Kinh Hatthaka

Giữa đêm đông tuyết rơi, nằm trên tấm trải bằng lá mỏng trong rừng ở Āḷavī, Đức Phật nói với hoàng tử Hatthaka rằng Ngài ngủ yên. Ngài hỏi ngược lại: người gia chủ nằm giường sang, có bốn vợ hầu hạ, liệu có ngủ yên khi cơn nóng bức do tham, sân, si thiêu đốt không? Hatthaka thưa là không. Đức Phật kết luận: tham, sân, si ấy đã bị Như Lai cắt tận gốc nên Ngài ngủ yên — như bài kệ cuối nói về vị đã tắt hẳn, mát mẻ, không còn bám víu.

Điểm thực hành

Đêm nay trước khi ngủ, hãy tự hỏi cơn bứt rứt nào đang thiêu đốt mình — do tham muốn, do ghét bỏ, hay do mê mờ — và tập buông đúng cơn ấy thay vì đổi gối hay đổi chỗ nằm.

Phẩm Thiên Sứ Kinh Hatthaka Tôi nghe kể lại như vầy: Một lần, Đức Phật ở gần thành Āḷavī, tại Gomagga, trong rừng cây siṁsapā, trên một tấm trải bằng lá. Lúc ấy, Hatthaka người Āḷavī đang đi dạo, đi bộ thong thả, thì thấy Đức Phật đang ngồi trên tấm trải bằng lá ở Gomagga, trong rừng siṁsapā. Thấy vậy, ông đến chỗ Đức Phật. Đến nơi, ông cúi lạy Đức Phật rồi ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, Hatthaka người Āḷavī thưa với Đức Phật: “Bạch Ngài, Đức Phật có ngủ yên không?” “Có, này hoàng tử, Ta ngủ yên. Và trong số những người ngủ yên ở đời, Ta là một trong số ấy.” “Bạch Ngài, đêm mùa đông lạnh, đang vào khoảng giữa tám ngày là lúc tuyết rơi. Đất gồ ghề vì bị chân trâu bò giẫm đạp. Tấm trải bằng lá thì mỏng. Lá trên cây thưa thớt. Áo cà-sa thì lạnh. Và gió lạnh thổi qua.

Vậy mà Đức Phật lại nói: ‘Có, này hoàng tử, Ta ngủ yên. Và trong số những người ngủ yên ở đời, Ta là một trong số ấy.’” “Vậy thì, này hoàng tử, Ta sẽ hỏi lại ông về điều này. Ông thấy trả lời sao cho hợp thì cứ trả lời như vậy. Ông nghĩ sao, này hoàng tử? Ở đây, một người gia chủ hay con người gia chủ có một ngôi nhà có nóc nhọn, tường trát trong trát ngoài, kín gió, cửa cài chốt chặt, cửa sổ đóng kín. Trong nhà, có một ghế dài trải khăn len lông dài, trải khăn len trắng, trải khăn len thêu hoa, trải da sơn dương kadali quý, có màn che phía trên và gối đỏ ở cả hai đầu. Một đèn dầu đang cháy ở đó, và bốn người vợ xinh đẹp hầu hạ ông ta mọi bề dễ chịu.

Ông nghĩ sao, này hoàng tử, người ấy ngủ có yên không, hay không? Hay ông thấy việc này thế nào?” “Người ấy ngủ yên, bạch Ngài. Và trong số những người ngủ yên ở đời, người ấy là một trong số họ.” “Ông nghĩ sao, này hoàng tử, liệu cơn nóng bức sinh từ tham — ở thân hay ở tâm — có thể khởi lên nơi người gia chủ hay con người gia chủ ấy, thiêu đốt người ấy khiến người ấy ngủ không yên chăng?” “Thưa có, bạch Ngài.” “Cái tham thiêu đốt người gia chủ hay con người gia chủ ấy, khiến người ấy ngủ không yên, đã bị Như Lai cắt đứt từ gốc rễ, làm như gốc cây tala bị chặt, bị xóa hẳn, không thể sinh khởi lại trong tương lai. Vì vậy Ta ngủ yên. Ông nghĩ sao, này hoàng tử, liệu cơn nóng bức sinh từ sân — ở thân hay ở tâm — có thể khởi lên nơi người gia chủ hay con người gia chủ ấy, thiêu đốt người ấy khiến người ấy ngủ không yên chăng?”

hay cơn nóng bức sinh từ si — ở thân hay ở tâm — có thể khởi lên nơi người gia chủ hay con người gia chủ ấy, thiêu đốt người ấy khiến người ấy ngủ không yên chăng?” “Thưa có, bạch Ngài.” “Cái si thiêu đốt người gia chủ hay con người gia chủ ấy, khiến người ấy ngủ không yên, đã bị Như Lai cắt đứt từ gốc rễ, làm như gốc cây tala bị chặt, bị xóa hẳn, không thể sinh khởi lại trong tương lai. Vì vậy Ta ngủ yên.”

Nghĩa là

Vị Bà-la-môn đã tắt hẳn tham sân si thì luôn ngủ yên: vị ấy đã hoàn toàn yên tĩnh, không còn bị các dục làm dính bẩn, mát mẻ, không còn bám víu vào đâu. Đã cắt đứt mọi bám giữ, đã dẹp yên nỗi lo buồn trong lòng, người yên tĩnh ấy ngủ yên, vì tâm đã đạt được sự yên tĩnh.”

Bài thứ 5.