Kinh Nói Lên Chánh Trí
Tôn giả Mahāmoggallāna dạy: khi một Tỷ-kheo tuyên bố đã chứng ngộ mà vẫn còn phẫn nộ, hiềm hận, gièm pha, khinh rẻ, tật đố, xan tham, lừa đảo, man trá, ước muốn xấu, hoặc dừng lại giữa đường sau một chứng đắc nhỏ, thì vị thẩm vấn có tâm thông sẽ thấy ngay — bị gạn hỏi, vị ấy rơi vào bế tắc, và mỗi pháp trong mười pháp ấy đều là sự suy giảm trong Pháp và Luật. Không bỏ mười pháp này thì không thể tăng trưởng; bỏ được thì có thể tăng trưởng.
Điểm thực hànhTrước khi tự cho mình đã tiến bộ, hãy kiểm tra mười pháp của bài kinh — cơn phẫn nộ hay tật đố mới nhất của mình đã thật sự được buông chưa?
Phẩm Các Trưởng Lão Kinh Nói Lên Chánh Trí Tại đó, Tôn giả Mahāmoggallāna gọi các Tỷ-kheo (vị tu sĩ khất thực): “Này chư Hiền, các Tỷ-kheo!” “Thưa vâng, Hiền giả.” Các Tỷ-kheo đáp lại Tôn giả Mahāmoggallāna. Tôn giả Mahāmoggallāna nói như sau: “Ở đây, này chư Hiền, có Tỷ-kheo tuyên bố sự hiểu biết tối hậu: “Tôi biết rõ: ‘Sự sinh ra đã chấm dứt, đời sống phạm hạnh đã hoàn thành, việc cần làm đã làm xong, không còn trở lại trạng thái này nữa.’” Như Lai, hay một đệ tử của Như Lai — vị hành thiền, khéo về các tầng chứng đắc, khéo về tâm người khác, khéo về đường đi của tâm người khác — thẩm vấn, gạn hỏi, thảo luận với vị ấy. Khi bị Như Lai, hay một đệ tử của Như Lai — vị hành thiền, khéo về các tầng chứng đắc, khéo về tâm người khác, khéo về đường đi của tâm người khác — thẩm vấn, gạn hỏi, thảo luận, vị ấy rơi vào chỗ trống rỗng, rơi vào chỗ rối ren, rơi vào tai họa, rơi vào bất hạnh, rơi vào cả tai họa và bất hạnh.
Như Lai, hay một đệ tử của Như Lai — vị hành thiền, khéo về các tầng chứng đắc, khéo về tâm người khác, khéo về đường đi của tâm người khác — dùng tâm của mình bao quát tâm của vị ấy và chú tâm như sau: ‘Vì sao vị Tôn giả này lại tuyên bố sự hiểu biết tối hậu — nói rằng: “Tôi biết rõ: ‘Sự sinh ra đã chấm dứt, đời sống phạm hạnh đã hoàn thành, việc cần làm đã làm xong, không còn trở lại trạng thái này nữa’”?’ Như Lai, hay một đệ tử của Như Lai — vị hành thiền, khéo về các tầng chứng đắc, khéo về tâm người khác, khéo về đường đi của tâm người khác — dùng tâm của mình bao quát tâm của vị ấy và biết rõ: ‘Vị Tôn giả này có phẫn nộ; vị ấy thường sống với tâm bị phẫn nộ chi phối.
Sự bị phẫn nộ chi phối là sự suy giảm trong Pháp và Luật do Như Lai tuyên bố. Vị Tôn giả này có hiềm hận; vị ấy thường sống với tâm bị hiềm hận chi phối. Sự bị hiềm hận chi phối là sự suy giảm trong Pháp và Luật do Như Lai tuyên bố. Vị Tôn giả này có gièm pha; vị ấy thường sống với tâm bị gièm pha chi phối. Sự bị gièm pha chi phối là sự suy giảm trong Pháp và Luật do Như Lai tuyên bố. Vị Tôn giả này có khinh rẻ người khác; vị ấy thường sống với tâm bị khinh rẻ chi phối. Sự bị khinh rẻ chi phối là sự suy giảm trong Pháp và Luật do Như Lai tuyên bố. Vị Tôn giả này có tật đố; vị ấy thường sống với tâm bị tật đố chi phối. Sự bị tật đố chi phối là sự suy giảm trong Pháp và Luật do Như Lai tuyên bố.
Vị Tôn giả này có xan tham; vị ấy thường sống với tâm bị xan tham chi phối. Sự bị xan tham chi phối là sự suy giảm trong Pháp và Luật do Như Lai tuyên bố. Vị Tôn giả này có lừa đảo; vị ấy thường sống với tâm bị lừa đảo chi phối. Sự bị lừa đảo chi phối là sự suy giảm trong Pháp và Luật do Như Lai tuyên bố. Vị Tôn giả này có man trá; vị ấy thường sống với tâm bị man trá chi phối. Sự bị man trá chi phối là sự suy giảm trong Pháp và Luật do Như Lai tuyên bố. Vị Tôn giả này có ước muốn xấu; vị ấy thường sống với tâm bị ước muốn chi phối. Sự bị ước muốn chi phối là sự suy giảm trong Pháp và Luật do Như Lai tuyên bố. Khi vẫn còn việc cao hơn cần làm, vị Tôn giả này chỉ chứng được một phần nhỏ về sự thù thắng rồi dừng lại giữa đường.
Sự dừng lại giữa đường là sự suy giảm trong Pháp và Luật do Như Lai tuyên bố.’ Này chư Hiền, việc một Tỷ-kheo không từ bỏ mười pháp này mà được tăng trưởng, lớn mạnh, lớn rộng trong Pháp và Luật này — việc ấy không thể xảy ra. Này chư Hiền, việc một Tỷ-kheo từ bỏ mười pháp này mà được tăng trưởng, lớn mạnh, lớn rộng trong Pháp và Luật này — việc ấy có thể xảy ra.” Bài thứ 4.