Kinh Cái Chết Tốt Đẹp

Tôn giả Sāriputta dạy các Tỷ-kheo: ai sống đắm say sáu điều — công việc, nói chuyện, ngủ, tụ họp đông người, giao thiệp gần gũi và hý luận — thì cái chết không tốt đẹp, vì còn vui thích cái chấp thân là thật; ai không đắm say sáu điều ấy thì chết tốt đẹp, vì lòng vui hướng về Niết-bàn và đã từ bỏ cái chấp ấy. Hai bài kệ kết luận về hý luận và Niết-bàn.

Điểm thực hành

Hãy nhìn lại một ngày của mình: thời gian đã đi vào sáu điều ấy bao nhiêu phần — nhất là nói chuyện lan man và lướt mãi không dứt? Giảm một phần trong số đó là đang chuẩn bị cho một giờ phút cuối an ổn.

Phẩm Cần Phải Nhớ Kinh Cái Chết Tốt Đẹp Tại đây, Tôn giả Sāriputta gọi các Tỷ-kheo: “Này các Hiền giả, các Tỷ-kheo!” “Thưa Hiền giả”, các Tỷ-kheo ấy đáp lại Tôn giả Sāriputta. Tôn giả Sāriputta nói như sau: “— Này các Hiền giả, vị Tỷ-kheo sống một đời sống như thế nào thì tùy theo đời sống ấy, cái chết của vị ấy không tốt đẹp, giờ phút lâm chung không tốt đẹp. Và như thế nào, này các Hiền giả, vị Tỷ-kheo sống một đời sống như vậy mà cái chết không tốt đẹp, giờ phút lâm chung không tốt đẹp? Ở đây, này các Hiền giả, vị Tỷ-kheo ưa thích công việc, đắm say công việc, chuyên tâm vào sự ưa thích công việc; ưa thích nói chuyện, đắm say nói chuyện, chuyên tâm vào sự ưa thích nói chuyện; ưa thích ngủ, đắm say ngủ, chuyên tâm vào sự ưa thích ngủ; ưa thích tụ họp đông người, đắm say tụ họp, chuyên tâm vào sự ưa thích tụ họp; ưa thích giao thiệp gần gũi, đắm say giao thiệp, chuyên tâm vào sự ưa thích giao thiệp; ưa thích hý luận, đắm say hý luận, chuyên tâm vào sự ưa thích hý luận.

Như vậy, này các Hiền giả, vị Tỷ-kheo sống một đời sống như thế thì cái chết không tốt đẹp, giờ phút lâm chung không tốt đẹp. Này các Hiền giả, điều này được gọi là: “vị Tỷ-kheo còn vui thích việc chấp có một cái thân thật, chưa từ bỏ cái chấp ấy để chấm dứt khổ đau một cách đúng đắn.” Này các Hiền giả, vị Tỷ-kheo sống một đời sống như thế nào thì tùy theo đời sống ấy, cái chết của vị ấy tốt đẹp, giờ phút lâm chung tốt đẹp. Và như thế nào, này các Hiền giả, vị Tỷ-kheo sống một đời sống như vậy mà cái chết tốt đẹp, giờ phút lâm chung tốt đẹp? Ở đây, này các Hiền giả, vị Tỷ-kheo không ưa thích công việc, không đắm say công việc, không chuyên tâm vào sự ưa thích công việc; không ưa thích nói chuyện, không đắm say nói chuyện, không chuyên tâm vào sự ưa thích nói chuyện; không ưa thích ngủ, không đắm say ngủ, không chuyên tâm vào sự ưa thích ngủ; không ưa thích tụ họp đông người, không đắm say tụ họp, không chuyên tâm vào sự ưa thích tụ họp; không ưa thích giao thiệp gần gũi, không đắm say giao thiệp, không chuyên tâm vào sự ưa thích giao thiệp; không ưa thích hý luận, không đắm say hý luận, không chuyên tâm vào sự ưa thích hý luận.

Như vậy, này các Hiền giả, vị Tỷ-kheo sống một đời sống như thế thì cái chết tốt đẹp, giờ phút lâm chung tốt đẹp. Này các Hiền giả, điều này được gọi là: “vị Tỷ-kheo vui thích Niết-bàn, đã từ bỏ việc chấp có một cái thân thật để chấm dứt khổ đau một cách đúng đắn.”

Nghĩa là

Người nào đắm chìm trong hý luận — những suy diễn lan man không dứt — vui thích hý luận như con thú hoang, người ấy đi ngược đường đến Niết-bàn, nơi an ổn cao nhất, thoát mọi trói buộc. Còn người nào bỏ được hý luận, vui sống trong trạng thái không còn hý luận, người ấy đi đúng hướng đến Niết-bàn, nơi an ổn cao nhất, thoát mọi trói buộc.

Bài thứ 4.