị không ai sánh bằng cùng với hội chúng và đoàn tùy tùng bằng cơm nước, ta đã cúng dường gỗ đàn hương. cũng thọ ký cho ta rằng: Đức Phật, đấng Lãnh Đạo Thế Gian Nārada ấy, “Trong vô lượng kiếp kể từ nay, (người này) sẽ trở thành vị Phật ở thế gian. Sau khi đã nỗ lực tinh tấn,
(Bản Pāli rút gọn đoạn này bằng dấu lược; nội dung đầy đủ là phần còn lại của lời thọ ký quen thuộc: Ngài sẽ giác ngộ tại cây Assattha, mẹ tên Māyā, cha tên Suddhodana, hai vị Thanh Văn đứng đầu là Kolita và Upatissa, vị thị giả là Ānanda, hai vị nữ Thanh Văn đứng đầu là Khemā và Uppalavaṇṇā, hai nam thí chủ hộ độ đứng đầu là Citta và Haṭṭhāḷavaka, hai nữ thí chủ hộ độ đứng đầu là Nandamātā và Uttarā, tuổi thọ là một trăm năm. Nghe lời thọ ký ấy, chư thiên và nhân loại hoan hỷ, ví như người qua sông hụt bến trên thì nắm lấy bến dưới mà sang được sông lớn.)
Nghe được lời nói của vị ấy,
ta đã khiến tâm được mừng rỡ bội phần.
Ta đã quyết định sự thực hành tối thắng
để làm tròn đủ sự toàn hảo về mười pháp.
Thành phố có tên là Dhaññavatī,
vị vua dòng Sát-đế-lỵ tên là Sudeva,
người mẹ của vị Đại Ẩn Sĩ Nārada
tên là Anomā.
Vị ấy đã sống ở giữa gia đình
chín ngàn năm.
Có ba tòa lâu đài tuyệt vời
là Jita, Vijita, và Vijitābhirāma.
Có bốn mươi ba ngàn
phụ nữ được trang điểm.
Nữ nhân ấy (người vợ) tên là Vijitasenā.
Con trai tên là Nanduttara.
Sau khi nhìn thấy bốn điều báo hiệu,
vị Lãnh Đạo thế gian đã ra đi bằng sự đi bộ (sự đi bằng bàn chân)
và đã thực hành hạnh nỗ lực
bảy ngày.
Được đấng Phạm Thiên thỉnh cầu,
vị Lãnh Đạo Thế Gian, đấng Đại Hùng Nārada
đã chuyển vận bánh xe (Chánh Pháp)
ở công viên Dhanañjaya tuyệt vời.
Bhaddasāla và Jitamitta
đã là (hai vị) Thinh Văn hàng đầu.
Vị thị giả của bậc Đại Ẩn Sĩ Nārada
tên là Vāseṭṭha.
Uttarā và luôn cả Phaggunī
đã là (hai vị) nữ Thinh Văn hàng đầu.
Cội cây Bồ Đề của đức Thế Tôn ấy
được gọi là “Soṇa vĩ đại.”
Uggarinda và Vasabha
sẽ là (hai) thí chủ hộ độ hàng đầu.
Indīvarī và Undī
sẽ là (hai) nữ thí chủ hộ độ hàng đầu.
Cao tám mươi tám ratana
(22 mét),
bậc Đại Hiền Triết ấy chiếu sáng mười ngàn thế giới
tương tợ như cột trụ bằng vàng có gắn tràng hoa.
Khi ấy, thân thể có ánh sáng hào quang của vị ấy
chiếu ra các phương
liên tục ngày dêm
và tỏa sáng (xung quanh) một do-tuần.
Vào lúc bấy giờ,
được tràn ngập bởi hào quang của đức Phật,
những người ở xung quanh một do-tuần
không ai thắp sáng các ngọn đèn đuốc.
Tuổi thọ được biết
là kéo dài đến chín mươi ngàn năm.
Trong khi tồn tại đến chừng ấy,
vị ấy đã giúp cho nhiều chúng sanh vượt qua.
Giống như bầu trời được trang điểm
và chói sáng bởi các vì sao,
tương tợ như thế ấy Giáo Pháp của vị ấy
rạng rỡ nhờ vào các vị A-la-hán.
Sau khi đã thiết lập vững chắc cây cầu Chánh Pháp
để giúp vượt qua dòng chảy luân hồi
đối với số người còn lại đã đạt được (đạo quả Hữu Học),
đấng Nhân Ngưu ấy đã Niết Bàn.
Đức Phật ấy là vị tương đương với các bậc không thể sánh bằng,
và các bậc Lậu Tận ấy là có oai lực vô song,
tất cả đều hoàn toàn biết mất;
phải chăng tất cả các hành là trống không?
Đấng Chiến Thắng hàng đầu Nārada
đã Niết Bàn tại thành phố Sudassana.
Ngôi bảo tháp cao quý của đấng Chiến Thắng
đã được dựng lên cao bốn do-tuần ở ngay tại nơi ấy.
Nghĩa là
chúng tôi sẽ gặp mặt vị kia.” Nghe lời nói của vị ấy, ta đã khiến tâm được mừng rỡ bội phần. Ta đã quyết định sự thực hành tối thắng để làm trọn đủ mười pháp toàn hảo. Thành phố tên là Dhaññavatī, vị vua dòng Sát-đế-lỵ tên là Sudeva, Người mẹ tên là Anomā của vị Đại Ẩn Sĩ Nārada. chín ngàn năm. Vị ấy đã sống giữa gia đình Jita, Vijita và Vijitābhirāma, là ba tòa lâu đài tuyệt vời. Có bốn mươi ba ngàn phụ nữ được trang điểm. Người vợ tên là Vijitasenā. Con trai tên là Nanduttara. Thấy bốn điềm báo, vị Lãnh Đạo thế gian đã ra đi bằng cách đi bộ trong bảy ngày, thực hành hạnh nỗ lực bậc Tối Thượng Nhân đã thực hành. Được Phạm Thiên thỉnh mời, vị Lãnh Đạo Thế Gian, đấng Đại Hùng Nārada, đã chuyển bánh xe Pháp ở công viên Dhanañjaya tuyệt vời. Bhaddasāla và Jitamitta là hai vị Thanh Văn đứng đầu. Vị thị giả tên là Vāseṭṭha của bậc Đại Ẩn Sĩ Nārada. Uttarā và Phaggunī là hai vị nữ Thanh Văn đứng đầu. Cây Bồ Đề của đức Thế Tôn ấy được gọi là “Soṇa vĩ đại.” Uggarinda và Vasabha là hai thí chủ hộ độ đứng đầu. Indāvarī và Vaṇḍī (bản dịch ghi Indīvarī và Undī) là hai nữ thí chủ hộ độ đứng đầu. Cao tám mươi tám ratana (bản dịch chua: 22 mét), như cột trụ bằng vàng có gắn tràng hoa, bậc Đại Hiền Triết ấy chiếu sáng mười ngàn thế giới. Khi ấy, hào quang từ thân thể của vị ấy chiếu ra các phương liên tục ngày đêm (bản dịch ghi “ngày dêm”) và tỏa sáng xung quanh một do-tuần. Vào lúc bấy giờ, những người ở xung quanh một do-tuần không ai thắp sáng các ngọn đèn đuốc. được tràn ngập bởi hào quang của đức Phật, là chín mươi ngàn năm. Tuổi thọ được biết Sống đến chừng ấy, vị ấy đưa nhiều chúng sinh vượt qua (bờ mê). Như bầu trời được trang điểm và chói sáng bởi các vì sao, cũng vậy, Giáo Pháp của vị ấy rạng rỡ nhờ vào các vị A-la-hán. để giúp vượt qua dòng chảy luân hồi đối với số người còn lại đã đạt được (đạo quả Hữu Học), Sau khi đã thiết lập vững chắc cây cầu Chánh Pháp đấng Nhân Ngưu ấy đã nhập Niết-bàn. Đức Phật ấy, vị không ai sánh bằng, và các bậc đã hết lậu hoặc ấy có oai lực vô song, tất cả đều biến mất; há chẳng phải mọi hành đều trống không sao? Đấng Chiến Thắng hàng đầu Nārada nhập Niết-bàn tại thành phố Sudassana. Ngôi tháp cao quý của đấng Chiến Thắng được dựng cao bốn do-tuần ngay tại nơi ấy.”
Hết phần thứ chín: lịch sử đức Phật Nārada.