Kinh Người Mù
Đức Phật phân ba hạng người theo 'con mắt': người mù không có con mắt để làm giàu lẫn con mắt để phân biệt tốt xấu, có lỗi hay không, thấp hay cao, đen hay trắng; người một mắt chỉ có con mắt làm giàu, lại kiếm tiền bằng cả cách đúng và sai nên từ đời này đi vào địa ngục; người hai mắt có cả hai con mắt, kiếm tài sản đúng Pháp, bố thí với ý tốt và đi đến nơi không còn buồn lo. Phần kệ của Minh Châu được giữ nguyên văn, kèm lớp nghĩa.
Điểm thực hànhHãy phát triển 'con mắt thứ hai' song song với việc làm ăn: mỗi khi đứng trước một cách kiếm tiền, tự hỏi cách này thuộc phía tốt hay xấu, có lỗi hay không lỗi — và chỉ làm cách thuộc phía sáng.
Phẩm Hạng Người Kinh Người Mù “Này các Tỷ-kheo (vị tu sĩ khất thực), có ba hạng người này có mặt trong đời. Ba hạng nào? Người mù, người một mắt, và người hai mắt. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là người mù? Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người không có con mắt như vậy để có thể có được tài sản chưa có, hay làm tăng thêm tài sản đã có; người ấy cũng không có con mắt như vậy để biết rõ các pháp tốt và không tốt, các pháp có lỗi và không có lỗi, các pháp thấp kém và cao hơn, và các pháp thuộc phía đen hay phía trắng. Đây gọi là người mù, này các Tỷ-kheo. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là người một mắt? Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người có con mắt như vậy để có thể có được tài sản chưa có, hay làm tăng thêm tài sản đã có; nhưng người ấy không có con mắt như vậy để biết rõ các pháp tốt và không tốt, các pháp có lỗi và không có lỗi, các pháp thấp kém và cao hơn, và các pháp thuộc phía đen hay phía trắng.
Đây gọi là người một mắt, này các Tỷ-kheo. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là người hai mắt? Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người có con mắt như vậy để có thể có được tài sản chưa có, hay làm tăng thêm tài sản đã có; và người ấy cũng có con mắt như vậy để biết rõ các pháp tốt và không tốt; biết rõ các pháp có lỗi và không có lỗi, các pháp thấp kém và cao hơn, và các pháp thuộc phía đen hay phía trắng. Đây gọi là người hai mắt, này các Tỷ-kheo. Đó là ba hạng người có mặt trong đời, này các Tỷ-kheo.
Vừa công đức không làm
Cả hai đều bất hạnh
Kẻ mù, mắt bị hư
Thứ đến là hạng người
Ðược gọi là một mắt
Liên hệ pháp phi pháp
Tầm cầu các tài sản
Với trộm và man trá
Cùng với cả nói láo
Vừa khéo góp tài sản
Vừa giỏi hưởng dục lạc
Từ đây đến địa ngục
Người một mắt bị hại.
Còn vị có hai mắt
Ðược gọi người tối thượng
Thâu hoạch các tài sản Một cách đúng chánh pháp
Các tài sản đã có, Tăng trưởng đúng chánh pháp
Bố thí, ý tốt đẹp
Không phân vân ngập ngừng
Ðược sanh chỗ hiền thiện
Ði chỗ ấy không sầu
Người mù, người một mắt
Vậy hãy tránh thật xa
Thân cận bậc hai mắt
Bậc tối thắng trượng phu!
Nghĩa là
Họ không có được tài sản phù hợp, và cũng không làm điều phước. Về cả hai mặt, họ đều nắm phần thua, những người mù, với con mắt đã hư hỏng. Tiếp theo, hạng người sau đây được nói đến, là người một mắt. Bằng cách đúng và cách sai, con người xảo trá ấy tìm cầu tài sản. Bằng trộm cắp và việc làm gian dối, và cũng bằng lời nói dối, bằng cả hai cách, người ấy khéo gom góp tiền của, và hưởng thụ các thú vui giác quan. Từ đây, người ấy đi vào địa ngục — người một mắt bị hủy hoại. Còn người hai mắt được nói đến, là hạng người tốt nhất. Tài sản của người ấy kiếm được đúng theo Pháp, là tiền của có được nhờ sự nỗ lực của chính mình. Người ấy cho đi với ý định tốt đẹp nhất, người có tâm yên bình ấy. Người ấy đi đến một nơi tốt đẹp, nơi đến rồi thì không còn buồn lo. Người mù và người một mắt, các vị hãy tránh xa. Nhưng hãy thân cận người hai mắt, hạng người tốt nhất.”
Bài thứ 9.