Kinh Người Có Tham
Bốn hạng người được nêu tên theo độc tố đang chi phối họ: người có tham, có sân, có si và có mạn. Kệ trong kinh vẽ vòng xoáy của ba độc đầu: tham đắm những thứ có vẻ dễ chịu, bị si mê che phủ, chúng sinh càng bị trói thì càng thắt chặt thêm dây trói; mọi việc bất thiện đều sinh ra từ tham, sân hoặc si, gây phiền nhiễu và sinh khổ. Đáng sợ nhất là câu cuối: người bị vô minh bao phủ thì mù lòa đến mức không bao giờ nghĩ rằng tình trạng của chính mình có thể là như vậy.
Điểm thực hànhHôm nay, mỗi khi làm một việc mà sau đó thấy hối tiếc, đừng dừng ở việc tự trách — hãy truy nguồn theo đúng ba gốc của bài kinh: việc này sinh ra từ tham (muốn thêm), từ sân (muốn đẩy ra), hay từ si (không thấy rõ)? Ghi lại ba lần truy nguồn trong ngày là đã bắt đầu thấy được điều người vô minh “không bao giờ nghĩ tới”.
Phẩm Việc Đáng Làm Kinh Người Có Tham — Này các Tỷ-kheo, có bốn hạng người này có mặt, hiện hữu ở đời. Thế nào là bốn? Người có tham, người có sân, người có si, người có mạn — này các Tỷ-kheo, đó là bốn hạng người có mặt, hiện hữu ở đời.”
Thích thú sắc khả ái,
Bị cột bởi vô minh, Các hữu tình hạ liệt,
Càng tăng trưởng trói buộc.
Sanh từ tham, sân, si,
Cho đến kẻ có trí,
Làm các việc bất thiện,
Khiến phiền muộn, khó chịu, Làm đau khổ sanh khởi,
Kẻ vô minh bao vây,
Kẻ mù không có mắt,
Tự tánh họ là vậy,
Họ không thể nghĩ rằng, Ta có thể như vậy.
Nghĩa là
Đầy tham đắm đối với những thứ đáng tham, ưa thích những hình sắc có vẻ dễ chịu, chúng sinh bị si mê che phủ, bị trói buộc mà chỉ càng thắt chặt thêm sự trói buộc. Sinh ra từ tham, sinh ra từ sân, sinh ra cả từ si: những người thiếu hiểu biết làm các việc bất thiện gây phiền nhiễu và sinh ra khổ đau. Những người bị vô minh bao phủ, mù lòa, không có mắt để thấy, họ ra sao là tùy theo các pháp trong họ như vậy, và họ không bao giờ nghĩ rằng chuyện này có thể là như vậy.”
Bài thứ 6.