Kinh Con Voi

Con voi chiến của vua có bốn tài: biết nghe (dồn hết tâm ý lắng nghe người nài, dù việc mới hay cũ), biết hủy diệt (tiêu diệt quân địch đủ loại khi ra trận), biết nhẫn chịu (chịu giáo đâm, gươm chém, tên bắn, rìu bổ và tiếng trống trận), và biết đi nhanh (đến ngay hướng được sai đi). Vị Tỷ-kheo tương ứng: biết nghe pháp với toàn bộ tâm ý; biết hủy diệt — không dung chứa các tầm dục, tầm sân, tầm hại và mọi pháp bất thiện vừa sinh khởi, mà từ bỏ, xua tan, chấm dứt chúng; biết nhẫn chịu lạnh nóng đói khát, côn trùng, lời mắng nhiếc và cả cơn đau đe dọa mạng sống; và biết đi nhanh — về hướng chưa từng đi trong suốt thời gian dài: Niết-bàn. Bốn tài của con voi thành bốn năng lực của người tu trên chiến trường nội tâm.

Điểm thực hành

Trong bốn năng lực của bài kinh, hãy kiểm tra năng lực “hủy diệt” của mình một cách cụ thể: khi một tầm dục, tầm sân hay tầm hại vừa sinh khởi hôm nay, mình đã làm gì trong sáu mươi giây đầu tiên — nuôi nó bằng cách tưởng tượng tiếp, hay áp dụng chuỗi động từ của bài kinh: từ bỏ, xua tan, hủy diệt, chấm dứt, làm cho không còn tồn tại? Tốc độ xử lý một ý nghĩ xấu lúc nó mới sinh chính là chiến trường thật của người tu.

Phẩm Kesi Kinh Con Voi — Này các Tỷ-kheo, thành tựu bốn yếu tố, con voi của vua xứng đáng với nhà vua, thích hợp để nhà vua sử dụng, và được xem là một yếu tố của vương quyền. Bốn yếu tố nào? Ở đây, này các Tỷ-kheo, con voi của vua biết nghe, biết hủy diệt, biết nhẫn chịu và biết đi nhanh. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là con voi của vua biết nghe? Ở đây, này các Tỷ-kheo, con voi của vua, khi người huấn luyện voi cho nó làm một việc gì — dù việc ấy nó đã từng làm hay chưa từng làm — nó chú tâm, để tâm, dồn hết tâm ý, lắng tai và nghe theo. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là con voi của vua biết nghe. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là con voi của vua biết hủy diệt?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, con voi của vua, khi ra trận, hủy diệt voi và người cưỡi voi, hủy diệt ngựa và người cưỡi ngựa, hủy diệt xe và người đánh xe, hủy diệt cả quân bộ binh. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là con voi của vua biết hủy diệt. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là con voi của vua biết nhẫn chịu? Ở đây, này các Tỷ-kheo, con voi của vua, khi ra trận, nhẫn chịu những cú đâm của giáo, những nhát chém của gươm, những mũi tên bắn, những nhát bổ của rìu, và tiếng ồn vang của trống lớn, trống nhỏ, tù và và chũm chọe. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là con voi của vua biết nhẫn chịu. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là con voi của vua biết đi nhanh? Ở đây, này các Tỷ-kheo, con voi của vua, khi người huấn luyện voi sai nó đi về hướng nào — dù hướng ấy nó đã từng đi hay chưa từng đi — nó đi đến đó thật nhanh.

Như vậy, này các Tỷ-kheo, là con voi của vua biết đi nhanh. Này các Tỷ-kheo, thành tựu bốn yếu tố này, con voi của vua xứng đáng với nhà vua, thích hợp để nhà vua sử dụng, và được xem là một yếu tố của vương quyền. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, thành tựu bốn pháp, vị Tỷ-kheo xứng đáng được cúng dường, xứng đáng được tiếp đón, xứng đáng được dâng tặng, xứng đáng được chắp tay kính lễ, và là ruộng phước vô thượng ở đời. Bốn pháp nào? Ở đây, này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo biết nghe, biết hủy diệt, biết nhẫn chịu và biết đi nhanh. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là vị Tỷ-kheo biết nghe? Ở đây, này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo, khi Pháp và Luật do Như Lai tuyên thuyết đang được giảng dạy, chú tâm, để tâm, dồn hết tâm ý, lắng tai và nghe pháp.

Như vậy, này các Tỷ-kheo, là vị Tỷ-kheo biết nghe. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là vị Tỷ-kheo biết hủy diệt? Ở đây, này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo không dung chứa tầm dục đã sinh khởi, mà từ bỏ nó, xua tan nó, hủy diệt nó, chấm dứt nó, làm cho nó không còn tồn tại; không dung chứa tầm sân đã sinh khởi, mà từ bỏ nó, xua tan nó, hủy diệt nó, chấm dứt nó, làm cho nó không còn tồn tại; không dung chứa tầm hại đã sinh khởi, mà từ bỏ nó, xua tan nó, hủy diệt nó, chấm dứt nó, làm cho nó không còn tồn tại; không dung chứa bất cứ pháp xấu, bất thiện nào đã sinh khởi, mà từ bỏ chúng, xua tan chúng, hủy diệt chúng, chấm dứt chúng, làm cho chúng không còn tồn tại.

Như vậy, này các Tỷ-kheo, là vị Tỷ-kheo biết hủy diệt. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là vị Tỷ-kheo biết nhẫn chịu? Ở đây, này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo nhẫn chịu lạnh, nóng, đói, khát; sự chạm xúc của ruồi, muỗi, gió, nắng và các loài bò sát; những cách nói mắng nhiếc, khó nghe; và là người có bản tính chịu đựng những cảm thọ của thân đã sinh khởi: đau đớn, dữ dội, gay gắt, nhói buốt, khó chịu, không dễ chịu, đe dọa mạng sống. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là vị Tỷ-kheo biết nhẫn chịu. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là vị Tỷ-kheo biết đi nhanh? Ở đây, này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo đi nhanh về hướng mà trong suốt thời gian dài này vị ấy chưa từng đi đến — tức là sự yên lắng của mọi hành, sự buông bỏ mọi chỗ bám víu, sự đoạn tận tham ái, sự phai tàn, sự chấm dứt, Niết-bàn.

Như vậy, này các Tỷ-kheo, là vị Tỷ-kheo biết đi nhanh. Này các Tỷ-kheo, thành tựu bốn pháp này, vị Tỷ-kheo xứng đáng được cúng dường, xứng đáng được tiếp đón, xứng đáng được dâng tặng, xứng đáng được chắp tay kính lễ, và là ruộng phước vô thượng ở đời. Bài thứ 4.