Kinh Kham Nhẫn (2)
Đức Phật giải thích lại bốn đạo hành kham nhẫn với trọng tâm khác bài trước: không kham nhẫn và kham nhẫn ở đây được đo bằng khả năng chịu đựng lạnh, nóng, đói, khát, côn trùng, nắng gió, lời nói thô lỗ và những cơn đau thân dữ dội. Đạo hành nhiếp phục là gìn giữ sáu căn, và đạo hành an tịnh là không dung chứa các suy nghĩ ác đã khởi lên.
Điểm thực hànhRèn sức chịu đựng từng chút một: thời tiết, đói khát, lời khó nghe và cả cơn đau — không phản ứng vội, để tâm được an tịnh.
17. Phẩm Đạo Hành
Kinh Kham Nhẫn (2)
“Này các Tỷ-kheo (vị tu sĩ khất thực), có bốn đạo hành này.
Bốn đạo hành ấy là gì?
Đạo hành không kham nhẫn, đạo hành kham nhẫn, đạo hành nhiếp phục, đạo hành an tịnh.
Này các Tỷ-kheo, thế nào là đạo hành không kham nhẫn?
Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người không chịu đựng được lạnh, nóng, đói, khát; không chịu đựng được sự xúc chạm của ruồi, muỗi, gió, nắng và các loài bò sát; không chịu đựng được những lời nói thô lỗ, khó nghe; và người ấy vốn không có tính chịu đựng những cơn đau về thân đã khởi lên — đau đớn, dữ dội, gay gắt, nhói buốt, không dễ chịu, không vừa ý, thậm chí đe dọa tính mạng.
Này các Tỷ-kheo, đây gọi là đạo hành không kham nhẫn.
Này các Tỷ-kheo, thế nào là đạo hành kham nhẫn?
Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người chịu đựng được lạnh, nóng, đói, khát; chịu đựng được sự xúc chạm của ruồi, muỗi, gió, nắng và các loài bò sát; chịu đựng được những lời nói thô lỗ, khó nghe; và người ấy có tính chịu đựng những cơn đau về thân đã khởi lên — đau đớn, dữ dội, gay gắt, nhói buốt, không dễ chịu, không vừa ý, thậm chí đe dọa tính mạng.
Này các Tỷ-kheo, đây gọi là đạo hành kham nhẫn.
Này các Tỷ-kheo, thế nào là đạo hành nhiếp phục?
khi dùng mắt nhìn thấy một hình sắc, không nắm giữ tướng chung, không nắm giữ các chi tiết của nó; nếu để nhãn căn không được gìn giữ mà sống, các pháp ác và bất thiện như tham lam và ưu phiền sẽ tràn vào; vì thế vị ấy thực hành gìn giữ nó, bảo vệ nhãn căn, đạt được sự gìn giữ nhãn căn.
khi dùng tai nghe thấy một âm thanh, không nắm giữ tướng chung, không nắm giữ các chi tiết của nó; nếu để nhĩ căn không được gìn giữ mà sống, các pháp ác và bất thiện như tham lam và ưu phiền sẽ tràn vào; vì thế vị ấy thực hành gìn giữ nó, bảo vệ nhĩ căn, đạt được sự gìn giữ nhĩ căn.
khi dùng mũi ngửi thấy một mùi hương, không nắm giữ tướng chung, không nắm giữ các chi tiết của nó; nếu để tỷ căn không được gìn giữ mà sống, các pháp ác và bất thiện như tham lam và ưu phiền sẽ tràn vào; vì thế vị ấy thực hành gìn giữ nó, bảo vệ tỷ căn, đạt được sự gìn giữ tỷ căn.
khi dùng lưỡi nếm thấy một vị, không nắm giữ tướng chung, không nắm giữ các chi tiết của nó; nếu để thiệt căn không được gìn giữ mà sống, các pháp ác và bất thiện như tham lam và ưu phiền sẽ tràn vào; vì thế vị ấy thực hành gìn giữ nó, bảo vệ thiệt căn, đạt được sự gìn giữ thiệt căn.
khi dùng thân cảm thấy một cảm xúc chạm, không nắm giữ tướng chung, không nắm giữ các chi tiết của nó; nếu để thân căn không được gìn giữ mà sống, các pháp ác và bất thiện như tham lam và ưu phiền sẽ tràn vào; vì thế vị ấy thực hành gìn giữ nó, bảo vệ thân căn, đạt được sự gìn giữ thân căn.
khi dùng ý nhận biết một pháp, không nắm giữ tướng chung, không nắm giữ các chi tiết của nó;
nếu để ý căn không được gìn giữ mà sống, các pháp ác và bất thiện như tham lam và ưu phiền sẽ tràn vào; vì thế vị ấy thực hành gìn giữ nó, bảo vệ ý căn, đạt được sự gìn giữ ý căn.
Này các Tỷ-kheo, đây gọi là đạo hành nhiếp phục.
Này các Tỷ-kheo, thế nào là đạo hành an tịnh?
Ở đây, này các Tỷ-kheo, một Tỷ-kheo không dung chứa một suy nghĩ về dục đã khởi lên, mà từ bỏ nó, xua tan nó, làm cho nó lặng xuống, chấm dứt nó, khiến nó không còn nữa; không dung chứa một suy nghĩ về sân đã khởi lên, mà từ bỏ nó, xua tan nó, làm cho nó lặng xuống, chấm dứt nó, khiến nó không còn nữa; không dung chứa một suy nghĩ về hại đã khởi lên, mà từ bỏ nó, xua tan nó, làm cho nó lặng xuống, chấm dứt nó, khiến nó không còn nữa; bất cứ pháp ác và bất thiện nào đã khởi lên, vị ấy cũng không dung chứa, mà từ bỏ chúng, xua tan chúng, làm cho chúng lặng xuống, chấm dứt chúng, khiến chúng không còn nữa.
Này các Tỷ-kheo, đây gọi là đạo hành an tịnh.
Này các Tỷ-kheo, đó là bốn đạo hành.”
Bài thứ 5.
Nghĩa là
Tiêu đề: Tăng Chi Bộ Kinh, bài 4.165. Tên phẩm 17: Đạo Hành. Tên kinh: Kham nhẫn, bài thứ hai. Có bốn cách hành trì (đạo hành). Câu hỏi mở đầu liệt kê. Bốn đạo hành theo khía cạnh kham nhẫn và chế ngự các căn. Câu hỏi xác định đạo hành không kham nhẫn. Không kham nhẫn ở đây là không chịu nổi điều kiện khắc nghiệt, lời khó nghe và cơn đau thân. Định danh loại đạo hành. Câu hỏi xác định đạo hành kham nhẫn. Kham nhẫn ở đây là chịu đựng được điều kiện khắc nghiệt, lời khó nghe và cơn đau thân. Định danh loại đạo hành. Câu hỏi xác định đạo hành nhiếp phục (chế ngự các căn). Nhiếp phục mắt: thấy sắc mà không bị cuốn hút, và gìn giữ nhãn căn. Nhiếp phục tai theo cùng một cách. Nhiếp phục mũi theo cùng một cách. Nhiếp phục lưỡi theo cùng một cách. Nhiếp phục thân theo cùng một cách. Nhiếp phục ý: biết pháp mà không bị tướng chung và chi tiết cuốn hút. Vì nếu ý căn không được gìn giữ, tham và ưu sẽ tràn vào; nên vị ấy bảo vệ nó. Định danh loại đạo hành. Câu hỏi xác định đạo hành an tịnh. An tịnh là không dung chứa mọi suy nghĩ ác đã khởi lên, mà dứt bỏ và làm chúng lặng xuống cho đến khi biến mất. Định danh loại đạo hành. Đó là bốn đạo hành. Kết thúc bài thứ năm.