Kinh Các Loại Vợ
Đức Phật đến nhà gia chủ Anāthapiṇḍika, nghe tiếng ồn ào và biết nàng dâu Sujātā không nghe lời cha mẹ chồng, không kính trọng chồng. Ngài gọi nàng đến và dạy bằng kệ về bảy loại vợ: như kẻ sát nhân, kẻ ăn trộm, người chủ, người mẹ, người chị, người bạn và người nữ tỳ — ba loại đầu không giữ giới, sau khi chết sinh vào địa ngục; bốn loại sau giữ giới, sinh lên cõi lành. Nghe xong, Sujātā nguyện từ nay làm người vợ như nữ tỳ đối với chồng.
Điểm thực hànhHãy tự soi lại cách mình đối xử với người thân trong nhà hôm nay: mình đang giống loại vợ (hay chồng) nào trong bảy loại — sát nhân, ăn trộm, chủ nhân — hay mẹ, chị, bạn, nữ tỳ — rồi chọn một hành vi cụ thể để dịch chuyển về phía hiền hòa.
Phẩm Những Điểm Không Tuyên Bố Kinh Các Loại Vợ Một buổi sáng, Đức Phật đắp y, cầm bát và y, đi đến nhà của gia chủ Anāthapiṇḍika; đến nơi, Ngài ngồi xuống chỗ đã dọn sẵn. Lúc bấy giờ, trong nhà của gia chủ Anāthapiṇḍika, nhiều người đang nói ồn ào, rất ồn ào. Rồi gia chủ Anāthapiṇḍika đi đến chỗ Đức Phật, cúi lạy Ngài rồi ngồi xuống một bên. Đức Phật nói với ông đang ngồi một bên: “Này gia chủ, sao trong nhà ông, nhiều người lại nói ồn ào, rất ồn ào như vậy, cứ như ngư dân đang tranh nhau mẻ cá?” “Bạch Ngài, đó là nàng dâu Sujātā của con. Nàng được đưa về từ một gia đình giàu có. Nàng không nghe lời mẹ chồng, không nghe lời cha chồng, cũng không nghe lời chồng, và cũng không cung kính, kính trọng, quý mến, cúng dường Đức Phật.”
Rồi Đức Phật gọi nàng dâu Sujātā: “Hãy đến đây, Sujātā.” “Thưa vâng, bạch Ngài.” Sujātā đáp lại Đức Phật, đi đến chỗ Ngài, cúi lạy rồi ngồi xuống một bên. Đức Phật nói với nàng đang ngồi một bên: “Này Sujātā, người đàn ông có bảy loại vợ. Bảy loại nào? Vợ như kẻ sát nhân, vợ như kẻ ăn trộm, vợ như người chủ, vợ như người mẹ, vợ như người chị, vợ như người bạn, vợ như người nữ tỳ. Này Sujātā, đó là bảy loại vợ của người đàn ông. Trong số đó, con thuộc loại nào?” “Bạch Ngài, lời Đức Phật nói vắn tắt này, con không hiểu rõ ý nghĩa chi tiết. Mong Đức Phật thuyết giảng cho con, để con hiểu được ý nghĩa chi tiết của lời vắn tắt ấy.” “Vậy thì, này Sujātā, hãy nghe và suy nghĩ cho kỹ, Ta sẽ nói.”
“Thưa vâng, bạch Ngài.” Sujātā đáp lại Đức Phật. Đức Phật nói như sau:
Thích thú những người khác, Khinh rẻ người chồng mình,
Bị mua chuộc bằng tiền, Hăng say giết hại người,
Hạng người vợ như vậy,
Ðược gọi vợ sát nhân.
Còn hạng nữ nhân nào, Tiêu xài tài sản chồng,
Do công nghiệp đem lại, Hay thương nghiệp, nông nghiệp,
Do vậy, nếu muốn trộm, Dầu có ít đi nữa,
Hạng người vợ như vậy,
Ðược gọi vợ ăn trộm.
Không ưa thích làm việc, Biếng nhác, nhưng ăn nhiều,
Ác khẩu và bạo ác, Phát ngôn lời khó chịu,
Mọi cố gắng của chồng, Ðàn áp và chỉ huy,
Hạng người vợ như vậy,
Ðược gọi là vợ chủ nhân.
Ai luôn luôn từ mẫn, Có lòng thương xót người,
Săn sóc giúp đỡ chồng, Như mẹ chăm sóc con,
Tài sản chồng cất chứa, Biết hộ trì gìn giữ,
Hạng người vợ như vậy,
Ðược gọi vợ như mẹ,
Ai như người em gái, Ðối xử với chị lớn,
Biết cung kính tôn trọng, Ðối với người chồng mình,
Với tâm biết tàm quí, Tùy thuận phục vụ chồng,
Hạng người vợ như vậy,
Ðược gọi vợ như chị.
Ai ở đời thấy chồng, Tâm hoan hỷ vui vẻ,
Như người bạn tốt lành, Ðã lâu từ xa về,
Sanh gia đình hiền đức, Giữ giới, dạ trung thành,
Hạng người vợ như vậy,
Ðược gọi vợ như bạn.
Không tức giận, an tịnh, Không sợ hình phạt, trượng,
Tâm tư không hiềm hận, Nhẫn nhục đối với chồng,
Không phẫn nộ tức giận, Tùy thuận lời chồng dạy,
Hạng người vợ như vậy,
Ðược gọi vợ nữ tỳ.
Ở đời các hạng vợ, Ðược gọi vợ sát nhân,
Kể cả vợ ăn trộm, Và cả vợ chủ nhân,
Vợ ấy không giữ giới, Ác khẩu và vô lễ
Khi thân hoại mạng chung, Bị sanh vào địa ngục.
Ở đời các hạng vợ, Như mẹ, chị và bạn,
Và người vợ được gọi, Là vợ như nữ tỳ,
An trú trên giới đức, Khéo phòng hộ lâu ngày,
Khi thân hoại mạng chung, Ðược sanh lên thiện thú.
Nghĩa là
Người vợ nào có tâm đầy sân hận, không có lòng thương, ham thích người khác, coi thường chồng mình, bị tiền bạc mua chuộc, hăng hái muốn giết người chồng đã bỏ tiền ra cưới mình, người vợ như vậy của người đàn ông được gọi là vợ như kẻ sát nhân. Còn người phụ nữ nào tiêu xài tài sản mà chồng nàng kiếm được bằng nghề thủ công, buôn bán hay nông nghiệp, rồi muốn lấy trộm, dù chỉ một ít, người vợ như vậy của người đàn ông được gọi là vợ như kẻ ăn trộm. Người vợ lười biếng, không muốn làm việc, ham ăn, lời nói thô ác, hung dữ, khó nghe, chồng làm lụng vất vả mà nàng lại sống như người chủ, đè nén và sai khiến chồng, người vợ như vậy của người đàn ông được gọi là vợ như người chủ. Người vợ nào luôn hiền hòa, có lòng thương xót, chăm sóc chồng như mẹ chăm sóc con, và giữ gìn cẩn thận tài sản chồng đã kiếm được, người vợ như vậy của người đàn ông được gọi là vợ như người mẹ. Người vợ nào đối với chồng mình như người em gái đối với chị lớn, biết cung kính, kính trọng chồng, với tâm biết xấu hổ, làm theo ý chồng, người vợ như vậy của người đàn ông được gọi là vợ như người chị. Người vợ nào thấy chồng thì vui mừng hớn hở, như gặp lại người bạn tốt đã xa cách lâu ngày, sinh trong gia đình hiền đức, giữ giới, lòng dạ trung thành, người vợ như vậy của người đàn ông được gọi là vợ như người bạn. Người vợ nào không giận dữ, điềm tĩnh, dù bị đe dọa bằng gậy gộc và hình phạt, tâm không oán hận, nhẫn nhục chịu đựng chồng, không nổi giận, làm theo lời chồng, người vợ như vậy của người đàn ông được gọi là vợ như người nữ tỳ. Các hạng vợ ở đời được gọi là vợ sát nhân, kể cả vợ ăn trộm và vợ chủ nhân, những người vợ ấy không giữ giới, lời nói thô ác, không biết kính trọng, khi thân tan rã, họ đi vào địa ngục. Còn các hạng vợ ở đời như mẹ, chị và bạn, và người vợ được gọi là vợ như nữ tỳ, vững vàng trong giới, khéo giữ mình lâu ngày, khi thân tan rã, họ đi lên cõi lành.
“Này Sujātā, đó là bảy loại vợ của người đàn ông. Trong số đó, con thuộc loại nào?” “Bạch Ngài, từ nay trở đi, xin Đức Phật nhớ cho con là người vợ đối với chồng như vợ nữ tỳ.” Bài thứ 10.