Kinh Các Chiến Sĩ (1)

Năm hạng chiến sĩ — gục từ khi thấy mây bụi, thấy chóp cờ, nghe tiếng huyên náo, bị thương khi giao chiến, và thắng trận — được đối chiếu với năm hạng Tỷ-kheo trước cám dỗ của người nữ: gục khi mới nghe tiếng đồn, khi tận mắt thấy, khi bị trêu chọc, khi tiếp xúc thân mật, và hạng chiến thắng là người gỡ mình ra, đi vào nơi viễn ly, đoạn năm triền cái, chứng bốn thiền và đoạn trừ các lậu hoặc.

Điểm thực hành

Tự biết mình thường gục ở chặng nào — nghe, thấy, gần gũi hay tiếp xúc — và rút về nơi viễn ly ngay từ chặng ấy.

Phẩm Các Chiến Sĩ Kinh Các Chiến Sĩ (1) — Này các Tỷ-kheo, năm hạng chiến sĩ này có mặt, hiện hữu ở đời. Năm hạng ấy là gì? Ở đây, này các Tỷ-kheo, một chiến sĩ chỉ mới thấy đám mây bụi đã chùn bước và sụp đổ, không đứng vững, không thể bước vào trận chiến. Có chiến sĩ như vậy, này các Tỷ-kheo, ở đời. Đây là chiến sĩ thứ nhất có mặt, hiện hữu ở đời. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, một chiến sĩ chịu đựng được đám mây bụi; nhưng chỉ mới thấy chóp cờ đã chùn bước và sụp đổ, không đứng vững, không thể bước vào trận chiến. Có chiến sĩ như vậy, này các Tỷ-kheo, ở đời. Đây là chiến sĩ thứ hai có mặt, hiện hữu ở đời. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, một chiến sĩ chịu đựng được đám mây bụi, chịu đựng được chóp cờ; nhưng chỉ mới nghe tiếng ồn ào huyên náo đã chùn bước và sụp đổ, không đứng vững, không thể bước vào trận chiến.

Có chiến sĩ như vậy, này các Tỷ-kheo, ở đời. Đây là chiến sĩ thứ ba có mặt, hiện hữu ở đời. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, một chiến sĩ chịu đựng được đám mây bụi, chịu đựng được chóp cờ, chịu đựng được tiếng huyên náo; nhưng khi giao chiến thì bị giết hoặc bị thương. Có chiến sĩ như vậy, này các Tỷ-kheo, ở đời. Đây là chiến sĩ thứ tư có mặt, hiện hữu ở đời. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, một chiến sĩ chịu đựng được đám mây bụi, chịu đựng được chóp cờ, chịu đựng được tiếng huyên náo, chịu đựng được giao chiến. Vị ấy chiến thắng trận chiến ấy, thắng trận rồi đứng ở vị trí đầu của trận chiến. Có chiến sĩ như vậy, này các Tỷ-kheo, ở đời. Đây là chiến sĩ thứ năm có mặt, hiện hữu ở đời.

Đây là năm hạng chiến sĩ có mặt, hiện hữu ở đời. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, năm hạng người giống như chiến sĩ này có mặt, hiện hữu trong hàng Tỷ-kheo. Năm hạng ấy là gì? Ở đây, này các Tỷ-kheo, một Tỷ-kheo chỉ mới thấy đám mây bụi đã chùn bước và sụp đổ, không đứng vững, không thể giữ Phạm hạnh. Vị ấy công khai sự yếu kém trong học tập, từ bỏ học tập và trở lui cuộc sống thấp kém. Vị ấy công khai sự yếu kém trong học tập, từ bỏ học tập và trở lui cuộc sống thấp kém. “Đám mây bụi” của vị ấy là gì? Ở đây, này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo nghe: “Ở làng hay thị trấn tên như vậy có một phụ nữ hay thiếu nữ xinh đẹp, dễ nhìn, dễ mến, đầy đủ vẻ đẹp dung sắc tối thắng.”

Nghe vậy, vị ấy chùn bước và sụp đổ, không đứng vững, không thể giữ Phạm hạnh. Vị ấy công khai sự yếu kém trong học tập, từ bỏ học tập và trở lui cuộc sống thấp kém. Vị ấy công khai sự yếu kém trong học tập, từ bỏ học tập và trở lui cuộc sống thấp kém. Đó là “đám mây bụi” của vị ấy. Như chiến sĩ chỉ mới thấy đám mây bụi đã chùn bước và sụp đổ, không đứng vững, không thể bước vào trận chiến — Ta nói người này giống như vậy, này các Tỷ-kheo. Có người như vậy, này các Tỷ-kheo, ở đời. Đây là hạng người giống chiến sĩ thứ nhất có mặt, hiện hữu trong hàng Tỷ-kheo. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, một Tỷ-kheo chịu đựng được đám mây bụi; nhưng chỉ mới thấy chóp cờ đã chùn bước và sụp đổ, không đứng vững, không thể giữ Phạm hạnh.

Vị ấy công khai sự yếu kém trong học tập, từ bỏ học tập và trở lui cuộc sống thấp kém. “Chóp cờ” của vị ấy là gì? Ở đây, này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo không phải chỉ nghe: “Ở làng hay thị trấn tên như vậy có một phụ nữ hay thiếu nữ xinh đẹp, dễ nhìn, dễ mến, đầy đủ vẻ đẹp dung sắc tối thắng”; mà tự mình thấy một phụ nữ hay thiếu nữ xinh đẹp, dễ nhìn, dễ mến, đầy đủ vẻ đẹp dung sắc tối thắng. Thấy nàng, vị ấy chùn bước và sụp đổ, không đứng vững, không thể giữ Phạm hạnh. Vị ấy công khai sự yếu kém trong học tập, từ bỏ học tập và trở lui cuộc sống thấp kém. Vị ấy công khai sự yếu kém trong học tập, từ bỏ học tập và trở lui cuộc sống thấp kém. Đó là “chóp cờ” của vị ấy.

Như chiến sĩ chịu đựng được đám mây bụi, nhưng chỉ mới thấy chóp cờ đã chùn bước và sụp đổ, không đứng vững, không thể bước vào trận chiến — Ta nói người này giống như vậy, này các Tỷ-kheo. Có người như vậy, này các Tỷ-kheo, ở đời. Đây là hạng người giống chiến sĩ thứ hai có mặt, hiện hữu trong hàng Tỷ-kheo. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, một Tỷ-kheo chịu đựng được đám mây bụi, chịu đựng được chóp cờ; nhưng chỉ mới nghe tiếng huyên náo đã chùn bước và sụp đổ, không đứng vững, không thể giữ Phạm hạnh. Vị ấy công khai sự yếu kém trong học tập, từ bỏ học tập và trở lui cuộc sống thấp kém. “Tiếng huyên náo” của vị ấy là gì? Ở đây, này các Tỷ-kheo, một người nữ đến gần vị Tỷ-kheo đang ở rừng, ở gốc cây hay ở nhà trống, mỉm cười, nói chuyện, cười lớn và trêu chọc vị ấy.

Bị người nữ mỉm cười, nói chuyện, cười lớn và trêu chọc như vậy, vị ấy chùn bước và sụp đổ, không đứng vững, không thể giữ Phạm hạnh. Vị ấy công khai sự yếu kém trong học tập, từ bỏ học tập và trở lui cuộc sống thấp kém. Vị ấy công khai sự yếu kém trong học tập, từ bỏ học tập và trở lui cuộc sống thấp kém. Đó là “tiếng huyên náo” của vị ấy. Như chiến sĩ chịu đựng được đám mây bụi, chịu đựng được chóp cờ, nhưng chỉ mới nghe tiếng huyên náo đã chùn bước và sụp đổ, không đứng vững, không thể bước vào trận chiến — Ta nói người này giống như vậy, này các Tỷ-kheo. Có người như vậy, này các Tỷ-kheo, ở đời. Đây là hạng người giống chiến sĩ thứ ba có mặt, hiện hữu trong hàng Tỷ-kheo.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, một Tỷ-kheo chịu đựng được đám mây bụi, chịu đựng được chóp cờ, chịu đựng được tiếng huyên náo; nhưng khi giao chiến thì bị giết hoặc bị thương. “Giao chiến” của vị ấy là gì? Ở đây, này các Tỷ-kheo, một người nữ đến gần vị Tỷ-kheo đang ở rừng, ở gốc cây hay ở nhà trống, ngồi sát bên, nằm xuống bên cạnh và đè lên vị ấy. Bị người nữ ngồi sát bên, nằm xuống và đè lên như vậy, vị ấy không từ bỏ học tập, không công khai sự yếu kém, mà thọ hưởng pháp dâm dục. Đó là “giao chiến” của vị ấy. Như chiến sĩ chịu đựng được đám mây bụi, chịu đựng được chóp cờ, chịu đựng được tiếng huyên náo, nhưng khi giao chiến thì bị giết hoặc bị thương — Ta nói người này giống như vậy, này các Tỷ-kheo.

Có người như vậy, này các Tỷ-kheo, ở đời. Đây là hạng người giống chiến sĩ thứ tư có mặt, hiện hữu trong hàng Tỷ-kheo. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, một Tỷ-kheo chịu đựng được đám mây bụi, chịu đựng được chóp cờ, chịu đựng được tiếng huyên náo, chịu đựng được giao chiến; vị ấy chiến thắng trận chiến ấy, thắng trận rồi đứng ở vị trí đầu của trận chiến. “Chiến thắng trận chiến” của vị ấy là gì? Ở đây, này các Tỷ-kheo, một người nữ đến gần vị Tỷ-kheo đang ở rừng, ở gốc cây hay ở nhà trống, ngồi sát bên, nằm xuống bên cạnh và đè lên vị ấy. Bị người nữ ngồi sát bên, nằm xuống và đè lên như vậy, vị ấy gỡ mình ra, giải thoát cho mình và đi đến nơi nào mình muốn.

Vị ấy tìm đến chỗ trú ẩn viễn ly: rừng, gốc cây, núi, thung lũng, hang núi, bãi tha ma, rừng sâu, ngoài trời hay đống rơm. Đi đến rừng, gốc cây hay nhà trống, vị ấy ngồi xuống, xếp bằng, giữ thân thẳng, an trú niệm trước mặt. Vị ấy từ bỏ tham đắm ở đời, sống với tâm thoát khỏi tham đắm, gột sạch tâm khỏi tham đắm; từ bỏ sân hận và ác ý, sống với tâm không sân hận, thương tưởng lợi ích của mọi loài hữu tình, gột sạch tâm khỏi sân hận và ác ý; từ bỏ dã dượi và buồn ngủ, sống thoát khỏi dã dượi và buồn ngủ, có tưởng ánh sáng, có niệm, có tỉnh giác, gột sạch tâm khỏi dã dượi và buồn ngủ; từ bỏ xao động và hối tiếc, sống không xao động, tâm nội an tịnh, gột sạch tâm khỏi xao động và hối tiếc; từ bỏ nghi ngờ, sống vượt qua nghi ngờ, không còn phân vân đối với các pháp lành, gột sạch tâm khỏi nghi ngờ.

Sau khi từ bỏ năm triền cái này — những cấu uế của tâm làm yếu trí tuệ — tách xa các dục, tách xa các pháp không lành, vị ấy đạt đến và an trú Thiền thứ nhất — có tầm, có tứ, có hỷ và lạc do sự tách xa sinh ra khi tầm và tứ lắng yên, vị ấy đạt đến và an trú Thiền thứ hai — có hỷ và lạc do định sinh ra, tâm trong sáng và nhất tâm, không tầm, không tứ khi hỷ phai đi, vị ấy an trú với xả, có niệm, có tỉnh giác, thân cảm nhận sự lạc mà các bậc Thánh gọi là 'an trú với xả và niệm, có lạc', đạt đến và an trú Thiền thứ ba khi đã bỏ lạc, bỏ khổ, khi hỷ và ưu đã cảm trước đây đã dứt, vị ấy đạt đến và an trú Thiền thứ tư — không khổ, không lạc, xả và niệm thanh tịnh Đạt và an trú tầng thiền thứ tư.

Khi tâm được định tĩnh, trong sạch, không cấu uế, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, đạt đến bất động như vậy, vị ấy hướng tâm đến trí tuệ về sự đoạn trừ các lậu hoặc. Vị ấy hiểu như thật: “Đây là khổ”, hiểu như thật: “Đây là nguồn gốc của khổ”, hiểu như thật: “Đây là sự diệt khổ”, hiểu như thật: “Đây là con đường đưa đến diệt khổ”. Vị ấy hiểu như thật: “Đây là các lậu hoặc”, hiểu như thật: “Đây là nguồn gốc của các lậu hoặc”, hiểu như thật: “Đây là sự diệt các lậu hoặc”, hiểu như thật: “Đây là con đường đưa đến diệt các lậu hoặc”. Khi biết như vậy, thấy như vậy, tâm vị ấy giải thoát khỏi dục lậu, giải thoát khỏi hữu lậu, giải thoát khỏi vô minh lậu.

Khi được giải thoát, trí tuệ biết: “Đã giải thoát”. Vị ấy hiểu rõ: “Sanh đã tận, Phạm hạnh đã thành, việc nên làm đã làm, không còn trở lui trạng thái này nữa.” Đó là “chiến thắng trận chiến” của vị ấy. Như chiến sĩ chịu đựng được đám mây bụi, chịu đựng được chóp cờ, chịu đựng được tiếng huyên náo, chịu đựng được giao chiến, chiến thắng trận chiến ấy, thắng trận rồi đứng ở vị trí đầu của trận chiến — Ta nói người này giống như vậy, này các Tỷ-kheo. Có người như vậy, này các Tỷ-kheo, ở đời. Đây là hạng người giống chiến sĩ thứ năm có mặt, hiện hữu trong hàng Tỷ-kheo. Đây là năm hạng người giống như chiến sĩ có mặt, hiện hữu trong hàng Tỷ-kheo.”

Bài thứ 5.