Kinh Đường Sai

Tăng Chi Bộ Kinh 4.186
19. Phẩm Bà-la-môn
Kinh Đường Sai
Bấy giờ, một vị Tỷ-kheo (vị tu sĩ khất thực) đến gặp Thế Tôn, đảnh lễ Ngài, ngồi xuống một bên, rồi bạch:
“Bạch Thế Tôn, cái gì dẫn dắt thế gian đi? Cái gì lôi kéo thế gian quanh quẩn? Và khi cái gì khởi lên thì nó nắm quyền chi phối?”
“Lành thay, lành thay, này Tỷ-kheo!
Cách con đặt vấn đề thật tốt, cách con diễn đạt thật khéo, câu hỏi của con thật hay.
Vì con đã hỏi thế này:
‘Bạch Thế Tôn, cái gì dẫn dắt thế gian đi? Cái gì lôi kéo thế gian quanh quẩn? Và khi cái gì khởi lên thì nó nắm quyền chi phối?’”
“Thưa vâng, bạch Thế Tôn.”
“Này Tỷ-kheo, chính tâm dẫn dắt thế gian đi, chính tâm lôi kéo thế gian quanh quẩn, và khi tâm khởi lên thì nó nắm quyền chi phối.”
Vị Tỷ-kheo ấy nói: “Lành thay, bạch Thế Tôn”, hoan hỷ và đồng tình với lời Thế Tôn, rồi hỏi thêm một câu nữa:
“Bạch Thế Tôn, người ta nói đến ‘người nghe nhiều, thuộc nằm lòng giáo pháp; người nghe nhiều, thuộc nằm lòng giáo pháp’.
Cho đến mức nào, bạch Thế Tôn, mới gọi là người nghe nhiều, thuộc nằm lòng giáo pháp?”
“Lành thay, lành thay, này Tỷ-kheo!
Cách con đặt vấn đề thật tốt, cách con diễn đạt thật khéo, câu hỏi của con thật hay.
Vì con đã hỏi thế này:
‘Bạch Thế Tôn, người ta nói đến người nghe nhiều, thuộc nằm lòng giáo pháp; người nghe nhiều, thuộc nằm lòng giáo pháp.
Cho đến mức nào, bạch Thế Tôn, mới gọi là người nghe nhiều, thuộc nằm lòng giáo pháp?’”
“Thưa vâng, bạch Thế Tôn.”
“Này Tỷ-kheo, Ta đã giảng dạy rất nhiều pháp:
Kinh, Ứng tụng, Ký thuyết, Kệ tụng, Cảm hứng ngữ, Như thị thuyết, Bổn sanh, Vị tằng hữu, Phương quảng.
Dù chỉ hiểu được nghĩa và pháp của một bài kệ bốn câu, và thực hành đúng theo pháp ấy, người đó cũng xứng đáng được gọi là người nghe nhiều, thuộc nằm lòng giáo pháp.”
Vị Tỷ-kheo ấy nói: “Lành thay, bạch Thế Tôn”, hoan hỷ và đồng tình với lời Thế Tôn, rồi hỏi thêm một câu nữa:
“Bạch Thế Tôn, người ta nói đến ‘người có học, có trí tuệ thấu suốt; người có học, có trí tuệ thấu suốt’.
Cho đến mức nào, bạch Thế Tôn, mới gọi là người có học, có trí tuệ thấu suốt?”
“Lành thay, lành thay, này Tỷ-kheo!
Cách con đặt vấn đề thật tốt, cách con diễn đạt thật khéo, câu hỏi của con thật hay.
Vì con đã hỏi thế này:
‘Bạch Thế Tôn, người ta nói đến người có học, có trí tuệ thấu suốt; người có học, có trí tuệ thấu suốt.
Cho đến mức nào, bạch Thế Tôn, mới gọi là người có học, có trí tuệ thấu suốt?’”
“Thưa vâng, bạch Thế Tôn.”
“Ở đây, này Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo được nghe rằng: ‘Đây là khổ’, và dùng trí tuệ thấy thấu suốt ý nghĩa của điều ấy;
được nghe rằng: ‘Đây là nguồn gốc của khổ’, và dùng trí tuệ thấy thấu suốt ý nghĩa của điều ấy;
được nghe rằng: ‘Đây là sự chấm dứt của khổ’, và dùng trí tuệ thấy thấu suốt ý nghĩa của điều ấy;
được nghe rằng: ‘Đây là con đường đưa đến sự chấm dứt của khổ’, và dùng trí tuệ thấy thấu suốt ý nghĩa của điều ấy.
Như vậy, này Tỷ-kheo, là người có học, có trí tuệ thấu suốt.”
Vị Tỷ-kheo ấy nói: “Lành thay, bạch Thế Tôn”, hoan hỷ và đồng tình với lời Thế Tôn, rồi hỏi thêm một câu nữa:
“Bạch Thế Tôn, người ta nói đến ‘người khôn ngoan, có trí tuệ lớn; người khôn ngoan, có trí tuệ lớn’.
Cho đến mức nào, bạch Thế Tôn, mới gọi là người khôn ngoan, có trí tuệ lớn?”
“Lành thay, lành thay, này Tỷ-kheo!
Cách con đặt vấn đề thật tốt, cách con diễn đạt thật khéo, câu hỏi của con thật hay.
Vì con đã hỏi thế này:
‘Bạch Thế Tôn, người ta nói đến người khôn ngoan, có trí tuệ lớn; người khôn ngoan, có trí tuệ lớn.
Cho đến mức nào, bạch Thế Tôn, mới gọi là người khôn ngoan, có trí tuệ lớn?’”
“Thưa vâng, bạch Thế Tôn.”
“Ở đây, này Tỷ-kheo, người khôn ngoan có trí tuệ lớn không chủ tâm làm hại mình, không chủ tâm làm hại người khác, không chủ tâm làm hại cả hai; khi suy nghĩ, vị ấy chỉ nghĩ đến lợi ích cho mình, lợi ích cho người khác, lợi ích cho cả hai và lợi ích cho toàn thế gian.
Như vậy, này Tỷ-kheo, là người khôn ngoan, có trí tuệ lớn.”
Bài thứ 6.