Kinh Lửa (2)

Bà-la-môn Uggatasarīra chuẩn bị lễ tế lớn với hai nghìn năm trăm con vật, đến hỏi Đức Phật và ngỡ hai bên đồng ý nhau về việc nhóm lửa tế. Nhờ Tôn giả Ānanda nhắc cách hỏi, ông xin được chỉ dạy thật sự. Đức Phật chỉ ra: lễ tế giết hại đã dựng lên ba thanh kiếm thân, lời và ý ngay từ trước khi tế; ba lửa tham, sân, si phải dập bỏ; còn ba lửa phải chăm sóc là cha mẹ, gia đình và người tu hành chân chính. Nghe xong, Uggatasarīra quy y và thả hết đàn vật tế.

Điểm thực hành

Tuần này, hãy ‘giữ lửa’ đúng nghĩa một lần: chăm sóc cha mẹ hay người thân trong nhà bằng một việc cụ thể, thay vì làm lễ hình thức — đó là ngọn lửa Đức Phật bảo phải giữ cho an vui.

Phẩm Đại Tế Đàn Kinh Lửa (2) Lúc bấy giờ, Bà-la-môn Uggatasarīra đang chuẩn bị một lễ tế lớn. Năm trăm con bò đực, năm trăm con nghé đực, năm trăm con nghé cái, năm trăm con dê và năm trăm con cừu đã được dắt đến cột tế lễ. Rồi Bà-la-môn Uggatasarīra đến chỗ Đức Phật và chào hỏi Ngài. Sau những lời chào hỏi thân tình, ông ngồi xuống một bên và nói với Đức Phật: “Thưa Tôn giả Gotama, tôi nghe nói rằng nhóm lửa tế và dựng cột tế thì được quả lớn, lợi ích lớn.” “Này Bà-la-môn, Ta cũng nghe nói rằng nhóm lửa tế và dựng cột tế thì được quả lớn, lợi ích lớn.” Lần thứ hai, Bà-la-môn Uggatasarīra cũng thưa như vậy: ‘Thưa Tôn giả Gotama, tôi nghe nói rằng nhóm lửa tế và dựng cột tế thì được quả lớn, lợi ích lớn.’ Đức Phật đáp: ‘Này Bà-la-môn, Ta cũng nghe nói rằng nhóm lửa tế và dựng cột tế thì được quả lớn, lợi ích lớn.’ và lần thứ ba, Uggatasarīra thưa với Đức Phật:

“Thưa Tôn giả Gotama, tôi nghe nói rằng nhóm lửa tế và dựng cột tế thì được quả lớn, lợi ích lớn.” “Này Bà-la-môn, Ta cũng nghe nói rằng nhóm lửa tế và dựng cột tế thì được quả lớn, lợi ích lớn.” “Vậy là trong việc này, Tôn giả Gotama và chúng tôi hoàn toàn giống nhau, hoàn toàn đồng ý với nhau.” Nghe vậy, Tôn giả Ānanda nói với Bà-la-môn Uggatasarīra: “Này Bà-la-môn, không nên hỏi Đức Phật theo cách ấy: ‘Thưa Tôn giả Gotama, tôi nghe nói rằng nhóm lửa tế và dựng cột tế thì được quả lớn, lợi ích lớn.’ Này Bà-la-môn, nên hỏi Đức Phật như thế này: ‘Bạch Thế Tôn, con muốn nhóm lửa tế, con muốn dựng cột tế. Xin Đức Phật chỉ dạy cho con. Xin Đức Phật dạy bảo cho con, để con được hạnh phúc và an lạc lâu dài.’”

Rồi Bà-la-môn Uggatasarīra thưa với Đức Phật: “Thưa Tôn giả Gotama, con muốn nhóm lửa tế, con muốn dựng cột tế. Xin Tôn giả Gotama chỉ dạy cho con. Xin Tôn giả Gotama dạy bảo cho con, để con được hạnh phúc và an lạc lâu dài.” “Này Bà-la-môn, ngay trước khi nhóm lửa tế và dựng cột tế, người ta đã dựng lên ba thanh kiếm không lành mạnh, chín muồi và đưa đến quả khổ. Ba thanh nào? Thanh kiếm của thân, thanh kiếm của lời nói, thanh kiếm của ý. Này Bà-la-môn, ngay trước khi làm lễ tế, người ta khởi lên ý nghĩ này: ‘Hãy giết chừng ấy con bò đực cho lễ tế, chừng ấy con nghé đực cho lễ tế, chừng ấy con nghé cái cho lễ tế, chừng ấy con dê cho lễ tế, chừng ấy con cừu cho lễ tế!’ Người ấy nghĩ ‘tôi làm điều phước’ nhưng lại làm điều không phước; nghĩ ‘tôi làm điều tốt’ nhưng lại làm điều xấu; nghĩ ‘tôi tìm con đường đến cõi lành’ nhưng lại tìm con đường đến cõi dữ.

Này Bà-la-môn, ngay trước khi làm lễ tế, người ta đã dựng lên thanh kiếm ý thứ nhất không lành mạnh này, chín muồi và đưa đến quả khổ. Lại nữa, này Bà-la-môn, ngay trước khi làm lễ tế, người ta nói những lời như thế này: ‘Hãy giết chừng ấy con bò đực cho lễ tế, chừng ấy con nghé đực cho lễ tế, chừng ấy con nghé cái cho lễ tế, chừng ấy con dê cho lễ tế, chừng ấy con cừu cho lễ tế!’ Người ấy nghĩ ‘tôi làm điều phước’ nhưng lại làm điều không phước; nghĩ ‘tôi làm điều tốt’ nhưng lại làm điều xấu; nghĩ ‘tôi tìm con đường đến cõi lành’ nhưng lại tìm con đường đến cõi dữ. Này Bà-la-môn, ngay trước khi làm lễ tế, người ta đã dựng lên thanh kiếm lời nói thứ hai không lành mạnh này, chín muồi và đưa đến quả khổ.

Lại nữa, này Bà-la-môn, ngay trước khi làm lễ tế, người ta tự mình bắt tay vào việc giết bò đực cho lễ tế, tự mình bắt tay vào việc giết nghé đực cho lễ tế, tự mình bắt tay vào việc giết nghé cái cho lễ tế, tự mình bắt tay vào việc giết dê cho lễ tế, tự mình bắt tay vào việc giết cừu cho lễ tế. Người ấy nghĩ ‘tôi làm điều phước’ nhưng lại làm điều không phước; nghĩ ‘tôi làm điều tốt’ nhưng lại làm điều xấu; nghĩ ‘tôi tìm con đường đến cõi lành’ nhưng lại tìm con đường đến cõi dữ. Này Bà-la-môn, ngay trước khi làm lễ tế, người ta đã dựng lên thanh kiếm thân thứ ba không lành mạnh này, chín muồi và đưa đến quả khổ. Này Bà-la-môn, ngay trước khi nhóm lửa tế và dựng cột tế, người ta đã dựng lên ba thanh kiếm không lành mạnh này, chín muồi và đưa đến quả khổ.

Này Bà-la-môn, có ba loại lửa cần phải từ bỏ, cần tránh xa, không nên gần gũi. Ba loại nào? Lửa tham, lửa sân, lửa si. Vì sao lửa tham cần phải từ bỏ, cần tránh xa, không nên gần gũi, này Bà-la-môn? Này Bà-la-môn, người bị tham chế ngự, tâm bị tham chiếm lấy, thì làm việc xấu bằng thân, bằng lời nói và bằng ý. Sau khi làm việc xấu bằng thân, bằng lời nói và bằng ý, khi thân hoại mạng chung, người ấy sinh vào cõi dữ, đường dữ, cõi đọa, địa ngục. Vì vậy lửa tham cần phải từ bỏ, cần tránh xa, không nên gần gũi. Vì sao lửa sân cần phải từ bỏ, cần tránh xa, không nên gần gũi, này Bà-la-môn? Này Bà-la-môn, người bị sân chế ngự, tâm bị sân chiếm lấy, thì làm việc xấu bằng thân, bằng lời nói và bằng ý.

Sau khi làm việc xấu bằng thân, bằng lời nói và bằng ý, khi thân hoại mạng chung, người ấy sinh vào cõi dữ, đường dữ, cõi đọa, địa ngục. Vì vậy lửa sân cần phải từ bỏ, cần tránh xa, không nên gần gũi. Vì sao lửa si cần phải từ bỏ, cần tránh xa, không nên gần gũi, này Bà-la-môn? Này Bà-la-môn, người bị si chế ngự, tâm bị si chiếm lấy, thì làm việc xấu bằng thân, bằng lời nói và bằng ý. Sau khi làm việc xấu bằng thân, bằng lời nói và bằng ý, khi thân hoại mạng chung, người ấy sinh vào cõi dữ, đường dữ, cõi đọa, địa ngục. Vì vậy lửa si cần phải từ bỏ, cần tránh xa, không nên gần gũi. Ba loại lửa này, này Bà-la-môn, cần phải từ bỏ, cần tránh xa, không nên gần gũi.

Này Bà-la-môn, có ba loại lửa cần được cung kính, tôn trọng, quý trọng, cúng dường và chăm sóc cho đúng cách để được an vui. Ba loại nào? Lửa của những vị đáng nhận lễ vật dâng cúng, lửa của người chủ nhà, và lửa của những vị đáng nhận sự cúng dường. Và lửa của những vị đáng nhận lễ vật dâng cúng là gì, này Bà-la-môn? Ở đây, này Bà-la-môn, cha và mẹ của một người được gọi là lửa của những vị đáng nhận lễ vật dâng cúng. Vì sao vậy? Vì từ cha mẹ mà người ấy được sinh ra. Vì vậy, lửa này cần được cung kính, tôn trọng, quý trọng, cúng dường và chăm sóc cho đúng cách để được an vui, này Bà-la-môn. Và lửa của người chủ nhà là gì, này Bà-la-môn? Ở đây, này Bà-la-môn, con cái, vợ, người ở, người đưa tin và người làm công của một người được gọi là lửa của người chủ nhà.

Vì vậy, lửa của người chủ nhà này cần được cung kính, tôn trọng, quý trọng, cúng dường và chăm sóc cho đúng cách để được an vui. Và lửa của những vị đáng nhận sự cúng dường là gì, này Bà-la-môn? Ở đây, này Bà-la-môn, các Sa-môn và Bà-la-môn nào tránh xa sự say sưa và buông lung, sống nhẫn nhịn và hiền hòa, mỗi người tự điều phục mình, tự làm mình yên tĩnh, tự làm mình lắng dịu — những vị ấy được gọi là lửa của những vị đáng nhận sự cúng dường. Vì vậy, lửa này cần được cung kính, tôn trọng, quý trọng, cúng dường và chăm sóc cho đúng cách để được an vui. Ba loại lửa này, này Bà-la-môn, cần được cung kính, tôn trọng, quý trọng, cúng dường và chăm sóc cho đúng cách để được an vui.

Còn lửa củi này, này Bà-la-môn, thì thỉnh thoảng cần nhóm lên, thỉnh thoảng cần trông nom, thỉnh thoảng cần dập tắt, thỉnh thoảng cần để sang một bên.” Nghe vậy, Bà-la-môn Uggatasarīra thưa với Đức Phật: “Thật tuyệt vời, thưa Tôn giả Gotama! Thật tuyệt vời! Như người dựng đứng lại vật bị lật úp, mở ra vật bị che kín, chỉ đường cho người lạc lối, hay cầm đèn sáng trong bóng tối để ai có mắt thì thấy được hình sắc — cũng vậy, Tôn giả Gotama đã dùng nhiều cách để làm rõ Pháp. Xin Tôn giả Gotama nhận con làm đệ tử cư sĩ; từ nay cho đến hết đời, con trọn đời quy ngưỡng.” Thưa Tôn giả Gotama, con thả năm trăm con bò đực và cho chúng được sống; con thả năm trăm con nghé đực và cho chúng được sống; con thả năm trăm con nghé cái và cho chúng được sống; con thả năm trăm con dê và cho chúng được sống; con thả năm trăm con cừu và cho chúng được sống.

Mong chúng ăn cỏ xanh, uống nước mát, và hưởng làn gió mát.” Bài thứ 4.