Kinh Vassakāra

Tăng Chi Bộ Kinh 4.187
19. Phẩm Bà-la-môn
Kinh Vassakāra
Một thời, Thế Tôn trú ở Vương Xá, trong rừng Trúc Lâm, nơi người ta cho sóc ăn.
Bấy giờ, Bà-la-môn Vassakāra, đại thần của vua nước Magadha, đến gặp Thế Tôn và trao đổi lời chào hỏi thân tình với Ngài.
Sau những lời chào hỏi thân mật, ông ngồi xuống một bên và bạch Thế Tôn:
“Thưa Tôn giả Gotama, một người không phải bậc chân nhân có thể biết được một người không phải bậc chân nhân rằng:
‘Vị này không phải là bậc chân nhân’ chăng?”
“Không thể được, này Bà-la-môn, không có trường hợp một người không phải bậc chân nhân lại biết được một người không phải bậc chân nhân:
‘Vị này không phải là bậc chân nhân’.”
“Vậy thưa Tôn giả Gotama, một người không phải bậc chân nhân có thể biết được một bậc chân nhân rằng:
‘Vị này là bậc chân nhân’ chăng?”
“Điều đó cũng không thể được, này Bà-la-môn, không có trường hợp một người không phải bậc chân nhân lại biết được một bậc chân nhân:
‘Vị này là bậc chân nhân’.”
“Thưa Tôn giả Gotama, một bậc chân nhân có thể biết được một bậc chân nhân rằng:
‘Vị này là bậc chân nhân’ chăng?”
“Điều đó thì có thể, này Bà-la-môn: một bậc chân nhân có thể biết được một bậc chân nhân:
‘Vị này là bậc chân nhân’.”
“Vậy thưa Tôn giả Gotama, một bậc chân nhân có thể biết được một người không phải bậc chân nhân rằng:
‘Vị này không phải là bậc chân nhân’ chăng?”
“Điều đó cũng có thể, này Bà-la-môn: một bậc chân nhân có thể biết được một người không phải bậc chân nhân:
‘Vị này không phải là bậc chân nhân’.”
“Thật kỳ diệu, thưa Tôn giả Gotama, thật chưa từng có, thưa Tôn giả Gotama!
Lời Tôn giả Gotama nói thật khéo:
‘Không thể được, này Bà-la-môn, không có trường hợp một người không phải bậc chân nhân lại biết được một người không phải bậc chân nhân —
rằng vị này không phải là bậc chân nhân.
Điều đó cũng không thể được, này Bà-la-môn, không có trường hợp một người không phải bậc chân nhân lại biết được một bậc chân nhân —
rằng vị này là bậc chân nhân.
Nhưng có thể một bậc chân nhân biết được một bậc chân nhân —
rằng vị này là bậc chân nhân.
Điều đó cũng có thể, này Bà-la-môn: một bậc chân nhân biết được một người không phải bậc chân nhân —
rằng vị này không phải là bậc chân nhân’.
“Một lần, thưa Tôn giả Gotama, trong hội chúng của Bà-la-môn Todeyya, người ta lên tiếng chỉ trích người khác rằng:
‘Vua Eḷeyya này thật ngu si, quá mực tôn kính Sa-môn Rāmaputta, còn làm những việc hết sức cung kính đối với Sa-môn Rāmaputta, như đảnh lễ, đứng dậy đón, chắp tay vái chào và cư xử đúng lễ phép với vị ấy.
Cả những người hầu cận của vua Eḷeyya cũng ngu si —
Yamaka, Moggalla, Ugga, Nāvindakī, Gandhabba và Aggivessa — vì họ cũng tôn kính Sa-môn Rāmaputta và cũng làm những việc hết sức cung kính đối với vị ấy, như đảnh lễ, đứng dậy đón, chắp tay vái chào và cư xử đúng lễ phép.’
Bấy giờ, Bà-la-môn Todeyya dẫn dắt họ bằng cách lập luận như sau:
‘Các vị nghĩ sao,
vua Eḷeyya có phải là người khôn ngoan không, tinh thông hơn cả những người tinh thông trong các việc cần làm, các lời cần nói?’
‘Thưa vâng, vua Eḷeyya là người khôn ngoan, tinh thông hơn cả những người tinh thông trong các việc cần làm, các lời cần nói.’
‘Chính vì Sa-môn Rāmaputta còn khôn ngoan hơn vua Eḷeyya, còn tinh thông hơn cả những người tinh thông trong các việc cần làm, các lời cần nói, nên vua Eḷeyya mới tôn kính Sa-môn Rāmaputta như vậy, và còn làm những việc hết sức cung kính đối với vị ấy, như đảnh lễ, đứng dậy đón, chắp tay vái chào và cư xử đúng lễ phép.’
‘Các vị nghĩ sao,
những người hầu cận của vua Eḷeyya —
Yamaka, Moggalla, Ugga, Nāvindakī, Gandhabba và Aggivessa — có phải là người khôn ngoan không, tinh thông hơn cả những người tinh thông trong các việc cần làm, các lời cần nói?’
‘Thưa vâng, những người hầu cận của vua Eḷeyya —
Yamaka, Moggalla, Ugga, Nāvindakī, Gandhabba và Aggivessa — là người khôn ngoan, tinh thông hơn cả những người tinh thông trong các việc cần làm, các lời cần nói.’
‘Chính vì Sa-môn Rāmaputta còn khôn ngoan hơn những người hầu cận khôn ngoan của vua Eḷeyya, còn tinh thông hơn cả những người tinh thông, nên họ mới tôn kính vị ấy;
họ còn làm những việc hết sức cung kính đối với Sa-môn Rāmaputta, như đảnh lễ, đứng dậy đón, chắp tay vái chào và cư xử đúng lễ phép.’
“Thật kỳ diệu, thưa Tôn giả Gotama, thật chưa từng có, thưa Tôn giả Gotama!
Lời Tôn giả Gotama nói thật khéo:
‘Không thể được, này Bà-la-môn, không có trường hợp một người không phải bậc chân nhân lại biết được một người không phải bậc chân nhân —
rằng vị này không phải là bậc chân nhân.
Điều đó cũng không thể được, này Bà-la-môn, không có trường hợp một người không phải bậc chân nhân lại biết được một bậc chân nhân —
rằng vị này là bậc chân nhân.
Nhưng có thể một bậc chân nhân biết được một bậc chân nhân —
rằng vị này là bậc chân nhân.
Điều đó cũng có thể, này Bà-la-môn: một bậc chân nhân biết được một người không phải bậc chân nhân —
rằng vị này không phải là bậc chân nhân’.
“Thôi, thưa Tôn giả Gotama, nay chúng tôi phải đi.
Chúng tôi có nhiều việc, nhiều phận sự phải làm.”
“Này Bà-la-môn, ông cứ tùy ý ra về.”
Rồi Bà-la-môn Vassakāra, đại thần nước Magadha, hoan hỷ và đồng tình với lời Thế Tôn, đứng dậy khỏi chỗ ngồi và ra đi.
Bài thứ 7.