Kinh Tâm Được Góp Nhặt Bằng Tuệ

Đức Phật dạy: khi tâm của một vị Tỷ-kheo đã được góp nhặt vững vàng bằng tuệ, vị ấy xứng đáng tuyên bố ‘sự sinh đã dứt, đời sống phạm hạnh đã thành, việc cần làm đã làm, không còn trở lại trạng thái này nữa’. Tâm được góp nhặt bằng tuệ qua chín lần tự biết: tâm không còn tham, sân, si; tâm không còn tính chất sẽ tham, sẽ sân, sẽ si; và tâm không còn quay lại tái sinh ở cõi dục, cõi sắc hay cõi vô sắc. Bản Minh Châu ở mục thứ sáu sót chữ ‘không’ (‘tánh sân là tâm của ta’); bản hiện đại theo Pāli: tâm không còn tính chất sẽ sân.

Điểm thực hành

Hãy tập chín lần tự biết của kinh như một bài kiểm tra tâm mỗi tối: tâm hôm nay còn tham, sân, si ở mức nào, và tính chất ấy đã mỏng đến đâu.

Phẩm Chỗ Ở Của Chúng Sinh Kinh Tâm Được Góp Nhặt Bằng Tuệ “Này các Tỷ-kheo (vị tu sĩ khất thực), khi tâm của một vị Tỷ-kheo đã được góp nhặt vững vàng bằng tuệ, thật xứng hợp cho vị Tỷ-kheo ấy nói như sau: ‘Ta biết rõ: sự sinh đã dứt, đời sống phạm hạnh đã thành, những việc cần làm đã làm, không còn gì nữa cho trạng thái này.’ Này các Tỷ-kheo, thế nào là tâm của một vị Tỷ-kheo được góp nhặt vững vàng bằng tuệ? Khi vị ấy biết ‘tâm ta không còn tham’, tâm vị ấy được góp nhặt vững vàng bằng tuệ; khi vị ấy biết ‘tâm ta không còn sân’, tâm vị ấy được góp nhặt vững vàng bằng tuệ; khi vị ấy biết ‘tâm ta không còn si’, tâm vị ấy được góp nhặt vững vàng bằng tuệ; khi vị ấy biết ‘tâm ta không còn tính chất sẽ tham’, tâm vị ấy được góp nhặt vững vàng bằng tuệ; khi vị ấy biết ‘tâm ta không còn tính chất sẽ sân’, tâm vị ấy được góp nhặt vững vàng bằng tuệ; khi vị ấy biết ‘tâm ta không còn tính chất sẽ si’, tâm vị ấy được góp nhặt vững vàng bằng tuệ; khi vị ấy biết ‘tâm ta không còn tính chất quay lại tái sinh ở cõi dục’, tâm vị ấy được góp nhặt vững vàng bằng tuệ; khi vị ấy biết ‘tâm ta không còn tính chất quay lại tái sinh ở cõi sắc’, tâm vị ấy được góp nhặt vững vàng bằng tuệ; khi vị ấy biết ‘tâm ta không còn tính chất quay lại tái sinh ở cõi vô sắc’, tâm vị ấy được góp nhặt vững vàng bằng tuệ.

Này các Tỷ-kheo, khi tâm của một vị Tỷ-kheo đã được góp nhặt vững vàng bằng tuệ, thật xứng hợp cho vị Tỷ-kheo ấy nói như sau: ‘Ta biết rõ: sự sinh đã dứt, đời sống phạm hạnh đã thành, những việc cần làm đã làm, không còn gì nữa cho trạng thái này.’” Bài thứ 5.