Kinh Tại Tinh Xá Kāḷaka

Tại tinh xá Kāḷaka, Đức Phật tuyên bố Ngài biết và biết rõ tất cả những gì trong thế gian có thể thấy, nghe, cảm giác, nhận biết — nhưng Ngài không bị chúng chi phối. Nói mình không biết là nói dối, nói vừa biết vừa không biết cũng vậy, nói không biết mà cũng không phải không biết là có lỗi. Điểm cốt lõi: Như Lai thấy điều cần thấy mà không tưởng tượng ra người thấy, nghe điều cần nghe mà không tưởng tượng ra người nghe — tiếp xúc với thế giới mà không dựng lên một cái ngã trong đó, và đó là phong thái không gì cao hơn.

Điểm thực hành

Khi nghe một tin tức làm mình xao động, hãy tập tách hai lớp: điều vừa được nghe (sự kiện) và điều tâm đang tưởng tượng thêm (người bị xúc phạm, kẻ đáng ghét, cái tôi bị đe dọa). Chỉ xử lý lớp thứ nhất, bỏ qua lớp thứ hai.

Phẩm Uruvela Kinh Tại Tinh Xá Kāḷaka Một thời, Đức Phật trú tại Sāketa, trong tinh xá Kāḷaka. Tại đấy, Đức Phật gọi các Tỷ-kheo: — Này các Tỷ-kheo! — Thưa vâng, bạch Thế Tôn, các Tỷ-kheo đáp. Đức Phật nói như sau: — Này các Tỷ-kheo, cái gì trong toàn thế giới — gồm chư Thiên, Ma vương, Phạm thiên, cùng với dân chúng là Sa-môn, Bà-la-môn, chư Thiên và loài người — được thấy, được nghe, được cảm giác, được nhận biết, được đạt đến, được tìm cầu, được ý tư duy, cái ấy Ta biết. Này các Tỷ-kheo, cái gì trong toàn thế giới — gồm chư Thiên, Ma vương, Phạm thiên, cùng với dân chúng là Sa-môn, Bà-la-môn, chư Thiên và loài người — được thấy, được nghe, được cảm giác, được nhận biết, được đạt đến, được tìm cầu, được ý tư duy, cái ấy Ta đã biết rõ.

Cái ấy đã được Như Lai biết, nhưng Như Lai không đứng dưới sự chi phối của nó. Này các Tỷ-kheo, nếu Ta nói: “Ta không biết cái gì trong toàn thế giới — gồm chư Thiên, Ma vương, Phạm thiên, cùng với dân chúng là Sa-môn, Bà-la-môn, chư Thiên và loài người — được thấy, được nghe, được cảm giác, được nhận biết, được đạt đến, được tìm cầu, được ý tư duy”, thì đó là lời nói dối nơi Ta. Này các Tỷ-kheo, nếu Ta nói: “Ta vừa biết vừa không biết cái gì trong toàn thế giới — gồm chư Thiên, Ma vương, Phạm thiên, cùng với dân chúng là Sa-môn, Bà-la-môn, chư Thiên và loài người — được thấy, được nghe, được cảm giác, được nhận biết, được đạt đến, được tìm cầu, được ý tư duy”, thì điều ấy cũng y như vậy.

Này các Tỷ-kheo, nếu Ta nói: “Ta không biết mà cũng không phải không biết cái gì trong toàn thế giới — gồm chư Thiên, Ma vương, Phạm thiên, cùng với dân chúng là Sa-môn, Bà-la-môn, chư Thiên và loài người — được thấy, được nghe, được cảm giác, được nhận biết, được đạt đến, được tìm cầu, được ý tư duy”, thì đó là lỗi nơi Ta. Như vậy, này các Tỷ-kheo, Như Lai là người thấy điều cần thấy, nhưng không tưởng tượng điều đã thấy, không tưởng tượng điều chưa thấy, không tưởng tượng điều cần thấy, không tưởng tượng người thấy; là người nghe điều cần nghe, nhưng không tưởng tượng điều đã nghe, không tưởng tượng điều chưa nghe, không tưởng tượng điều cần nghe, không tưởng tượng người nghe; là người cảm giác điều cần cảm giác, nhưng không tưởng tượng điều đã cảm giác, không tưởng tượng điều chưa cảm giác, không tưởng tượng điều cần cảm giác, không tưởng tượng người cảm giác; là người nhận biết điều cần nhận biết, nhưng không tưởng tượng điều đã nhận biết, không tưởng tượng điều chưa nhận biết, không tưởng tượng điều cần nhận biết, không tưởng tượng người nhận biết.

Như vậy, này các Tỷ-kheo, đối với các pháp được thấy, được nghe, được cảm giác, được nhận biết, Như Lai vẫn là bậc như vậy, không đổi thay. Và Ta tuyên bố: “Ngoài bậc như vậy ấy ra, không có bậc như vậy nào khác cao hơn hay thù thắng hơn”.

Nghĩa là

Bất cứ điều gì được thấy, nghe hay cảm giác, được người khác chấp giữ và cho là thật hay giả; bậc như vậy không ở trong số những người bị giới hạn bởi thành kiến của chính mình, và không đặt ra điều gì khác là thật hay giả ở phía trên sự thật. Vì đã sớm nhìn thấy mũi tên này — thứ mà loài người bám vào và dính chặt — (nên Ngài nói:) “Ta biết, Ta thấy, sự thật là như vậy”, các đức Như Lai không hề chấp đắm.

Bài thứ 4.