Kinh Khen Chê

Bốn pháp đưa xuống địa ngục trong bài này đều bắt đầu bằng cùng một lỗi: “không tìm hiểu, không xem xét kỹ”. Người như vậy khen kẻ đáng chê, chê người đáng khen, đặt niềm tin vào chỗ đáng ngờ và ngờ vực chỗ đáng tin — toàn bộ hệ thống đánh giá bị đảo ngược vì thiếu một bước kiểm chứng. Phía cõi trời chỉ khác ở đúng bước đó: cùng những hành vi khen, chê, tin, không tin, nhưng đều đi sau việc tìm hiểu và xem xét kỹ càng. Bài kinh là một bài học về phê bình có trách nhiệm, đặc biệt đúng trong thời đại đánh giá vội vàng.

Điểm thực hành

Trước khi khen, chê hay chia sẻ một đánh giá về ai đó hay điều gì đó trong hôm nay, hãy tự hỏi: mình đã “tìm hiểu và xem xét kỹ” chưa, hay đang khen chê theo phe, theo cảm tình, theo tin đồn? Một câu hỏi đó là ranh giới giữa hai phía của bài kinh.

Phẩm Bất Động Kinh Khen Chê — Này các Tỷ-kheo, thành tựu bốn pháp, người ta như bị mang đi và bị đặt vào địa ngục. Bốn pháp nào? Không tìm hiểu, không xem xét kỹ, người ta tán thán kẻ đáng bị chê trách, không tìm hiểu, không xem xét kỹ, người ta chê trách người đáng được tán thán, không tìm hiểu, không xem xét kỹ, người ta tỏ lòng tin nơi những điều không đáng tin, và không tìm hiểu, không xem xét kỹ, người ta không tỏ lòng tin nơi những điều đáng tin — này các Tỷ-kheo, thành tựu bốn pháp này, người ta như bị mang đi và bị đặt vào địa ngục. Này các Tỷ-kheo, thành tựu bốn pháp, người ta như bị mang đi và bị đặt lên cõi trời. Bốn pháp nào? Sau khi tìm hiểu, xem xét kỹ, người ta chê trách kẻ đáng bị chê trách, sau khi tìm hiểu, xem xét kỹ, người ta tán thán người đáng được tán thán, sau khi tìm hiểu, xem xét kỹ, người ta không tỏ lòng tin nơi những điều không đáng tin, sau khi tìm hiểu, xem xét kỹ, người ta tỏ lòng tin nơi những điều đáng tin — này các Tỷ-kheo, thành tựu bốn pháp này, người ta như bị mang đi và bị đặt lên cõi trời.”

Bài thứ 3.