Kinh Người Bán Cá
Đang du hành ở Kosala, Đức Phật thấy một người bán cá do chính tay mình giết. Ngài dạy: chưa từng có người làm nghề giết hại nào — bán cá, giết bò, giết cừu, giết heo, giết chim, săn nai — mà nhờ nghề ấy được hưởng sang giàu, vì khi nhìn con vật bị dẫn đi giết, họ nhìn bằng tâm ác. Nhìn loài thú bằng tâm ác còn không sinh phúc, huống chi nhìn con người; việc ấy đưa đến tai hại lâu dài và cõi dữ sau khi chết.
Điểm thực hànhHãy để ý ánh nhìn của mình mỗi ngày: một cái nhìn hả hê trước khổ đau của kẻ khác — dù chỉ trong lòng — cũng là hạt giống của tâm ác mà kinh nói. Gặp cảnh giết hại hay tàn nhẫn, tập khởi một niệm thương xót thay vì dửng dưng.
Phẩm Cần Phải Nhớ Kinh Người Bán Cá Một lần, Đức Phật đang du hành trong xứ Kosala cùng với một Tăng đoàn Tỷ-kheo đông đảo. Đang đi dọc đường, ngài thấy ở một chỗ nọ có một người bán cá đang bán những con cá do chính tay mình giết. Thấy vậy, ngài rời đường, ngồi xuống dưới một gốc cây, trên chỗ ngồi đã dọn sẵn. Ngồi xuống rồi, Đức Phật gọi các Tỷ-kheo: “Này các Tỷ-kheo, các ông có thấy người bán cá kia đang bán cá do chính tay mình giết không?” “Thưa có, bạch Thế Tôn.” “Các ông nghĩ sao, này các Tỷ-kheo, các ông đã từng thấy hay từng nghe chưa: ‘một người bán cá, giết cá rồi đem bán, nhờ công việc ấy, nhờ nghề sinh sống ấy mà được cưỡi voi, cưỡi ngựa, cưỡi xe, cưỡi cỗ xe, được hưởng thụ tài sản, hay được sống dựa vào một khối tài sản lớn’?
“Thưa không, bạch Thế Tôn.” “Tốt lắm, này các Tỷ-kheo. Ta cũng chưa từng thấy, chưa từng nghe điều như vậy, này các Tỷ-kheo: ‘một người bán cá, giết cá rồi đem bán, nhờ công việc ấy, nhờ nghề sinh sống ấy mà được cưỡi voi, cưỡi ngựa, cưỡi xe, cưỡi cỗ xe, được hưởng thụ tài sản, hay được sống dựa vào một khối tài sản lớn’. Vì sao vậy? Vì khi những con cá bị dẫn đến chỗ giết, người ấy nhìn chúng với tâm ác, này các Tỷ-kheo; vì vậy người ấy không được cưỡi voi, không được cưỡi ngựa, không được cưỡi xe, không được cưỡi cỗ xe, không được hưởng thụ tài sản, cũng không sống dựa vào một khối tài sản lớn. Các ông nghĩ sao, này các Tỷ-kheo, các ông đã từng thấy hay từng nghe chưa:
‘một người giết bò, giết bò rồi đem bán, nhờ công việc ấy, nhờ nghề sinh sống ấy mà được cưỡi voi, cưỡi ngựa, cưỡi xe, cưỡi cỗ xe, được hưởng thụ tài sản, hay được sống dựa vào một khối tài sản lớn’? “Thưa không, bạch Thế Tôn.” “Tốt lắm, này các Tỷ-kheo. Ta cũng chưa từng thấy, chưa từng nghe điều như vậy, này các Tỷ-kheo: ‘một người giết bò, giết bò rồi đem bán, nhờ công việc ấy, nhờ nghề sinh sống ấy mà được cưỡi voi, cưỡi ngựa, cưỡi xe, cưỡi cỗ xe, được hưởng thụ tài sản, hay được sống dựa vào một khối tài sản lớn’. Vì sao vậy? Vì khi những con bò bị dẫn đến chỗ giết, người ấy nhìn chúng với tâm ác, này các Tỷ-kheo; vì vậy người ấy không được cưỡi voi, không được cưỡi ngựa, không được cưỡi xe, không được cưỡi cỗ xe, không được hưởng thụ tài sản, cũng không sống dựa vào một khối tài sản lớn.
Các ông nghĩ sao, này các Tỷ-kheo, các ông đã từng thấy hay từng nghe chưa: ‘một người giết cừu, giết cừu rồi đem bán, nhờ công việc ấy, nhờ nghề sinh sống ấy mà được cưỡi voi, cưỡi ngựa, cưỡi xe, cưỡi cỗ xe, được hưởng thụ tài sản, hay được sống dựa vào một khối tài sản lớn’? ‘một người giết heo, giết heo rồi đem bán, nhờ công việc ấy, nhờ nghề sinh sống ấy mà được cưỡi voi, cưỡi ngựa, cưỡi xe, cưỡi cỗ xe, được hưởng thụ tài sản, hay được sống dựa vào một khối tài sản lớn’? ‘một người giết chim, giết chim rồi đem bán, nhờ công việc ấy, nhờ nghề sinh sống ấy mà được cưỡi voi, cưỡi ngựa, cưỡi xe, cưỡi cỗ xe, được hưởng thụ tài sản, hay được sống dựa vào một khối tài sản lớn’?
‘hay một người thợ săn nai, giết nai rồi đem bán, nhờ công việc ấy, nhờ nghề sinh sống ấy mà được cưỡi voi, cưỡi ngựa, cưỡi xe, cưỡi cỗ xe, được hưởng thụ tài sản, hay được sống dựa vào một khối tài sản lớn’? “Thưa không, bạch Thế Tôn.” “Tốt lắm, này các Tỷ-kheo. Ta cũng chưa từng thấy, chưa từng nghe điều như vậy, này các Tỷ-kheo: ‘một người thợ săn nai, giết nai rồi đem bán, nhờ công việc ấy, nhờ nghề sinh sống ấy mà được cưỡi voi, cưỡi ngựa, cưỡi xe, cưỡi cỗ xe, được hưởng thụ tài sản, hay được sống dựa vào một khối tài sản lớn’. Vì sao vậy? Vì khi những con nai bị dẫn đến chỗ giết, người ấy nhìn chúng với tâm ác, này các Tỷ-kheo; vì vậy người ấy không được cưỡi voi, không được cưỡi ngựa, không được cưỡi xe, không được cưỡi cỗ xe, không được hưởng thụ tài sản, cũng không sống dựa vào một khối tài sản lớn.
Thật vậy, này các Tỷ-kheo, người nào nhìn ngay cả loài thú bị dẫn đến chỗ giết với tâm ác, người ấy sẽ không được cưỡi voi, không được cưỡi ngựa, không được cưỡi xe, không được cưỡi cỗ xe, không được hưởng thụ tài sản, cũng không sống dựa vào một khối tài sản lớn. Huống chi là người nhìn con người bị dẫn đến chỗ giết với tâm ác! Điều ấy, này các Tỷ-kheo, sẽ là tai hại và khổ đau lâu dài cho người ấy. Sau khi thân tan rã, sau khi chết, người ấy sinh vào cõi dữ, đường dữ, chỗ đọa, địa ngục.” Bài thứ 8.