Kinh Ngựa Thuần Chủng

Một con ngựa thuần chủng tốt của vua có tám đức: dòng dõi tốt cả hai phía, sinh ở vùng ngựa tốt, ăn cẩn thận không vung vãi, ghê tởm chỗ dơ, hiền hòa với bầy, phơi bày mọi mánh lới cho người huấn luyện, tự gánh phần việc của mình dù ngựa khác có gánh hay không, đi đường thẳng, và giữ sức đến chết. Vị Tỷ-kheo tương ứng: giữ giới, nhận thực phẩm thô hay tế đều ăn cẩn thận, ghê tởm hành vi ác, hiền hòa, phơi bày thói xấu của mình cho Đạo sư và bạn đồng tu, tu tập bất kể người khác có tu hay không, đi con đường thẳng tức Bát Chánh Đạo, và tinh tấn đến cùng.

Điểm thực hành

Chi tiết đáng nhớ nhất của hình ảnh này không phải sức mạnh mà là sự phơi bày: con ngựa tốt không giấu mánh lới của mình với người huấn luyện. Trong tu tập cũng vậy — thói xấu được nói ra cho thầy và bạn đồng tu nghe thì mới được ‘chế ngự’; thói xấu được giấu kín thì tự nó cai trị mình.

Phẩm Lớn Kinh Ngựa Thuần Chủng “Đầy đủ với tám yếu tố, này các Tỷ-kheo, một con ngựa thuần chủng tốt của vua xứng đáng thuộc về vua, thích hợp để vua dùng, và được xem là một yếu tố của vương quyền. Tám yếu tố nào? Ở đây, này các Tỷ-kheo, một con ngựa thuần chủng tốt của vua có dòng dõi tốt cả hai phía — cả phía mẹ và phía cha. Nó được sinh ra ở vùng đất nơi các con ngựa thuần chủng tốt khác được sinh ra. Bất cứ thức ăn nào người ta cho nó — tươi hay khô — nó ăn một cách cẩn thận, không làm vung vãi. Nó ghê tởm việc ngồi hay nằm xuống trong phân hay nước tiểu. Nó hiền hòa và dễ sống chung, và không làm các con ngựa khác hoảng sợ. Những mánh lới, trò lừa, mưu mẹo và đường cong queo nào nó có, nó phơi bày đúng như thật cho người huấn luyện của nó, để người huấn luyện cố gắng chế ngự chúng.

Nó mang gánh nặng của nó, với ý nghĩ: ‘Dù các con ngựa khác có mang gánh của chúng hay không, ta sẽ mang gánh của ta.’ Nó khởi lên ý ấy. Khi đi, nó luôn đi trên con đường thẳng. Nó mạnh mẽ, và giữ sức mạnh ấy cho đến tận khi chết. Đầy đủ với tám yếu tố này, này các Tỷ-kheo, một con ngựa thuần chủng tốt của vua xứng đáng thuộc về vua, thích hợp để vua dùng, và được xem là một yếu tố của vương quyền. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, một Tỷ-kheo đầy đủ với tám pháp thì xứng đáng được cung kính, xứng đáng được tôn trọng, xứng đáng được cúng dường, xứng đáng được chắp tay, là ruộng phước cao nhất ở đời. Tám pháp nào? Ở đây, này các Tỷ-kheo, một Tỷ-kheo giữ giới, sống chế ngự bằng sự chế ngự của giới bổn, đầy đủ trong cách hành xử và nơi ăn chốn ở, thấy nguy hiểm trong những lỗi nhỏ nhất, và giữ gìn các học pháp đã thọ nhận.

Bất cứ thức ăn nào người ta cho vị ấy — thô hay thượng vị — vị ấy ăn một cách cẩn thận, không phiền hà gì. Vị ấy ghê tởm hành vi xấu của thân, hành vi xấu của lời nói, hành vi xấu của ý; vị ấy ghê tởm việc làm thành nhiều loại pháp xấu ác, bất thiện. Vị ấy hiền hòa và dễ sống chung, và không làm các Tỷ-kheo khác hoảng sợ. Những mánh lới, trò lừa, mưu mẹo và đường cong queo nào vị ấy có, vị ấy phơi bày đúng như thật cho bậc Đạo sư, hoặc cho các đồng tu có trí tuệ trong số bạn đồng Phạm hạnh; để bậc Đạo sư hay các bạn đồng Phạm hạnh có trí tuệ của vị ấy cố gắng chế ngự chúng. Vị ấy tu tập, với ý nghĩ: ‘Dù các Tỷ-kheo khác có tu tập hay không, ta sẽ tu tập.’ Vị ấy khởi lên ý ấy.

Khi đi, vị ấy luôn đi trên con đường thẳng; và tại đây, con đường thẳng ấy là — chánh kiến, chánh tư duy, chánh ngữ, chánh nghiệp, chánh mạng, chánh tinh tấn, chánh niệm, chánh định. Vị ấy sống tinh tấn, nghĩ rằng: ‘Cứ để da, gân và xương còn lại! Cứ để thịt và máu trong thân khô cạn đi! Ta sẽ không dừng tinh tấn cho đến khi đạt được điều có thể đạt được bằng sức người, tinh tấn của người, và nỗ lực của người.’ Đầy đủ với tám pháp này, này các Tỷ-kheo, một Tỷ-kheo xứng đáng được cung kính, xứng đáng được tôn trọng, xứng đáng được cúng dường, xứng đáng được chắp tay, là ruộng phước cao nhất ở đời.” Bài thứ 3.