Kinh Sống Chung (2)

Bài kinh này dạy lại bốn cách sống chung của vợ chồng cho chính các Tỷ-kheo, với thước đo được mở rộng từ năm điều ác lên trọn mười ác hạnh: ngoài sát hại, trộm cắp, tà hạnh, nói dối và rượu, người “đê tiện” còn nói hai lưỡi, nói lời thô ác, nói lời vô ích, tham lam, sân hận và tà kiến; người “như bậc trời” thì từ bỏ cả mười, có chánh kiến, rộng rãi và không nhiếc mắng bậc tu hành. Kệ kết thúc giống bài trước: cặp ngang nhau về giới hạnh được đầy đủ mọi nhu cầu và cùng hoan hỷ ở cõi trời.

Điểm thực hành

Mười ác hạnh trong bài kinh là một bảng tự kiểm đầy đủ cho đời sống chung: hôm nay hãy rà soát phần “khẩu” của mình — trong nhà, mình có nói hai lưỡi, nói thô ác, hay nói những lời vô ích làm mòn tình cảm không? Sửa một thói quen lời nói là nâng cả cách sống chung lên một bậc.

Phẩm Nguồn Phước Tràn Đầy Kinh Sống Chung (2) — Này các Tỷ-kheo, có bốn cách sống chung này. Thế nào là bốn? Người chồng đê tiện sống chung với người vợ đê tiện; người chồng đê tiện sống chung với người vợ như nữ thần; người chồng như bậc trời sống chung với người vợ đê tiện; người chồng như bậc trời sống chung với người vợ như nữ thần. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là người chồng đê tiện sống chung với người vợ đê tiện? Ở đây, này các Tỷ-kheo, người chồng sát hại sinh vật, lấy của không cho, tà hạnh trong các dục, nói dối, nói hai lưỡi, nói lời thô ác, nói lời vô ích, tham lam, có tâm sân hận và có tà kiến; là người ác giới, tánh xấu, sống tại gia với tâm bị vết nhơ keo kiệt bao phủ, hay nhiếc mắng, chưởi rủa các Sa-môn và Bà-la-môn.

Người vợ của người ấy cũng sát hại sinh vật, lấy của không cho, tà hạnh trong các dục, nói dối, nói hai lưỡi, nói lời thô ác, nói lời vô ích, tham lam, có tâm sân hận và có tà kiến; là người ác giới, tánh xấu, sống tại gia với tâm bị vết nhơ keo kiệt bao phủ, hay nhiếc mắng, chưởi rủa các Sa-môn và Bà-la-môn. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là người chồng đê tiện sống chung với người vợ đê tiện. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là người chồng đê tiện sống chung với người vợ như nữ thần? Ở đây, này các Tỷ-kheo, người chồng sát hại sinh vật, lấy của không cho, tà hạnh trong các dục, nói dối, nói hai lưỡi, nói lời thô ác, nói lời vô ích, tham lam, có tâm sân hận và có tà kiến; là người ác giới, tánh xấu, sống tại gia với tâm bị vết nhơ keo kiệt bao phủ, hay nhiếc mắng, chưởi rủa các Sa-môn và Bà-la-môn; nhưng người vợ của người ấy thì từ bỏ sát hại sinh vật, từ bỏ lấy của không cho, từ bỏ tà hạnh trong các dục, từ bỏ nói dối, từ bỏ nói hai lưỡi, từ bỏ nói lời thô ác, từ bỏ nói lời vô ích, không tham lam, không có tâm sân hận và có chánh kiến; là người có giới, tánh tốt, sống tại gia với tâm đã sạch vết nhơ keo kiệt, không nhiếc mắng, chưởi rủa các Sa-môn và Bà-la-môn.

Như vậy, này các Tỷ-kheo, là người chồng đê tiện sống chung với người vợ như nữ thần. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là người chồng như bậc trời sống chung với người vợ đê tiện? Ở đây, này các Tỷ-kheo, người chồng từ bỏ sát hại sinh vật, từ bỏ lấy của không cho, từ bỏ tà hạnh trong các dục, từ bỏ nói dối, từ bỏ nói hai lưỡi, từ bỏ nói lời thô ác, từ bỏ nói lời vô ích, không tham lam, không có tâm sân hận và có chánh kiến; là người có giới, tánh tốt, sống tại gia với tâm đã sạch vết nhơ keo kiệt, không nhiếc mắng, chưởi rủa các Sa-môn và Bà-la-môn; nhưng người vợ của người ấy thì sát hại sinh vật, lấy của không cho, tà hạnh trong các dục, nói dối, nói hai lưỡi, nói lời thô ác, nói lời vô ích, tham lam, có tâm sân hận và có tà kiến; là người ác giới, tánh xấu, sống tại gia với tâm bị vết nhơ keo kiệt bao phủ, hay nhiếc mắng, chưởi rủa các Sa-môn và Bà-la-môn.

Như vậy, này các Tỷ-kheo, là người chồng như bậc trời sống chung với người vợ đê tiện. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là người chồng như bậc trời sống chung với người vợ như nữ thần? Ở đây, này các Tỷ-kheo, người chồng từ bỏ sát hại sinh vật, từ bỏ lấy của không cho, từ bỏ tà hạnh trong các dục, từ bỏ nói dối, từ bỏ nói hai lưỡi, từ bỏ nói lời thô ác, từ bỏ nói lời vô ích, không tham lam, không có tâm sân hận và có chánh kiến; là người có giới, tánh tốt, sống tại gia với tâm đã sạch vết nhơ keo kiệt, không nhiếc mắng, chưởi rủa các Sa-môn và Bà-la-môn; và người vợ của người ấy cũng từ bỏ sát hại sinh vật, từ bỏ lấy của không cho, từ bỏ tà hạnh trong các dục, từ bỏ nói dối, từ bỏ nói hai lưỡi, từ bỏ nói lời thô ác, từ bỏ nói lời vô ích, không tham lam, không có tâm sân hận và có chánh kiến; là người có giới, tánh tốt, sống tại gia với tâm đã sạch vết nhơ keo kiệt, không nhiếc mắng, chưởi rủa các Sa-môn và Bà-la-môn.

Như vậy, này các Tỷ-kheo, là người chồng như bậc trời sống chung với người vợ như nữ thần. Này các Tỷ-kheo, đó là bốn cách sống chung.”

Nghĩa là

Khi cả hai vợ chồng đều ác giới, keo kiệt và hay nhiếc mắng, thì cặp vợ chồng ấy sống chung với nhau như những kẻ đê tiện. Khi người chồng ác giới, keo kiệt và hay nhiếc mắng, nhưng người vợ có giới, rộng rãi, không còn keo kiệt, thì người vợ như nữ thần ấy sống chung với người chồng đê tiện. Khi người chồng có giới, rộng rãi, không còn keo kiệt, còn người vợ thì ác giới, keo kiệt và hay nhiếc mắng, người vợ đê tiện ấy sống chung với người chồng như bậc trời. Khi cả hai có đức tin và rộng rãi, tự chế ngự, sống đúng Chánh pháp, thì cặp vợ chồng ấy nói với nhau những lời thân ái. Nhu cầu của họ được đầy đủ dồi dào, và sự thoải mái dễ chịu đến với họ; kẻ thù của họ thì buồn lòng, vì cả hai ngang nhau về giới hạnh. Sau khi đã sống theo Chánh pháp ở đời này, cả hai ngang nhau về giới và các điều tuân giữ, họ hoan hỷ trong cõi trời, vui hưởng mọi điều mình mong muốn.”

Bài thứ 4.