Kinh Jīvaka

Jīvaka Komārabhacca, vị danh y của Vương Xá, hỏi Đức Phật đúng bốn câu hỏi mà Mahānāma đã hỏi ở bài kinh trước, và nhận cùng một bài trả lời: quy y làm thành đệ tử tại gia; năm giới làm thành người giữ giới; tám đức tự làm mà không khích lệ ai làm thành người vì tự lợi; tám đức kèm sự khích lệ người khác làm thành người vì tự lợi và lợi tha. Bản Minh Châu ở đây chỉ ghi ‘giống như kinh trước’; bản soạn dịch đầy đủ theo Pāli (phần giữa bài được gói Pāli tóm lược bằng dấu lặp và được khai triển ở đây theo đúng mẫu của an8.25).

Điểm thực hành

Việc cùng một bài giảng được lặp nguyên vẹn cho hai người hỏi khác nhau cũng là một dữ kiện: định nghĩa về người đệ tử không thay đổi theo địa vị của người hỏi — một vương tôn (Mahānāma) và một thầy thuốc (Jīvaka) nghe cùng một thước đo. Ai cũng được đo bằng tám đức và một động từ ‘khích lệ’ như nhau.

Phẩm Gia Chủ Kinh Jīvaka Một thời, Đức Thế Tôn ở gần Rājagaha (Vương Xá), trong vườn xoài của Jīvaka. Rồi Jīvaka Komārabhacca đến gặp Đức Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Đức Thế Tôn, ngồi xuống một bên, và thưa với Đức Thế Tôn: “Bạch Thế Tôn, đến mức nào thì một người được gọi là đệ tử tại gia?” “Này Komārabhacca, khi một người đã quy y Phật, quy y Pháp, quy y Tăng đoàn; đến mức ấy, này Komārabhacca, người ấy là một đệ tử tại gia.” “Bạch Thế Tôn, đến mức nào thì một đệ tử tại gia là người giữ giới?” “Này Komārabhacca, khi một đệ tử tại gia tránh xa việc giết hại sinh vật, tránh xa việc lấy của không cho, tránh xa tà hạnh trong các dục, tránh xa nói dối, tránh xa việc dùng các chất say — rượu nấu, rượu men — làm nền cho sự buông lung; đến mức ấy, này Komārabhacca, đệ tử tại gia là người giữ giới.”

“Bạch Thế Tôn, đến mức nào thì một đệ tử tại gia là người thực hành vì lợi ích của mình, mà không vì lợi ích của người khác?” “Này Komārabhacca, khi một đệ tử tại gia tự mình đầy đủ lòng tin, nhưng không khích lệ người khác đến sự đầy đủ lòng tin; tự mình đầy đủ giới, nhưng không khích lệ người khác đến sự đầy đủ về giới; tự mình đầy đủ sự hào phóng, nhưng không khích lệ người khác đến sự đầy đủ về hào phóng; tự mình thích gặp các Tỷ-kheo, nhưng không khích lệ người khác đến việc gặp các Tỷ-kheo; tự mình thích nghe Chánh pháp, nhưng không khích lệ người khác đến việc nghe Chánh pháp; tự mình sẵn lòng ghi nhớ các pháp đã nghe, nhưng không khích lệ người khác đến việc ghi nhớ pháp; tự mình khảo sát ý nghĩa của các pháp đã ghi nhớ, nhưng không khích lệ người khác đến việc khảo sát ý nghĩa; sau khi biết nghĩa, biết pháp, tự mình thực hành đúng theo pháp, nhưng không khích lệ người khác đến sự thực hành đúng theo pháp.

Đến mức ấy, này Komārabhacca, đệ tử tại gia là người thực hành vì lợi ích của mình, mà không vì lợi ích của người khác.” “Bạch Thế Tôn, đến mức nào thì một đệ tử tại gia là người thực hành vừa vì lợi ích của mình, vừa vì lợi ích của người khác?” “Này Komārabhacca, khi một đệ tử tại gia tự mình đầy đủ lòng tin, và khích lệ người khác đến sự đầy đủ lòng tin; tự mình đầy đủ giới, và khích lệ người khác đến sự đầy đủ về giới; tự mình đầy đủ sự hào phóng, và khích lệ người khác đến sự đầy đủ về hào phóng; tự mình thích gặp các Tỷ-kheo, và khích lệ người khác đến việc gặp các Tỷ-kheo; tự mình thích nghe Chánh pháp, và khích lệ người khác đến việc nghe Chánh pháp; tự mình sẵn lòng ghi nhớ các pháp đã nghe, và khích lệ người khác đến việc ghi nhớ pháp; tự mình khảo sát ý nghĩa của các pháp đã ghi nhớ, và khích lệ người khác đến việc khảo sát ý nghĩa; sau khi biết nghĩa, biết pháp, tự mình thực hành đúng theo pháp, và khích lệ người khác đến sự thực hành đúng theo pháp.

Đến mức ấy, này Komārabhacca, đệ tử tại gia là người thực hành vừa vì lợi ích của mình, vừa vì lợi ích của người khác.” Bài thứ 6.