Kinh Vừa Đủ — Tôn Giả Sāriputta Thuyết

Tôn giả Sāriputta giảng lại ma trận ‘vừa đủ cho mình / vừa đủ cho người’ của bài 8.62: sáu năng lực (nhanh trí, thuộc làu, suy xét ý nghĩa, thực hành đúng Pháp, nói năng khéo, khích lệ bạn đồng tu) được cộng trừ theo từng trường hợp, từ đủ cả sáu cho cả hai phía đến chỉ còn hai năng lực truyền đạt (đủ cho người, không đủ cho mình) hay hai năng lực nội tâm (đủ cho mình, không đủ cho người).

Điểm thực hành

Như ở bài 8.62, hai trục vẫn độc lập nhau: khả năng nói hay và truyền cảm không đo được chiều sâu thực hành của người nói. Việc ma trận này được một vị trưởng lão giảng lại cho Tăng đoàn cho thấy nó từng là một công cụ đánh giá cộng đồng thực dụng — dùng để biết ai nên được cử đi dạy, ai nên được khuyên quay về tu cho mình trước.

Phẩm Song Đối Kinh Vừa Đủ — Tôn Giả Sāriputta Thuyết Tại đấy, Tôn giả Sāriputta gọi các Tỷ-kheo: “Thành tựu sáu pháp, này các Hiền giả, một Tỷ-kheo vừa đủ cho chính mình và vừa đủ cho người khác. Sáu pháp nào? Ở đây, này các Hiền giả, một Tỷ-kheo vị ấy nhanh trí đối với các pháp thiện; Vị ấy thuộc làu các pháp đã nghe; Vị ấy suy xét ý nghĩa của các pháp đã thuộc làu; Sau khi hiểu ý nghĩa và hiểu Pháp, vị ấy thực hành đúng theo Pháp; Vị ấy nói năng khéo, phát âm khéo, có lời nói tao nhã, thanh thoát, không lắp bắp, làm sáng tỏ ý nghĩa; Vị ấy có khả năng chỉ dạy, khích lệ, làm phấn chấn và làm hoan hỷ các bạn đồng tu. Thành tựu sáu pháp này, này các Hiền giả, một Tỷ-kheo vừa đủ cho chính mình và vừa đủ cho người khác.

Thành tựu năm pháp, này các Hiền giả, một Tỷ-kheo vừa đủ cho chính mình và vừa đủ cho người khác. Năm pháp nào? Ở đây, này các Hiền giả, một Tỷ-kheo vị ấy không nhanh trí đối với các pháp thiện; Vị ấy thuộc làu các pháp đã nghe; Vị ấy suy xét ý nghĩa của các pháp đã thuộc làu; Sau khi hiểu ý nghĩa và hiểu Pháp, vị ấy thực hành đúng theo Pháp; Vị ấy nói năng khéo, phát âm khéo, có lời nói tao nhã, thanh thoát, không lắp bắp, làm sáng tỏ ý nghĩa; Vị ấy có khả năng chỉ dạy, khích lệ, làm phấn chấn và làm hoan hỷ các bạn đồng tu. Thành tựu năm pháp này, này các Hiền giả, một Tỷ-kheo vừa đủ cho chính mình và vừa đủ cho người khác. Thành tựu bốn pháp, này các Hiền giả, một Tỷ-kheo vừa đủ cho chính mình, không vừa đủ cho người khác.

Bốn pháp nào? Ở đây, này các Hiền giả, một Tỷ-kheo vị ấy nhanh trí đối với các pháp thiện; Vị ấy thuộc làu các pháp đã nghe; Vị ấy suy xét ý nghĩa của các pháp đã thuộc làu; Sau khi hiểu ý nghĩa và hiểu Pháp, vị ấy thực hành đúng theo Pháp; Vị ấy không nói năng khéo, không phát âm khéo; lời nói của vị ấy không tao nhã, không thanh thoát, còn lắp bắp, không làm sáng tỏ ý nghĩa; Vị ấy không có khả năng chỉ dạy, khích lệ, làm phấn chấn và làm hoan hỷ các bạn đồng tu. Thành tựu bốn pháp này, này các Hiền giả, một Tỷ-kheo vừa đủ cho chính mình, không vừa đủ cho người khác. Thành tựu bốn pháp, này các Hiền giả, một Tỷ-kheo vừa đủ cho người khác, không vừa đủ cho chính mình.

Bốn pháp nào? Ở đây, này các Hiền giả, một Tỷ-kheo vị ấy nhanh trí đối với các pháp thiện; Vị ấy thuộc làu các pháp đã nghe; Vị ấy không suy xét ý nghĩa của các pháp đã thuộc làu; Không hiểu ý nghĩa và không hiểu Pháp, vị ấy không thực hành đúng theo Pháp; Vị ấy nói năng khéo, phát âm khéo, có lời nói tao nhã, thanh thoát, không lắp bắp, làm sáng tỏ ý nghĩa; Vị ấy có khả năng chỉ dạy, khích lệ, làm phấn chấn và làm hoan hỷ các bạn đồng tu. Thành tựu bốn pháp này, này các Hiền giả, một Tỷ-kheo vừa đủ cho người khác, không vừa đủ cho chính mình. Thành tựu ba pháp, này các Hiền giả, một Tỷ-kheo vừa đủ cho chính mình, không vừa đủ cho người khác. Ba pháp nào?

Ở đây, này các Hiền giả, một Tỷ-kheo vị ấy không nhanh trí đối với các pháp thiện; Vị ấy thuộc làu các pháp đã nghe; Vị ấy suy xét ý nghĩa của các pháp đã thuộc làu; Sau khi hiểu ý nghĩa và hiểu Pháp, vị ấy thực hành đúng theo Pháp; Vị ấy không nói năng khéo, không phát âm khéo; lời nói của vị ấy không tao nhã, không thanh thoát, còn lắp bắp, không làm sáng tỏ ý nghĩa; Vị ấy không có khả năng chỉ dạy, khích lệ, làm phấn chấn và làm hoan hỷ các bạn đồng tu. Thành tựu ba pháp này, này các Hiền giả, một Tỷ-kheo vừa đủ cho chính mình, không vừa đủ cho người khác. Thành tựu ba pháp, này các Hiền giả, một Tỷ-kheo vừa đủ cho người khác, không vừa đủ cho chính mình.

Ba pháp nào? Ở đây, này các Hiền giả, một Tỷ-kheo vị ấy không nhanh trí đối với các pháp thiện; Vị ấy thuộc làu các pháp đã nghe; Vị ấy không suy xét ý nghĩa của các pháp đã thuộc làu; Không hiểu ý nghĩa và không hiểu Pháp, vị ấy không thực hành đúng theo Pháp; Vị ấy nói năng khéo, phát âm khéo, có lời nói tao nhã, thanh thoát, không lắp bắp, làm sáng tỏ ý nghĩa; Vị ấy có khả năng chỉ dạy, khích lệ, làm phấn chấn và làm hoan hỷ các bạn đồng tu. Thành tựu ba pháp này, này các Hiền giả, một Tỷ-kheo vừa đủ cho người khác, không vừa đủ cho chính mình. Thành tựu hai pháp, này các Hiền giả, một Tỷ-kheo vừa đủ cho chính mình, không vừa đủ cho người khác.

Hai pháp nào? Ở đây, này các Hiền giả, một Tỷ-kheo vị ấy không nhanh trí đối với các pháp thiện; Vị ấy không thuộc làu các pháp đã nghe; Vị ấy suy xét ý nghĩa của các pháp đã thuộc làu; Sau khi hiểu ý nghĩa và hiểu Pháp, vị ấy thực hành đúng theo Pháp; Vị ấy không nói năng khéo, không phát âm khéo; lời nói của vị ấy không tao nhã, không thanh thoát, còn lắp bắp, không làm sáng tỏ ý nghĩa; Vị ấy không có khả năng chỉ dạy, khích lệ, làm phấn chấn và làm hoan hỷ các bạn đồng tu. Thành tựu hai pháp này, này các Hiền giả, một Tỷ-kheo vừa đủ cho chính mình, không vừa đủ cho người khác. Thành tựu hai pháp, này các Hiền giả, một Tỷ-kheo vừa đủ cho người khác, không vừa đủ cho chính mình.

Hai pháp nào? Ở đây, này các Hiền giả, một Tỷ-kheo vị ấy không nhanh trí đối với các pháp thiện; Vị ấy không thuộc làu các pháp đã nghe; Vị ấy không suy xét ý nghĩa của các pháp đã thuộc làu; Không hiểu ý nghĩa và không hiểu Pháp, vị ấy không thực hành đúng theo Pháp; Vị ấy nói năng khéo, phát âm khéo, có lời nói tao nhã, thanh thoát, không lắp bắp, làm sáng tỏ ý nghĩa; Vị ấy có khả năng chỉ dạy, khích lệ, làm phấn chấn và làm hoan hỷ các bạn đồng tu. Thành tựu hai pháp này, này các Hiền giả, một Tỷ-kheo vừa đủ cho người khác, không vừa đủ cho chính mình.” Bài thứ 8.