Kinh Mahānāma

Mahānāma hỏi bốn tầng định nghĩa: đệ tử tại gia là người đã quy y Tam bảo; đệ tử giữ giới là người tránh xa năm điều (giết hại, trộm cắp, tà hạnh, nói dối, chất say); đệ tử vì tự lợi là người tự mình đủ tám đức (tin, giới, hào phóng, thích gặp Tỷ-kheo, thích nghe pháp, ghi nhớ, khảo sát ý nghĩa, thực hành) mà không khích lệ ai; đệ tử vì tự lợi và lợi tha là người làm đủ tám điều ấy cho mình và khích lệ người khác cùng làm.

Điểm thực hành

Cái trục của bài kinh nằm ở động từ ‘khích lệ người khác’: cùng tám đức, chỉ khác ở chỗ có đưa người khác đi cùng hay không mà chia thành hai hạng người tu. Đức Phật không chê hạng tự lợi — nó vẫn là một tầng định nghĩa hợp lệ — nhưng bản đồ này cho thấy tu tập chín muồi tự nhiên tràn ra ngoài biên giới của một người.

Phẩm Gia Chủ Kinh Mahānāma Một thời, Đức Thế Tôn ở tại xứ Thích-ca, gần Kapilavatthu, trong tu viện Cây Đa (Nigrodha). Rồi Mahānāma, người Thích-ca đến gặp Đức Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Đức Thế Tôn, ngồi xuống một bên, và thưa với Đức Thế Tôn: “Bạch Thế Tôn, đến mức nào thì một người được gọi là đệ tử tại gia?” “Này Thích-ca, khi một người đã quy y Phật, quy y Pháp, quy y Tăng đoàn; đến mức ấy, này Thích-ca, người ấy là một đệ tử tại gia.” “Bạch Thế Tôn, đến mức nào thì một đệ tử tại gia là người giữ giới?” “Này Thích-ca, khi một đệ tử tại gia tránh xa việc giết hại sinh vật, tránh xa việc lấy của không cho, tránh xa tà hạnh trong các dục, tránh xa nói dối, tránh xa việc dùng các chất say — rượu nấu, rượu men — làm nền cho sự buông lung; đến mức ấy, này Thích-ca, đệ tử tại gia là người giữ giới.”

“Bạch Thế Tôn, đến mức nào thì một đệ tử tại gia là người thực hành vì lợi ích của mình, mà không vì lợi ích của người khác?” “Này Thích-ca, khi một đệ tử tại gia tự mình đầy đủ lòng tin, nhưng không khích lệ người khác đến sự đầy đủ lòng tin; tự mình đầy đủ giới, nhưng không khích lệ người khác đến sự đầy đủ về giới; tự mình đầy đủ sự hào phóng, nhưng không khích lệ người khác đến sự đầy đủ về hào phóng; tự mình thích gặp các Tỷ-kheo, nhưng không khích lệ người khác đến việc gặp các Tỷ-kheo; tự mình thích nghe Chánh pháp, nhưng không khích lệ người khác đến việc nghe Chánh pháp; tự mình sẵn lòng ghi nhớ các pháp đã nghe, nhưng không khích lệ người khác đến việc ghi nhớ pháp; tự mình khảo sát ý nghĩa của các pháp đã ghi nhớ, nhưng không khích lệ người khác đến việc khảo sát ý nghĩa; sau khi biết nghĩa, biết pháp, tự mình thực hành đúng theo pháp, nhưng không khích lệ người khác đến sự thực hành đúng theo pháp.

Đến mức ấy, này Thích-ca, đệ tử tại gia là người thực hành vì lợi ích của mình, mà không vì lợi ích của người khác.” “Bạch Thế Tôn, đến mức nào thì một đệ tử tại gia là người thực hành vừa vì lợi ích của mình, vừa vì lợi ích của người khác?” “Này Thích-ca, khi một đệ tử tại gia tự mình đầy đủ lòng tin, và khích lệ người khác đến sự đầy đủ lòng tin; tự mình đầy đủ giới, và khích lệ người khác đến sự đầy đủ về giới; tự mình đầy đủ sự hào phóng, và khích lệ người khác đến sự đầy đủ về hào phóng; tự mình thích gặp các Tỷ-kheo, và khích lệ người khác đến việc gặp các Tỷ-kheo; tự mình thích nghe Chánh pháp, và khích lệ người khác đến việc nghe Chánh pháp; tự mình sẵn lòng ghi nhớ các pháp đã nghe, và khích lệ người khác đến việc ghi nhớ pháp; tự mình khảo sát ý nghĩa của các pháp đã ghi nhớ, và khích lệ người khác đến việc khảo sát ý nghĩa; sau khi biết nghĩa, biết pháp, tự mình thực hành đúng theo pháp, và khích lệ người khác đến sự thực hành đúng theo pháp.

Đến mức ấy, này Thích-ca, đệ tử tại gia là người thực hành vừa vì lợi ích của mình, vừa vì lợi ích của người khác.” Bài thứ 5.