Kinh Tôn Giả Mahākaccāna

Tôn giả Mahākaccāna ca ngợi sáu đề mục tưởng nhớ như 'khoảng mở trong chỗ chật hẹp' mà Đức Phật đã thấu hiểu vì sự thanh tịnh của chúng sinh và vì chứng ngộ Niết-bàn. Nội dung sáu tưởng nhớ giống bài trước, thêm điểm riêng: khi tưởng nhớ, vị thánh đệ tử an trú với tâm rộng như hư không, vô lượng, không hận thù, không ác ý.

Điểm thực hành

Hôm nay, khi thấy tâm mình chật hẹp vì một chuyện khó chịu, hãy tập 'tâm như hư không': nhớ lại một đức tính tốt của chính mình (một lần mình đã xả thí, một giới mình giữ được) và để tâm rộng ra trong vài phút trước khi phản ứng.

Phẩm Vô Thượng Kinh Tôn Giả Mahākaccāna Tại đó, Tôn giả Mahākaccāna gọi các Tỷ-kheo: “Này chư hiền, các Tỷ-kheo!” “Thưa hiền giả”, các Tỷ-kheo ấy đáp lại Tôn giả Mahākaccāna. Tôn giả Mahākaccāna nói điều này: “Điều này thật kỳ diệu thay, này chư hiền; điều này thật chưa từng có thay, này chư hiền. Điều này thật kỳ diệu thay, này chư hiền; điều này thật chưa từng có thay, này chư hiền. Đức Thế Tôn ấy — bậc biết, bậc thấy, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác — đã thấu hiểu việc tìm được khoảng mở ngay trong chỗ chật hẹp, vì sự thanh tịnh của chúng sinh, vì vượt qua sầu và khóc than, vì làm lắng xuống khổ thân và khổ tâm, vì đạt được con đường đúng, vì chứng ngộ Niết-bàn — đó là sáu đề mục tưởng nhớ.

Thế nào là sáu? Ở đây, này chư hiền, một vị thánh đệ tử nhớ đến Như Lai: ‘Đức Thế Tôn ấy là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, đầy đủ hiểu biết và hạnh lành, khéo đi đến đích, hiểu rõ thế gian, người điều phục những ai cần được điều phục mà không ai sánh bằng, Thầy của trời và người, bậc Giác Ngộ, bậc Thế Tôn.’ Vào lúc vị thánh đệ tử nhớ đến Như Lai, lúc ấy tâm vị ấy không bị tham chi phối, không bị sân chi phối, không bị si chi phối; tâm vị ấy lúc ấy đi thẳng, đã ra khỏi, đã được giải thoát, đã vượt lên khỏi sự tham đắm. “Tham đắm”, này chư hiền, là tên gọi khác của năm dục. Vị thánh đệ tử ấy an trú với tâm hoàn toàn giống như hư không, rộng lớn, cao cả, vô lượng, không hận thù, không ác ý.

Cũng nhờ lấy điều này làm đối tượng, một số chúng sinh trở thành người có pháp thanh tịnh theo cách như vậy. Lại nữa, này chư hiền, một vị thánh đệ tử nhớ đến Pháp: ‘Pháp do Đức Thế Tôn khéo thuyết giảng, thấy ngay trong hiện tại, không bị thời gian chi phối, mời mọi người đến mà thấy, có khả năng hướng thượng, người có trí tự mình hiểu biết.’ Vào lúc vị thánh đệ tử nhớ đến Pháp, lúc ấy tâm vị ấy không bị tham chi phối, không bị sân chi phối, không bị si chi phối; tâm vị ấy lúc ấy đi thẳng, đã ra khỏi, đã được giải thoát, đã vượt lên khỏi sự tham đắm. “Tham đắm”, này chư hiền, là tên gọi khác của năm dục. Vị thánh đệ tử ấy an trú với tâm hoàn toàn giống như hư không, rộng lớn, cao cả, vô lượng, không hận thù, không ác ý.

Cũng nhờ lấy điều này làm đối tượng, một số chúng sinh trở thành người có pháp thanh tịnh theo cách như vậy. Lại nữa, này chư hiền, một vị thánh đệ tử nhớ đến Tăng đoàn: ‘Tăng đoàn đệ tử của Đức Thế Tôn khéo thực hành, Tăng đoàn đệ tử của Đức Thế Tôn thực hành thẳng thắn, Tăng đoàn đệ tử của Đức Thế Tôn thực hành đúng đường, Tăng đoàn đệ tử của Đức Thế Tôn thực hành đúng pháp; đó là bốn đôi, tám hạng người. Tăng đoàn đệ tử của Đức Thế Tôn này xứng đáng được cung kính, xứng đáng được tôn trọng, xứng đáng được cúng dường, xứng đáng được chắp tay, là ruộng phước cao nhất ở đời.’ Vào lúc vị thánh đệ tử nhớ đến Tăng đoàn, lúc ấy tâm vị ấy không bị tham chi phối, không bị sân chi phối, không bị si chi phối; tâm vị ấy lúc ấy đi thẳng, đã ra khỏi, đã được giải thoát, đã vượt lên khỏi sự tham đắm.

“Tham đắm”, này chư hiền, là tên gọi khác của năm dục. Vị thánh đệ tử ấy an trú với tâm hoàn toàn giống như hư không, rộng lớn, cao cả, vô lượng, không hận thù, không ác ý. Cũng nhờ lấy điều này làm đối tượng, một số chúng sinh trở thành người có pháp thanh tịnh theo cách như vậy. Lại nữa, này chư hiền, một vị thánh đệ tử nhớ đến các giới của mình — các giới của mình — không đứt đoạn, không khiếm khuyết, không lốm đốm, không vết bẩn, giải thoát, được người trí khen ngợi, không bị nắm giữ, đưa đến định. Vào lúc vị thánh đệ tử nhớ đến giới của mình, lúc ấy tâm vị ấy không bị tham chi phối, không bị sân chi phối, không bị si chi phối; tâm vị ấy lúc ấy đi thẳng, đã ra khỏi, đã được giải thoát, đã vượt lên khỏi sự tham đắm.

“Tham đắm”, này chư hiền, là tên gọi khác của năm dục. Vị thánh đệ tử ấy an trú với tâm hoàn toàn giống như hư không, rộng lớn, cao cả, vô lượng, không hận thù, không ác ý. Cũng nhờ lấy điều này làm đối tượng, một số chúng sinh trở thành người có pháp thanh tịnh theo cách như vậy. Lại nữa, này chư hiền, một vị thánh đệ tử nhớ đến sự xả thí của mình: ‘Thật là lợi ích cho ta! Thật là điều tốt đẹp cho ta! Giữa những người bị vết bẩn keo kiệt chế ngự, ta sống ở nhà với tâm đã sạch vết bẩn keo kiệt, xả thí rộng rãi, bàn tay rộng mở, vui thích buông bỏ, sẵn lòng khi được xin, vui thích chia sẻ vật bố thí.’ Vào lúc vị thánh đệ tử nhớ đến sự xả thí của mình, lúc ấy tâm vị ấy không bị tham chi phối, không bị sân chi phối, không bị si chi phối; tâm vị ấy lúc ấy đi thẳng, đã ra khỏi, đã được giải thoát, đã vượt lên khỏi sự tham đắm.

“Tham đắm”, này chư hiền, là tên gọi khác của năm dục. Vị thánh đệ tử ấy an trú với tâm hoàn toàn giống như hư không, rộng lớn, cao cả, vô lượng, không hận thù, không ác ý. Cũng nhờ lấy điều này làm đối tượng, một số chúng sinh trở thành người có pháp thanh tịnh theo cách như vậy. Lại nữa, này chư hiền, một vị thánh đệ tử nhớ đến chư thiên: ‘Có chư thiên Bốn Đại Thiên Vương, có chư thiên cõi Ba Mươi Ba, có chư thiên Yāmā, có chư thiên Tusita, có chư thiên Nimmānarati, có chư thiên Paranimmitavasavatti, có chư thiên Phạm chúng, và có chư thiên cao hơn nữa. Với lòng tin như thế nào mà các vị thiên ấy, sau khi chết ở đây, được sinh lên cõi ấy; tôi cũng có lòng tin như thế.

Với giới như thế nào mà các vị thiên ấy, sau khi chết ở đây, được sinh lên cõi ấy; tôi cũng có giới như thế. Với sự học hỏi như thế nào mà các vị thiên ấy, sau khi chết ở đây, được sinh lên cõi ấy; tôi cũng có sự học hỏi như thế. Với sự xả thí như thế nào mà các vị thiên ấy, sau khi chết ở đây, được sinh lên cõi ấy; tôi cũng có sự xả thí như thế. Với trí tuệ như thế nào mà các vị thiên ấy, sau khi chết ở đây, được sinh lên cõi ấy; tôi cũng có trí tuệ như thế.’ Vào lúc vị thánh đệ tử nhớ đến lòng tin, giới, sự học hỏi, sự xả thí và trí tuệ của chính mình và của các vị thiên ấy, lúc ấy tâm vị ấy không bị tham chi phối, không bị sân chi phối, không bị si chi phối; tâm vị ấy lúc ấy đi thẳng, đã ra khỏi, đã được giải thoát, đã vượt lên khỏi sự tham đắm.

“Tham đắm”, này chư hiền, là tên gọi khác của năm dục. Vị thánh đệ tử ấy an trú với tâm hoàn toàn giống như hư không, rộng lớn, cao cả, vô lượng, không hận thù, không ác ý. Cũng nhờ lấy điều này làm đối tượng, một số chúng sinh trở thành người có pháp thanh tịnh theo cách như vậy. Điều này thật kỳ diệu thay, này chư hiền; điều này thật chưa từng có thay, này chư hiền. Điều này thật kỳ diệu thay, này chư hiền; điều này thật chưa từng có thay, này chư hiền. Đức Thế Tôn ấy — bậc biết, bậc thấy, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác — đã thấu hiểu việc tìm được khoảng mở ngay trong chỗ chật hẹp, vì sự thanh tịnh của chúng sinh, vì vượt qua sầu và khóc than, vì làm lắng xuống khổ thân và khổ tâm, vì đạt được con đường đúng, vì chứng ngộ Niết-bàn — đó là sáu đề mục tưởng nhớ.”

Bài thứ 6.