Kinh Hối Hận
Tiếp nối kinh trước, Tôn giả Sāriputta dạy cùng sáu điều đắm say — công việc, nói chuyện, ngủ, tụ họp, giao thiệp, hý luận — nhưng nhìn ở hậu quả của chúng: người đắm say thì giờ phút lâm chung đầy hối hận, người không đắm say thì ra đi không hối hận, và hai bài kệ về hý luận khép lại bài kinh. Bản Minh Châu ở kinh này chỉ ghi vắn tắt theo lối tham chiếu kinh trước, nên phần thân kinh được soạn từ Pāli.
Điểm thực hànhTối nay trước khi ngủ, hãy thử ‘tập chết’ một lần cho trọn: nhìn lại ngày sống, nếu thấy hối hận ở chỗ nào thì ghi nhớ — chỗ đó chính là một trong sáu điều đắm say đang kéo mình, và ngày mai là cơ hội sửa nó.
Phẩm Cần Phải Nhớ Kinh Hối Hận Tại đây, Tôn giả Sāriputta gọi các Tỷ-kheo: “— Này các Hiền giả, vị Tỷ-kheo sống một đời sống như thế nào thì tùy theo đời sống ấy, giờ phút lâm chung đầy hối hận. Và như thế nào, này các Hiền giả, vị Tỷ-kheo sống một đời sống như vậy mà giờ phút lâm chung đầy hối hận? Ở đây, này các Hiền giả, vị Tỷ-kheo ưa thích công việc, đắm say công việc, chuyên tâm vào sự ưa thích công việc; ưa thích nói chuyện, đắm say nói chuyện, chuyên tâm vào sự ưa thích nói chuyện; ưa thích ngủ, đắm say ngủ, chuyên tâm vào sự ưa thích ngủ; ưa thích tụ họp đông người, đắm say tụ họp, chuyên tâm vào sự ưa thích tụ họp; ưa thích giao thiệp gần gũi, đắm say giao thiệp, chuyên tâm vào sự ưa thích giao thiệp; ưa thích hý luận, đắm say hý luận, chuyên tâm vào sự ưa thích hý luận.
Như vậy, này các Hiền giả, vị Tỷ-kheo sống một đời sống như thế thì giờ phút lâm chung đầy hối hận. Này các Hiền giả, điều này được gọi là: “vị Tỷ-kheo còn vui thích việc chấp có một cái thân thật, chưa từ bỏ cái chấp ấy để chấm dứt khổ đau một cách đúng đắn.” Này các Hiền giả, vị Tỷ-kheo sống một đời sống như thế nào thì tùy theo đời sống ấy, giờ phút lâm chung không hối hận. Và như thế nào, này các Hiền giả, vị Tỷ-kheo sống một đời sống như vậy mà giờ phút lâm chung không hối hận? Ở đây, này các Hiền giả, vị Tỷ-kheo không ưa thích công việc, không đắm say công việc, không chuyên tâm vào sự ưa thích công việc; không ưa thích nói chuyện, không đắm say nói chuyện, không chuyên tâm vào sự ưa thích nói chuyện; không ưa thích ngủ, không đắm say ngủ, không chuyên tâm vào sự ưa thích ngủ; không ưa thích tụ họp đông người, không đắm say tụ họp, không chuyên tâm vào sự ưa thích tụ họp; không ưa thích giao thiệp gần gũi, không đắm say giao thiệp, không chuyên tâm vào sự ưa thích giao thiệp; không ưa thích hý luận, không đắm say hý luận, không chuyên tâm vào sự ưa thích hý luận.
Như vậy, này các Hiền giả, vị Tỷ-kheo sống một đời sống như thế thì giờ phút lâm chung không hối hận. Này các Hiền giả, điều này được gọi là: “vị Tỷ-kheo vui thích Niết-bàn, đã từ bỏ việc chấp có một cái thân thật để chấm dứt khổ đau một cách đúng đắn.” Người nào đắm theo hý luận, vui thích hý luận như con thú hoang, người ấy trượt mất Niết-bàn, nơi an ổn cao nhất, thoát mọi trói buộc. Còn người nào từ bỏ hý luận, vui sống trong trạng thái không còn hý luận, người ấy đạt đến Niết-bàn, nơi an ổn cao nhất, thoát mọi trói buộc.” Bài thứ 5.