Kinh Ba Học (2)
Tiếp theo kinh trước, Đức Phật chia bậc Dự lưu thành bốn hạng — tối đa bảy lần, đi từ gia đình này sang gia đình khác, một hạt giống, và Nhất lai — và chia bậc Bất lai thành năm hạng theo cách đạt Niết-bàn ở cõi trên, từ bậc đi lên cõi Akaniṭṭha đến bậc đạt Niết-bàn ở khoảng giữa. Người làm đầy đủ cả ba học thì đạt giải thoát ngay trong đời này.
Điểm thực hànhHãy nhìn con đường tu như một thang nhiều nấc như kinh này: xác định nấc mình đang đứng bằng hai câu hỏi — giới đã đầy đủ chưa, định và tuệ được bao nhiêu phần — rồi bước nấc kế tiếp thay vì đòi đến đích ngay.
Phẩm Sa-môn Kinh Ba Học (2) “Này các Tỷ-kheo (vị tu sĩ khất thực), hơn một trăm năm mươi học giới này được tụng đọc mỗi nửa tháng, nơi đó các người con nhà lành, vì yêu quý chính mình, học tập trong đó. Này các Tỷ-kheo, có ba học này mà tất cả những học giới ấy đều được gồm vào trong đó. Ba học nào? Học về giới cao hơn, học về tâm cao hơn, học về tuệ cao hơn — Này các Tỷ-kheo, đó là ba học mà tất cả những học giới ấy đều được gồm vào trong đó. Ở đây, này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo làm đầy đủ về giới, làm vừa chừng về định, làm vừa chừng về tuệ. Vị ấy phạm một số học giới nhỏ và rất nhỏ, rồi lại được phục hồi. Vì sao vậy? Này các Tỷ-kheo, vì ở đây Ta không nói rằng vị ấy không có khả năng về điều đó.
Còn đối với những học giới thuộc căn bản của đời sống phạm hạnh, phù hợp với đời sống phạm hạnh, ở đó vị ấy giữ giới thường xuyên, giữ giới vững chắc, thọ trì và học tập các học giới. Do ba trói buộc đã tắt, vị ấy là bậc tối đa bảy lần. Sau khi trôi lăn, luân hồi tối đa bảy lần giữa chư thiên và loài người, vị ấy làm cho khổ chấm dứt. Do ba trói buộc đã tắt, vị ấy là bậc đi từ gia đình này sang gia đình khác; sau khi trôi lăn, luân hồi qua hai hay ba gia đình, vị ấy làm cho khổ chấm dứt. Do ba trói buộc đã tắt, vị ấy là bậc một hạt giống; chỉ sinh ra một đời làm người duy nhất, rồi làm cho khổ chấm dứt. Do ba trói buộc đã tắt, và tham, sân, si đã yếu đi, vị ấy là bậc Nhất lai; chỉ trở lại đời này một lần, rồi làm cho khổ chấm dứt.
Ở đây, này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo làm đầy đủ về giới, làm đầy đủ về định, làm vừa chừng về tuệ. Vị ấy phạm một số học giới nhỏ và rất nhỏ, rồi lại được phục hồi. Vì sao vậy? Này các Tỷ-kheo, vì ở đây Ta không nói rằng vị ấy không có khả năng về điều đó. Còn đối với những học giới thuộc căn bản của đời sống phạm hạnh, phù hợp với đời sống phạm hạnh, ở đó vị ấy giữ giới thường xuyên, giữ giới vững chắc, thọ trì và học tập các học giới. Do năm trói buộc phần dưới đã tắt, vị ấy là bậc đi lên cao, đến cõi Akaniṭṭha. Do năm trói buộc phần dưới đã tắt, vị ấy là bậc đạt Niết-bàn có gắng sức. Do năm trói buộc phần dưới đã tắt, vị ấy là bậc đạt Niết-bàn không cần gắng sức.
Do năm trói buộc phần dưới đã tắt, vị ấy là bậc đạt Niết-bàn khi vừa đến nơi. Do năm trói buộc phần dưới đã tắt, vị ấy là bậc đạt Niết-bàn ở khoảng giữa. Ở đây, này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo làm đầy đủ về giới, làm đầy đủ về định, làm đầy đủ về tuệ. Vị ấy phạm một số học giới nhỏ và rất nhỏ, rồi lại được phục hồi. Vì sao vậy? Này các Tỷ-kheo, vì ở đây Ta không nói rằng vị ấy không có khả năng về điều đó. Còn đối với những học giới thuộc căn bản của đời sống phạm hạnh, phù hợp với đời sống phạm hạnh, ở đó vị ấy giữ giới thường xuyên, giữ giới vững chắc, thọ trì và học tập các học giới. Do các lậu hoặc (những ô nhiễm sâu trong tâm) đã tắt, ngay trong đời này, tự mình với hiểu biết trực tiếp cao nhất, vị ấy hiểu rõ, chứng ngộ và an trú trong tâm giải thoát không còn lậu hoặc, tuệ giải thoát.
Như vậy, này các Tỷ-kheo, người thực hành một phần thì thành tựu một phần; người thực hành đầy đủ thì thành tựu đầy đủ. Này các Tỷ-kheo, Ta nói rằng các học giới này không hề vô ích.” Bài thứ 7.