Kinh Cái Ghè

Bốn loại ghè — trống mà đậy kín, đầy mà để mở, trống và mở, đầy và đậy kín — được đối chiếu với hai mặt của người tu: phong thái bên ngoài (đi đứng, nhìn ngó, co duỗi, mang y bát có dễ mến không) và nội dung bên trong (có hiểu như thật Tứ diệu đế không). Người “trống mà đậy” là người dáng vẻ trang nghiêm che đậy sự rỗng tuếch bên trong; người “đầy mà mở” thiếu vẻ ngoài nhưng thật sự thấu hiểu; hạng trọn vẹn là “đầy và đậy”: nội dung thật và phong thái cũng gìn giữ được nội dung ấy.

Điểm thực hành

Đừng đánh giá một người tu — kể cả chính mình — chỉ bằng phong thái: dáng đi đứng trang nghiêm có thể chỉ là cái nắp đậy trên một cái ghè trống. Cách kiểm tra duy nhất là nội dung: khi khổ đến, mình có thấy được nó sinh từ đâu và diệt bằng cách nào không? Đồng thời, khi đã có nội dung, cũng đừng xem nhẹ cái “nắp”: phong thái điềm đạm là thứ bảo vệ nội dung khỏi bị đổ vỡ vô ích.

Phẩm Mây Mưa Kinh Cái Ghè — Này các Tỷ-kheo, có bốn loại ghè này. Thế nào là bốn? Trống nhưng có nắp đậy; Đầy nhưng mở nắp, Trống và mở nắp, và Đầy và có nắp đậy. Này các Tỷ-kheo, đó là bốn loại ghè. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, có bốn hạng người được ví như ghè hiện hữu ở đời. Thế nào là bốn? Trống nhưng có nắp đậy; Đầy nhưng mở nắp, Trống và mở nắp, và Đầy và có nắp đậy. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là người trống nhưng có nắp đậy? Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người có phong thái dễ mến — khi đi tới, khi đi lui, khi nhìn phía trước, khi nhìn hai bên, khi co tay, khi duỗi tay, khi mang áo choàng ngoài, bình bát và y. Nhưng người ấy không hiểu như thật rằng: “Đây là khổ”, không hiểu như thật rằng: “Đây là nguồn gốc của khổ”, không hiểu như thật rằng: “Đây là sự diệt khổ”, không hiểu như thật rằng: “Đây là con đường thực hành đưa đến sự diệt khổ”.

Như vậy, này các Tỷ-kheo, là người trống nhưng có nắp đậy. Ví như, này các Tỷ-kheo, cái ghè trống nhưng có nắp đậy ấy; Ta nói hạng người này giống như ví dụ ấy. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là người đầy nhưng mở nắp? Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người không có phong thái dễ mến — khi đi tới, khi đi lui, khi nhìn phía trước, khi nhìn hai bên, khi co tay, khi duỗi tay, khi mang áo choàng ngoài, bình bát và y. Nhưng người ấy hiểu như thật rằng: “Đây là khổ”, hiểu như thật rằng: “Đây là nguồn gốc của khổ”, hiểu như thật rằng: “Đây là sự diệt khổ”, hiểu như thật rằng: “Đây là con đường thực hành đưa đến sự diệt khổ”. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là người đầy nhưng mở nắp.

Ví như, này các Tỷ-kheo, cái ghè đầy nhưng mở nắp ấy; Ta nói hạng người này giống như ví dụ ấy. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là người trống và mở nắp? Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người không có phong thái dễ mến — khi đi tới, khi đi lui, khi nhìn phía trước, khi nhìn hai bên, khi co tay, khi duỗi tay, khi mang áo choàng ngoài, bình bát và y. Và người ấy không hiểu như thật rằng: “Đây là khổ”, không hiểu như thật rằng: “Đây là nguồn gốc của khổ”, không hiểu như thật rằng: “Đây là sự diệt khổ”, không hiểu như thật rằng: “Đây là con đường thực hành đưa đến sự diệt khổ”. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là người trống và mở nắp. Ví như, này các Tỷ-kheo, cái ghè trống và mở nắp ấy; Ta nói hạng người này giống như ví dụ ấy.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là người đầy và có nắp đậy? Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người có phong thái dễ mến — khi đi tới, khi đi lui, khi nhìn phía trước, khi nhìn hai bên, khi co tay, khi duỗi tay, khi mang áo choàng ngoài, bình bát và y. Và người ấy hiểu như thật rằng: “Đây là khổ”, hiểu như thật rằng: “Đây là nguồn gốc của khổ”, hiểu như thật rằng: “Đây là sự diệt khổ”, hiểu như thật rằng: “Đây là con đường thực hành đưa đến sự diệt khổ”. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là người đầy và có nắp đậy. Ví như, này các Tỷ-kheo, cái ghè đầy và có nắp đậy ấy; Ta nói hạng người này giống như ví dụ ấy. Này các Tỷ-kheo, đó là bốn hạng người được ví như ghè hiện hữu ở đời.”

Bài thứ 3.