Mười Hạng Người Hưởng Dục

Đức Phật giảng cho gia chủ Anāthapiṇḍika về mười hạng người hưởng dục ở đời, phân biệt theo cách kiếm tài sản — phi pháp và cưỡng ép, nửa đúng pháp nửa phi pháp, hay đúng pháp và không cưỡng ép — rồi theo cách dùng: không tự hưởng, tự hưởng mà không chia sẻ, hay hưởng và chia sẻ làm phước; hai hạng cuối còn khác nhau ở chỗ hưởng mà bám chặt mê đắm hay hưởng mà không bám, thấy rõ sự nguy hại. Hạng cao nhất là người kiếm tài sản đúng pháp, biết hưởng, biết chia sẻ và dùng của cải mà không bị của cải trói buộc.

Điểm thực hành

Kiếm sống đúng pháp, đừng ngại cho mình và gia đình được an lạc, hãy chia sẻ và làm phước — và khi hưởng thụ, giữ tâm không bám chặt vào của cải, luôn nhớ mặt nguy hại của sự đắm say.

Phẩm Upāli Kinh Người Hưởng Dục Một thời, Đức Phật ở tại Sāvatthī, trong khu vườn của ông Anāthapiṇḍika, tại rừng Jeta. Bấy giờ, gia chủ Anāthapiṇḍika đi đến chỗ Đức Phật, đảnh lễ Ngài rồi ngồi xuống một bên. Khi gia chủ Anāthapiṇḍika đã ngồi một bên, Đức Phật nói với ông: — Này Gia chủ, ở đời có mười hạng người hưởng dục này đang hiện hữu. Mười hạng ấy là gì? Ở đây, này Gia chủ, có hạng người hưởng dục tìm kiếm tài sản một cách phi pháp, dùng sức mạnh cưỡng ép; Sau khi đã tìm được tài sản phi pháp bằng sức mạnh cưỡng ép, người ấy không làm cho mình được an lạc, vui vẻ, không chia sẻ, không làm các việc phước. Lại nữa, này Gia chủ, có hạng người hưởng dục tìm kiếm tài sản một cách phi pháp, dùng sức mạnh cưỡng ép; Sau khi đã tìm được tài sản phi pháp bằng sức mạnh cưỡng ép, người ấy làm cho mình được an lạc, vui vẻ, nhưng không chia sẻ, không làm các việc phước.

Lại nữa, này Gia chủ, có hạng người hưởng dục tìm kiếm tài sản một cách phi pháp, dùng sức mạnh cưỡng ép; Sau khi đã tìm được tài sản phi pháp bằng sức mạnh cưỡng ép, người ấy làm cho mình được an lạc, vui vẻ, có chia sẻ, có làm các việc phước. Lại nữa, này Gia chủ, có hạng người hưởng dục tìm kiếm tài sản vừa đúng pháp vừa phi pháp, vừa dùng sức mạnh cưỡng ép vừa không dùng sức mạnh; Sau khi đã tìm được tài sản vừa đúng pháp vừa phi pháp, vừa bằng sức mạnh vừa không bằng sức mạnh, người ấy không làm cho mình được an lạc, vui vẻ, không chia sẻ, không làm các việc phước. Lại nữa, này Gia chủ, có hạng người hưởng dục tìm kiếm tài sản vừa đúng pháp vừa phi pháp, vừa dùng sức mạnh cưỡng ép vừa không dùng sức mạnh; Sau khi đã tìm được tài sản vừa đúng pháp vừa phi pháp, vừa bằng sức mạnh vừa không bằng sức mạnh, người ấy làm cho mình được an lạc, vui vẻ, nhưng không chia sẻ, không làm các việc phước.

Lại nữa, này Gia chủ, có hạng người hưởng dục tìm kiếm tài sản vừa đúng pháp vừa phi pháp, vừa dùng sức mạnh cưỡng ép vừa không dùng sức mạnh; Sau khi đã tìm được tài sản vừa đúng pháp vừa phi pháp, vừa bằng sức mạnh vừa không bằng sức mạnh, người ấy làm cho mình được an lạc, vui vẻ, có chia sẻ, có làm các việc phước. Lại nữa, này Gia chủ, có hạng người hưởng dục tìm kiếm tài sản đúng pháp, không dùng sức mạnh cưỡng ép; Sau khi đã tìm được tài sản đúng pháp, không dùng sức mạnh, người ấy không làm cho mình được an lạc, vui vẻ, không chia sẻ, không làm các việc phước. Lại nữa, này Gia chủ, có hạng người hưởng dục tìm kiếm tài sản đúng pháp, không dùng sức mạnh cưỡng ép; Sau khi đã tìm được tài sản đúng pháp, không dùng sức mạnh, người ấy làm cho mình được an lạc, vui vẻ, nhưng không chia sẻ, không làm các việc phước.

Lại nữa, này Gia chủ, có hạng người hưởng dục tìm kiếm tài sản đúng pháp, không dùng sức mạnh cưỡng ép; Sau khi đã tìm được tài sản đúng pháp, không dùng sức mạnh, người ấy làm cho mình được an lạc, vui vẻ, có chia sẻ, có làm các việc phước. Nhưng người ấy hưởng thụ tài sản ấy với tâm bị trói buộc, mê đắm, bám chặt, không thấy sự nguy hại, không có trí tuệ biết lối thoát. Lại nữa, này Gia chủ, có hạng người hưởng dục tìm kiếm tài sản đúng pháp, không dùng sức mạnh cưỡng ép; Sau khi đã tìm được tài sản đúng pháp, không dùng sức mạnh, người ấy làm cho mình được an lạc, vui vẻ, có chia sẻ, có làm các việc phước. Và người ấy hưởng thụ tài sản ấy không bị trói buộc, không mê đắm, không bám chặt, thấy rõ sự nguy hại, có trí tuệ biết lối thoát.

Trong đó, này Gia chủ, hạng người hưởng dục tìm kiếm tài sản phi pháp, dùng sức mạnh cưỡng ép; sau khi tìm được tài sản phi pháp bằng sức mạnh cưỡng ép, không làm cho mình được an lạc, vui vẻ, không chia sẻ, không làm các việc phước — hạng người hưởng dục này đáng bị chê trách ở ba điểm. Người ấy tìm kiếm tài sản phi pháp, dùng sức mạnh cưỡng ép — đó là điểm đáng chê thứ nhất. Người ấy không làm cho mình được an lạc, vui vẻ — đó là điểm đáng chê thứ hai. Người ấy không chia sẻ, không làm các việc phước — đó là điểm đáng chê thứ ba. Hạng người hưởng dục này, này Gia chủ, đáng bị chê trách ở ba điểm ấy. Trong đó, này Gia chủ, hạng người hưởng dục tìm kiếm tài sản phi pháp, dùng sức mạnh cưỡng ép; sau khi tìm được tài sản phi pháp bằng sức mạnh cưỡng ép, làm cho mình được an lạc, vui vẻ, nhưng không chia sẻ, không làm các việc phước — hạng người hưởng dục này đáng bị chê trách ở hai điểm và đáng khen ở một điểm.

Người ấy tìm kiếm tài sản phi pháp, dùng sức mạnh cưỡng ép — đó là điểm đáng chê thứ nhất. Người ấy làm cho mình được an lạc, vui vẻ — đó là điểm đáng khen duy nhất. Người ấy không chia sẻ, không làm các việc phước — đó là điểm đáng chê thứ hai. Hạng người hưởng dục này, này Gia chủ, đáng bị chê trách ở hai điểm ấy và đáng khen ở một điểm ấy. Trong đó, này Gia chủ, hạng người hưởng dục tìm kiếm tài sản phi pháp, dùng sức mạnh cưỡng ép; sau khi tìm được tài sản phi pháp bằng sức mạnh cưỡng ép, làm cho mình được an lạc, vui vẻ, có chia sẻ, có làm các việc phước — hạng người hưởng dục này đáng bị chê trách ở một điểm và đáng khen ở hai điểm. Người ấy tìm kiếm tài sản phi pháp, dùng sức mạnh cưỡng ép — đó là điểm đáng chê duy nhất.

Người ấy làm cho mình được an lạc, vui vẻ — đó là điểm đáng khen thứ nhất. Người ấy chia sẻ và làm các việc phước — đó là điểm đáng khen thứ hai. Hạng người hưởng dục này, này Gia chủ, đáng bị chê trách ở một điểm ấy và đáng khen ở hai điểm ấy. Trong đó, này Gia chủ, hạng người hưởng dục tìm kiếm tài sản vừa đúng pháp vừa phi pháp, vừa dùng sức mạnh vừa không dùng sức mạnh; sau khi tìm được như thế, không làm cho mình được an lạc, vui vẻ, không chia sẻ, không làm các việc phước — hạng người hưởng dục này đáng khen ở một điểm và đáng bị chê trách ở ba điểm. Người ấy tìm kiếm tài sản đúng pháp, không dùng sức mạnh — đó là điểm đáng khen duy nhất.

Người ấy tìm kiếm tài sản phi pháp, dùng sức mạnh cưỡng ép — đó là điểm đáng chê thứ nhất. Người ấy không làm cho mình được an lạc, vui vẻ — đó là điểm đáng chê thứ hai. Người ấy không chia sẻ, không làm các việc phước — đó là điểm đáng chê thứ ba. Hạng người hưởng dục này, này Gia chủ, đáng khen ở một điểm ấy và đáng bị chê trách ở ba điểm ấy. Trong đó, này Gia chủ, hạng người hưởng dục tìm kiếm tài sản vừa đúng pháp vừa phi pháp, vừa dùng sức mạnh vừa không dùng sức mạnh; sau khi tìm được như thế, làm cho mình được an lạc, vui vẻ, nhưng không chia sẻ, không làm các việc phước — hạng người hưởng dục này đáng khen ở hai điểm và đáng bị chê trách ở hai điểm.

Người ấy tìm kiếm tài sản đúng pháp, không dùng sức mạnh — đó là điểm đáng khen thứ nhất. Người ấy tìm kiếm tài sản phi pháp, dùng sức mạnh cưỡng ép — đó là điểm đáng chê thứ nhất. Người ấy làm cho mình được an lạc, vui vẻ — đó là điểm đáng khen thứ hai. Người ấy không chia sẻ, không làm các việc phước — đó là điểm đáng chê thứ hai. Hạng người hưởng dục này, này Gia chủ, đáng khen ở hai điểm ấy và đáng bị chê trách ở hai điểm ấy. Trong đó, này Gia chủ, hạng người hưởng dục tìm kiếm tài sản vừa đúng pháp vừa phi pháp, vừa dùng sức mạnh vừa không dùng sức mạnh; sau khi tìm được như thế, làm cho mình được an lạc, vui vẻ, có chia sẻ, có làm các việc phước — hạng người hưởng dục này đáng khen ở ba điểm và đáng bị chê trách ở một điểm.

Người ấy tìm kiếm tài sản đúng pháp, không dùng sức mạnh — đó là điểm đáng khen thứ nhất. Người ấy tìm kiếm tài sản phi pháp, dùng sức mạnh cưỡng ép — đó là điểm đáng chê duy nhất. Người ấy làm cho mình được an lạc, vui vẻ — đó là điểm đáng khen thứ hai. Người ấy chia sẻ và làm các việc phước — đó là điểm đáng khen thứ ba. Hạng người hưởng dục này, này Gia chủ, đáng khen ở ba điểm ấy và đáng bị chê trách ở một điểm ấy. Trong đó, này Gia chủ, hạng người hưởng dục tìm kiếm tài sản đúng pháp, không dùng sức mạnh; sau khi tìm được tài sản đúng pháp, không dùng sức mạnh, không làm cho mình được an lạc, vui vẻ, không chia sẻ, không làm các việc phước — hạng người hưởng dục này đáng khen ở một điểm và đáng bị chê trách ở hai điểm.

Người ấy tìm kiếm tài sản đúng pháp, không dùng sức mạnh — đó là điểm đáng khen duy nhất. Người ấy không làm cho mình được an lạc, vui vẻ — đó là điểm đáng chê thứ nhất. Người ấy không chia sẻ, không làm các việc phước — đó là điểm đáng chê thứ hai. Hạng người hưởng dục này, này Gia chủ, đáng khen ở một điểm ấy và đáng bị chê trách ở hai điểm ấy. Trong đó, này Gia chủ, hạng người hưởng dục tìm kiếm tài sản đúng pháp, không dùng sức mạnh; sau khi tìm được tài sản đúng pháp, không dùng sức mạnh, làm cho mình được an lạc, vui vẻ, nhưng không chia sẻ, không làm các việc phước — hạng người hưởng dục này đáng khen ở hai điểm và đáng bị chê trách ở một điểm.

Người ấy tìm kiếm tài sản đúng pháp, không dùng sức mạnh — đó là điểm đáng khen thứ nhất. Người ấy làm cho mình được an lạc, vui vẻ — đó là điểm đáng khen thứ hai. Người ấy không chia sẻ, không làm các việc phước — đó là điểm đáng chê duy nhất. Hạng người hưởng dục này, này Gia chủ, đáng khen ở hai điểm ấy và đáng bị chê trách ở một điểm ấy. Trong đó, này Gia chủ, hạng người hưởng dục tìm kiếm tài sản đúng pháp, không dùng sức mạnh; sau khi tìm được tài sản đúng pháp, không dùng sức mạnh, làm cho mình được an lạc, vui vẻ, có chia sẻ, có làm các việc phước, nhưng hưởng thụ tài sản ấy với tâm bị trói buộc, mê đắm, bám chặt, không thấy sự nguy hại, không có trí tuệ biết lối thoát — hạng người hưởng dục này đáng khen ở ba điểm và đáng bị chê trách ở một điểm.

Người ấy tìm kiếm tài sản đúng pháp, không dùng sức mạnh — đó là điểm đáng khen thứ nhất. Người ấy làm cho mình được an lạc, vui vẻ — đó là điểm đáng khen thứ hai. Người ấy chia sẻ và làm các việc phước — đó là điểm đáng khen thứ ba. Người ấy hưởng thụ tài sản ấy với tâm bị trói buộc, mê đắm, bám chặt, không thấy sự nguy hại, không có trí tuệ biết lối thoát — đó là điểm đáng chê duy nhất. Hạng người hưởng dục này, này Gia chủ, đáng khen ở ba điểm ấy và đáng bị chê trách ở một điểm ấy. Trong đó, này Gia chủ, hạng người hưởng dục tìm kiếm tài sản đúng pháp, không dùng sức mạnh; sau khi tìm được tài sản đúng pháp, không dùng sức mạnh, làm cho mình được an lạc, vui vẻ, có chia sẻ, có làm các việc phước, và hưởng thụ tài sản ấy không bị trói buộc, không mê đắm, không bám chặt, thấy rõ sự nguy hại, có trí tuệ biết lối thoát — hạng người hưởng dục này đáng khen ở bốn điểm.

Người ấy tìm kiếm tài sản đúng pháp, không dùng sức mạnh — đó là điểm đáng khen thứ nhất. Người ấy làm cho mình được an lạc, vui vẻ — đó là điểm đáng khen thứ hai. Người ấy chia sẻ và làm các việc phước — đó là điểm đáng khen thứ ba. Người ấy hưởng thụ tài sản ấy không bị trói buộc, không mê đắm, không bám chặt, thấy rõ sự nguy hại, có trí tuệ biết lối thoát — đó là điểm đáng khen thứ tư. Hạng người hưởng dục này, này Gia chủ, đáng khen ở bốn điểm ấy. Đó là mười hạng người hưởng dục đang có mặt, hiện hữu ở đời, này Gia chủ. Trong mười hạng người hưởng dục ấy, này Gia chủ, hạng người tìm kiếm tài sản đúng pháp, không dùng sức mạnh; sau khi tìm được tài sản đúng pháp, không dùng sức mạnh, người ấy làm cho mình được an lạc, vui vẻ, có chia sẻ, làm các việc phước, và hưởng thụ tài sản ấy không bị trói buộc, không mê đắm, không bám chặt, thấy rõ sự nguy hại, có trí tuệ biết lối thoát — hạng người ấy là cao nhất, tốt nhất, đứng đầu, hơn hết và quý nhất trong mười hạng.

Ví như, này Gia chủ, từ con bò cái sinh ra sữa; từ sữa thành sữa đông; từ sữa đông thành bơ lỏng; từ bơ lỏng thành bơ tinh; từ bơ tinh thành tinh chất của bơ tinh. Và tinh chất của bơ tinh được xem là cao nhất trong các thứ ấy. Cũng vậy, này Gia chủ, trong mười hạng người hưởng dục ấy, hạng người tìm kiếm tài sản đúng pháp, không dùng sức mạnh; sau khi tìm được tài sản đúng pháp, không dùng sức mạnh, người ấy làm cho mình được an lạc, vui vẻ, có chia sẻ, làm các việc phước, và hưởng thụ tài sản ấy không bị trói buộc, không mê đắm, không bám chặt, thấy rõ sự nguy hại, có trí tuệ biết lối thoát — hạng người ấy là cao nhất, tốt nhất, đứng đầu, hơn hết và quý nhất trong mười hạng.

Bài thứ 1.