Kinh Khi Đi

Đức Phật xét người tu qua cách xử lý ý nghĩ xấu trong bốn oai nghi đi, đứng, ngồi, nằm: nếu khi ý nghĩ về dục, về sân hận hay về làm hại khởi lên mà chấp nhận, không từ bỏ, không xua tan thì dù ở tư thế nào cũng bị gọi là lười biếng, thiếu tinh tấn. Ngược lại, ai dứt khoát từ bỏ và làm tan biến những ý nghĩ ấy thì được gọi là nhiệt tâm, tinh cần — và chỉ người biết làm yên các ý nghĩ mới có thể chạm đến giác ngộ cao nhất.

Điểm thực hành

Ngay khi nhận ra một ý nghĩ xấu vừa khởi lên — lúc đang đi, đang ăn hay đang nằm nghỉ — hãy thực hành ngay bốn động tác của kinh: không chấp nhận, từ bỏ, xua tan, làm nó tan biến, thay vì để nó ở lại làm khách trong đầu.

Phẩm Khi Đi Kinh Khi Đi — Này các Tỷ-kheo, nếu vị Tỷ-kheo khi đang đi mà khởi lên ý nghĩ về dục, ý nghĩ về sân hận, hay ý nghĩ về làm hại, mà vị ấy chấp nhận nó, không từ bỏ, không xua tan, không chấm dứt, không làm cho nó tan biến hẳn, thì này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo đang đi như vậy vị Tỷ-kheo ấy được gọi là người không nhiệt tâm, không biết hổ thẹn, lúc nào cũng đều đều lười biếng, thiếu tinh tấn; Nếu vị Tỷ-kheo khi đang đứng mà khởi lên ý nghĩ về dục, ý nghĩ về sân hận, hay ý nghĩ về làm hại, mà vị ấy chấp nhận nó, không từ bỏ, không xua tan, không chấm dứt, không làm cho nó tan biến hẳn, thì này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo đang đứng như vậy vị Tỷ-kheo ấy được gọi là người không nhiệt tâm, không biết hổ thẹn, lúc nào cũng đều đều lười biếng, thiếu tinh tấn; Nếu vị Tỷ-kheo khi đang ngồi mà khởi lên ý nghĩ về dục, ý nghĩ về sân hận, hay ý nghĩ về làm hại, mà vị ấy chấp nhận nó, không từ bỏ, không xua tan, không chấm dứt, không làm cho nó tan biến hẳn, thì này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo đang ngồi như vậy vị Tỷ-kheo ấy được gọi là người không nhiệt tâm, không biết hổ thẹn, lúc nào cũng đều đều lười biếng, thiếu tinh tấn; Nếu vị Tỷ-kheo khi đang nằm mà còn thức mà khởi lên ý nghĩ về dục, ý nghĩ về sân hận, hay ý nghĩ về làm hại, mà vị ấy chấp nhận nó, không từ bỏ, không xua tan, không chấm dứt, không làm cho nó tan biến hẳn, thì này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo đang nằm mà còn thức như vậy vị Tỷ-kheo ấy được gọi là người không nhiệt tâm, không biết hổ thẹn, lúc nào cũng đều đều lười biếng, thiếu tinh tấn.

Này các Tỷ-kheo, nếu vị Tỷ-kheo khi đang đi mà khởi lên ý nghĩ về dục, ý nghĩ về sân hận, hay ý nghĩ về làm hại, mà vị ấy không chấp nhận nó, từ bỏ, xua tan, chấm dứt, làm cho nó tan biến hẳn; thì này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo đang đi như vậy vị Tỷ-kheo ấy được gọi là người nhiệt tâm, biết hổ thẹn, lúc nào cũng đều đều tinh cần, tinh tấn, hết lòng; Nếu vị Tỷ-kheo khi đang đứng mà khởi lên ý nghĩ về dục, ý nghĩ về sân hận, hay ý nghĩ về làm hại, mà vị ấy không chấp nhận nó, từ bỏ, xua tan, chấm dứt, làm cho nó tan biến hẳn; thì này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo đang đứng như vậy vị Tỷ-kheo ấy được gọi là người nhiệt tâm, biết hổ thẹn, lúc nào cũng đều đều tinh cần, tinh tấn, hết lòng; Nếu vị Tỷ-kheo khi đang ngồi mà khởi lên ý nghĩ về dục, ý nghĩ về sân hận, hay ý nghĩ về làm hại, mà vị ấy không chấp nhận nó, từ bỏ, xua tan, chấm dứt, làm cho nó tan biến hẳn; thì này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo đang ngồi như vậy vị Tỷ-kheo ấy được gọi là người nhiệt tâm, biết hổ thẹn, lúc nào cũng đều đều tinh cần, tinh tấn, hết lòng; Nếu vị Tỷ-kheo khi đang nằm mà còn thức mà khởi lên ý nghĩ về dục, ý nghĩ về sân hận, hay ý nghĩ về làm hại, mà vị ấy không chấp nhận nó, từ bỏ, xua tan, chấm dứt, làm cho nó tan biến hẳn; thì này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo đang nằm mà còn thức như vậy vị Tỷ-kheo ấy được gọi là người nhiệt tâm, biết hổ thẹn, lúc nào cũng đều đều tinh cần, tinh tấn, hết lòng.

Nghĩa là

Dù đang đi hay đang đứng, đang ngồi hay đang nằm, mà cứ nghĩ những ý nghĩ xấu, gắn liền với đời sống tại gia, thì người ấy đang đi con đường sai, bị những thứ mê hoặc làm mờ mắt; vị Tỷ-kheo như vậy không thể chạm đến sự giác ngộ cao nhất. Còn ai, dù đang đi hay đang đứng, đang ngồi hay đang nằm, đã làm yên được các ý nghĩ, yêu thích sự yên lắng của tâm; vị Tỷ-kheo như vậy có thể chạm đến sự giác ngộ cao nhất.

Bài thứ 1.