Kinh Mau Nhạy Nhận Biết

“Lợi mình” trong bài này được định nghĩa bằng năng lực tiếp thu pháp: mau nhạy hiểu biết các thiện pháp, ghi nhớ những gì đã nghe, suy xét ý nghĩa và thực hành đúng theo pháp đã hiểu. “Lợi người” được định nghĩa bằng năng lực truyền đạt: lời nói tốt, phát âm khéo, lời lẽ lịch sự và rõ ràng khiến người nghe hiểu được nghĩa, cùng khả năng chỉ bày, khích lệ, làm phấn khởi và hoan hỷ cho bạn đồng tu. Bốn hạng người là bốn tổ hợp của hai năng lực tiếp thu và truyền đạt ấy — và bài kinh nhắc rằng người nói hay đến đâu mà không tự mình hiểu và hành, vẫn chỉ là lợi người suông.

Điểm thực hành

Hãy tự đánh giá hai năng lực của mình: tiếp thu (nghe–ghi nhớ–suy xét–thực hành) và truyền đạt (nói rõ, nói dễ nghe, làm người khác phấn khởi). Nếu mạnh một phía, hãy ý thức phần còn thiếu khi có dịp: người giỏi học cần tập chia sẻ, người giỏi nói cần quay về tự thực hành trước khi nói tiếp.

Phẩm A-tu-la Kinh Mau Nhạy Nhận Biết — Này các Tỷ-kheo, có bốn hạng người này hiện hữu ở đời. Thế nào là bốn? Người thực hành vì lợi ích của mình, nhưng không vì lợi ích của người khác; người thực hành vì lợi ích của người khác, nhưng không vì lợi ích của mình; người thực hành không vì lợi ích của mình, cũng không vì lợi ích của người khác; và người thực hành vì lợi ích của mình và vì lợi ích của người khác. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là người thực hành vì lợi ích của mình, nhưng không vì lợi ích của người khác? Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người mau nhạy hiểu biết trong các thiện pháp, mau ghi nhớ các pháp đã được nghe, suy xét ý nghĩa của các pháp đã ghi nhớ, và sau khi hiểu nghĩa, hiểu pháp, thì thực hành theo đúng pháp; nhưng không có lời nói tốt, phát âm không khéo, không thành tựu lời nói lịch sự, rõ ràng, mạch lạc, giúp người nghe hiểu được nghĩa; không phải là người chỉ bày, khích lệ, làm phấn khởi, làm hoan hỷ các bạn đồng tu.

Như vậy, này các Tỷ-kheo, là người thực hành vì lợi ích của mình, nhưng không vì lợi ích của người khác. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là người thực hành vì lợi ích của người khác, nhưng không vì lợi ích của mình? Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người không mau nhạy hiểu biết trong các thiện pháp, không mau ghi nhớ các pháp đã được nghe, không suy xét ý nghĩa của các pháp đã ghi nhớ, và không có việc sau khi hiểu nghĩa, hiểu pháp, thì thực hành theo đúng pháp; nhưng có lời nói tốt, phát âm khéo, thành tựu lời nói lịch sự, rõ ràng, mạch lạc, giúp người nghe hiểu được nghĩa; là người chỉ bày, khích lệ, làm phấn khởi, làm hoan hỷ các bạn đồng tu. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là người thực hành vì lợi ích của người khác, nhưng không vì lợi ích của mình.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là người thực hành không vì lợi ích của mình, cũng không vì lợi ích của người khác? Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người không mau nhạy hiểu biết trong các thiện pháp, không mau ghi nhớ các pháp đã được nghe, không suy xét ý nghĩa của các pháp đã ghi nhớ, và không có việc sau khi hiểu nghĩa, hiểu pháp, thì thực hành theo đúng pháp; và không có lời nói tốt, phát âm không khéo, không thành tựu lời nói lịch sự, rõ ràng, mạch lạc, giúp người nghe hiểu được nghĩa; không phải là người chỉ bày, khích lệ, làm phấn khởi, làm hoan hỷ các bạn đồng tu. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là người thực hành không vì lợi ích của mình, cũng không vì lợi ích của người khác.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là người thực hành vì lợi ích của mình và vì lợi ích của người khác? Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người mau nhạy hiểu biết trong các thiện pháp, mau ghi nhớ các pháp đã được nghe, suy xét ý nghĩa của các pháp đã ghi nhớ, và sau khi hiểu nghĩa, hiểu pháp, thì thực hành theo đúng pháp; và có lời nói tốt, phát âm khéo, thành tựu lời nói lịch sự, rõ ràng, mạch lạc, giúp người nghe hiểu được nghĩa; là người chỉ bày, khích lệ, làm phấn khởi, làm hoan hỷ các bạn đồng tu. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là người thực hành vì lợi ích của mình và vì lợi ích của người khác. Này các Tỷ-kheo, đó là bốn hạng người hiện hữu ở đời.” Bài thứ 7.