Kinh Bốn Sự Tinh Cần

Bài kinh phân tích bốn sự tinh cần theo một chu trình trọn vẹn: chế ngự là canh giữ sáu căn không để tham ái, ưu phiền tràn vào khi mắt thấy sắc, tai nghe tiếng cho đến ý biết pháp; đoạn tận là không dung chứa mà dứt bỏ ngay ý nghĩ về dục, về sân, về làm hại và mọi pháp ác đã sinh; tu tập là vun bồi bảy giác chi dựa trên viễn ly, ly tham, đoạn diệt; hộ trì là giữ gìn tướng định tốt đẹp đã sinh qua các tưởng về xác chết. Bốn nỗ lực này được Đức Phật — thân quyến của mặt trời — thuyết giảng để người nhiệt tâm đi đến chấm dứt khổ đau.

Điểm thực hành

Chọn một căn hay mở nhất của mình (thường là mắt với chiếc điện thoại) và thực hành chế ngự trọn một ngày: thấy mà không nắm giữ tướng chung, tướng riêng — không để hình ảnh kéo tâm đi xa.

Phẩm Khi Đi Kinh Bốn Sự Tinh Cần — Này các Tỷ-kheo, có bốn sự tinh cần này. Thế nào là bốn? Tinh cần chế ngự, tinh cần đoạn tận, tinh cần tu tập, tinh cần hộ trì. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là tinh cần chế ngự? Ở đây, này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo khi mắt thấy sắc, không nắm giữ tướng chung, không nắm giữ tướng riêng. Những nguyên nhân nào, vì nhãn căn không được chế ngự mà sống, khiến tham ái và ưu phiền — các pháp ác, bất thiện — tràn vào, thì vị ấy thực hành chế ngự những nguyên nhân ấy, hộ trì nhãn căn, thực hành sự chế ngự nhãn căn. Khi tai nghe tiếng, vị ấy không nắm giữ tướng chung, không nắm giữ tướng riêng. Những nguyên nhân nào, vì nhĩ căn không được chế ngự mà sống, khiến tham ái và ưu phiền — các pháp ác, bất thiện — tràn vào, thì vị ấy thực hành chế ngự những nguyên nhân ấy, hộ trì nhĩ căn, thực hành sự chế ngự nhĩ căn.

Khi mũi ngửi mùi hương, vị ấy không nắm giữ tướng chung, không nắm giữ tướng riêng. Những nguyên nhân nào, vì tỷ căn không được chế ngự mà sống, khiến tham ái và ưu phiền — các pháp ác, bất thiện — tràn vào, thì vị ấy thực hành chế ngự những nguyên nhân ấy, hộ trì tỷ căn, thực hành sự chế ngự tỷ căn. Khi lưỡi nếm vị, vị ấy không nắm giữ tướng chung, không nắm giữ tướng riêng. Những nguyên nhân nào, vì thiệt căn không được chế ngự mà sống, khiến tham ái và ưu phiền — các pháp ác, bất thiện — tràn vào, thì vị ấy thực hành chế ngự những nguyên nhân ấy, hộ trì thiệt căn, thực hành sự chế ngự thiệt căn. Khi thân cảm xúc chạm, vị ấy không nắm giữ tướng chung, không nắm giữ tướng riêng. Những nguyên nhân nào, vì thân căn không được chế ngự mà sống, khiến tham ái và ưu phiền — các pháp ác, bất thiện — tràn vào, thì vị ấy thực hành chế ngự những nguyên nhân ấy, hộ trì thân căn, thực hành sự chế ngự thân căn.

Khi ý nhận biết các pháp, vị ấy không nắm giữ tướng chung, không nắm giữ tướng riêng; những nguyên nhân nào, vì ý căn không được chế ngự mà sống, khiến tham ái và ưu phiền — các pháp ác, bất thiện — tràn vào, thì vị ấy thực hành chế ngự những nguyên nhân ấy, hộ trì ý căn, thực hành sự chế ngự ý căn. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là tinh cần chế ngự. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là tinh cần đoạn tận? Ở đây, này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo không chấp nhận ý nghĩ về dục đã sinh; vị ấy từ bỏ, xua tan, chấm dứt, làm cho nó tan biến hẳn; không chấp nhận ý nghĩ về sân hận đã sinh; vị ấy từ bỏ, xua tan, chấm dứt, làm cho nó tan biến hẳn; không chấp nhận ý nghĩ về làm hại đã sinh; vị ấy từ bỏ, xua tan, chấm dứt, làm cho nó tan biến hẳn; không chấp nhận bất cứ pháp ác, bất thiện nào đã sinh khởi; vị ấy từ bỏ, xua tan, chấm dứt, làm cho chúng tan biến hẳn.

Này các Tỷ-kheo, đây gọi là tinh cần đoạn tận. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là tinh cần tu tập? Ở đây, này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo tu tập niệm giác chi, dựa trên sự viễn ly, dựa trên sự ly tham, dựa trên sự đoạn diệt, hướng đến xả bỏ; tu tập trạch pháp giác chi, dựa trên sự viễn ly, dựa trên sự ly tham, dựa trên sự đoạn diệt, hướng đến xả bỏ; tu tập tinh tấn giác chi, dựa trên sự viễn ly, dựa trên sự ly tham, dựa trên sự đoạn diệt, hướng đến xả bỏ; tu tập hỷ giác chi, dựa trên sự viễn ly, dựa trên sự ly tham, dựa trên sự đoạn diệt, hướng đến xả bỏ; tu tập khinh an giác chi, dựa trên sự viễn ly, dựa trên sự ly tham, dựa trên sự đoạn diệt, hướng đến xả bỏ; tu tập định giác chi, dựa trên sự viễn ly, dựa trên sự ly tham, dựa trên sự đoạn diệt, hướng đến xả bỏ; tu tập xả giác chi, dựa trên sự viễn ly, dựa trên sự ly tham, dựa trên sự đoạn diệt, hướng đến xả bỏ.

Này các Tỷ-kheo, đây gọi là tinh cần tu tập. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là tinh cần hộ trì? Ở đây, này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo hộ trì tướng định tốt đẹp đã sinh: tưởng về bộ xương, tưởng về xác bị trùng ăn, tưởng về xác bầm xanh, tưởng về xác nứt nẻ, tưởng về xác trương phồng. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là tinh cần hộ trì. Này các Tỷ-kheo, đó là bốn sự tinh cần.

Nghĩa là

Chế ngự và đoạn trừ, tu tập và gìn giữ: bốn sự tinh cần này được bậc Thân quyến của Mặt trời (Đức Phật) thuyết giảng. Vị Tỷ-kheo nào ở đời nhiệt tâm thực hành những điều này có thể đạt đến sự chấm dứt khổ đau.

Bài thứ 4.