Kinh Các Kiết Sử
Bốn tên gọi Sa-môn của bài trước được định nghĩa lại bằng thước đo kiết sử — những sợi dây trói buộc tâm vào luân hồi: Sa-môn bất động là bậc Dự lưu đã cắt ba kiết sử đầu; Sa-môn sen trắng là bậc Nhất lai, thêm việc làm mỏng tham, sân, si; Sa-môn sen hồng là bậc Bất lai đã cắt năm kiết sử hạ phần; và Sa-môn tinh luyện là bậc A-la-hán đã đoạn tận mọi lậu hoặc. Bốn hình ảnh thơ (bất động, sen trắng, sen hồng, tinh luyện) vì thế gắn chặt với bốn quả thánh quen thuộc.
Điểm thực hànhHệ thống kiết sử cho mình một bản đồ tiến bộ rất cụ thể thay cho cảm giác mơ hồ “tu chưa tới đâu”: ba kiết sử đầu (thân kiến, nghi, giới cấm thủ) mình đã thật sự cắt chưa — còn tin có một cái “tôi” cố định, còn nghi ngờ con đường, còn bám vào hình thức tu như cứu cánh? Đo tiến bộ bằng kiết sử đã cắt là cách đo trung thực nhất.
Phẩm Bất Động Kinh Các Kiết Sử — Này các Tỷ-kheo, có bốn hạng người này hiện hữu ở đời. Thế nào là bốn? Sa-môn bất động, Sa-môn sen trắng, Sa-môn sen hồng, và Sa-môn tinh luyện giữa các Sa-môn. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Sa-môn bất động? Ở đây, này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo, do đoạn tận ba kiết sử, là bậc Dự lưu, không còn bị rơi vào đường dữ, chắc chắn, hướng đến giác ngộ. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là Sa-môn bất động. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Sa-môn sen trắng? Ở đây, này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo, do đoạn tận ba kiết sử và làm cho tham, sân, si yếu mỏng đi, là bậc Nhất lai, chỉ trở lại đời này một lần nữa rồi chấm dứt khổ đau. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là Sa-môn sen trắng.
Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Sa-môn sen hồng? Ở đây, này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo, do đoạn tận năm kiết sử hạ phần, được hóa sinh, nhập Niết-bàn tại đó, không còn trở lại từ cõi ấy nữa. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là Sa-môn sen hồng. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Sa-môn tinh luyện giữa các Sa-môn? Ở đây, này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo, do đoạn tận các lậu hoặc, ngay trong đời này tự mình với thắng trí chứng ngộ, chứng đạt và an trú tâm giải thoát không lậu hoặc, tuệ giải thoát. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là Sa-môn tinh luyện giữa các Sa-môn. Này các Tỷ-kheo, đó là bốn hạng người hiện hữu ở đời.” Bài thứ 8.