Kinh Tám Danh Xưng Của Như Lai
Tám danh xưng đều chỉ về Như Lai, bậc A-la-hán Chánh Đẳng Giác: Sa-môn, Bà-la-môn, bậc thông suốt Veda, thầy thuốc, bậc không vết nhơ, bậc thanh tịnh không tỳ vết, bậc có trí, và bậc đã giải thoát. (Bản dịch Minh Châu ở phần văn xuôi liệt kê thiếu danh xưng ‘Vô cấu’; bản này theo đủ bản Pāli.) Bài kệ kết để Như Lai tự nói: chiến thắng trong trận chiến, đã thoát và giải thoát cho kẻ khác, như voi chúa đã thuần hóa hoàn toàn, bậc vô học đã tịch tịnh.
Điểm thực hànhDanh sách này giành lại tám danh hiệu danh giá nhất của thời đại — kể cả ‘Bà-la-môn’, danh hiệu theo huyết thống — và gán chúng theo thành tựu nội tâm: thầy thuốc vì chữa bệnh khổ cho đời, Bà-la-môn vì đã sống trọn Phạm hạnh. Danh xưng theo bài kinh là để mô tả phẩm chất đã đạt, không phải nhãn thừa kế.
Phẩm Chánh Niệm Kinh Tám Danh Xưng Của Như Lai ‘Sa-môn’ (bậc tu hành khổ hạnh), này các Tỷ-kheo, là một danh xưng của Như Lai, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác. ‘Bà-la-môn’, này các Tỷ-kheo, là một danh xưng của Như Lai, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác. ‘Bậc thông suốt Veda’ (Chánh trí), này các Tỷ-kheo, là một danh xưng của Như Lai, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác. ‘Thầy thuốc’ (Dược sư), này các Tỷ-kheo, là một danh xưng của Như Lai, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác. ‘Bậc không vết nhơ’ (Ly cấu), này các Tỷ-kheo, là một danh xưng của Như Lai, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác. ‘Bậc thanh tịnh không tỳ vết’ (Vô cấu), này các Tỷ-kheo, là một danh xưng của Như Lai, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác.
‘Bậc có trí’ (Trí giả), này các Tỷ-kheo, là một danh xưng của Như Lai, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác. ‘Bậc đã giải thoát’ — này các Tỷ-kheo, là một danh xưng của Như Lai, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác.
Phạm chí thành mãn gì,
Bậc Chánh trí đạt gì,
Bậc Dược sư vô thượng,
Bậc Ly cấu đạt gì.
Bậc Vô cấu thanh tịnh,
Bậc Trí đạt được gì,
Bậc Giải thoát vô thượng.
Trong chiến trận Ta thắng,
Giải thoát khỏi triền phược,
Voi tối thượng nhiếp phục,
Ta, vô học, tịch tịnh.
Nghĩa là
Nghĩa là: điều vô thượng mà một Sa-môn cần đạt đến, Nghĩa là: một Bà-la-môn (Phạm chí) đã sống trọn đời Phạm hạnh cần đạt đến; Nghĩa là: điều mà một bậc thông suốt Veda cần đạt đến, Nghĩa là: điều vô thượng mà một thầy thuốc (Dược sư) cần đạt đến; Nghĩa là: điều vô thượng mà bậc không vết nhơ cần đạt đến, Nghĩa là: bậc thanh tịnh không tỳ vết (cần đạt đến); Nghĩa là: và điều mà một bậc có trí cần đạt đến, Nghĩa là: điều vô thượng mà bậc đã giải thoát (cần đạt đến) — Nghĩa là: chính Ta là người chiến thắng trong trận chiến (với phiền não); Nghĩa là: đã được giải thoát, Ta giải thoát những kẻ khác khỏi sự trói buộc; Nghĩa là: Ta là con voi chúa đã được thuần hóa hoàn toàn (bậc tự điều phục tối thượng), Nghĩa là: một bậc vô học (đã hoàn tất việc học), đã tịch tịnh (nhập Niết-bàn trong tâm).”
Bài thứ 5.