Kinh Những Câu Hỏi Lớn (2)

Tại Kajaṅgalā, các nam cư sĩ hỏi Tỷ-kheo-ni Kajaṅgalikā về ý nghĩa mười câu hỏi lớn của Đức Phật. Bà khiêm tốn nhận mình chưa từng nghe tận mặt từ Đức Phật, rồi giảng theo cách hiểu của mình — khác bản thứ nhất ở các nhóm giữa: bốn là bốn Niệm Xứ, năm là năm căn, sáu là sáu giới xuất ly, bảy là bảy giác chi, tám là Bát Chánh Đạo, mười là mười đường nghiệp thiện. Các cư sĩ về thuật lại, và Đức Phật xác nhận: Ngài cũng sẽ trả lời đúng như vậy.

Điểm thực hành

Hôm nay hãy tu tập một pháp trong bản giảng của Tỷ-kheo-ni Kajaṅgalikā — như một Niệm Xứ: đặt chánh niệm trên thân trong mười phút và thấy rõ cứu cánh của nó là buông khổ.

Phẩm Lớn Kinh Những Câu Hỏi Lớn (2) Một lần, Đức Phật ở tại Kajaṅgalā, trong rừng tre. Bấy giờ, nhiều nam cư sĩ ở Kajaṅgalā đi đến chỗ Tỷ-kheo-ni (vị nữ tu sĩ khất thực) Kajaṅgalikā; sau khi đến, đảnh lễ Tỷ-kheo-ni Kajaṅgalikā rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, các nam cư sĩ ở Kajaṅgalā nói với Tỷ-kheo-ni Kajaṅgalikā: — Thưa Đại tỷ, Đức Phật có tuyên bố trong Các Câu Hỏi Lớn như sau: “một câu hỏi, một câu tuyên bố, một câu trả lời; hai câu hỏi, hai câu tuyên bố, hai câu trả lời; ba câu hỏi, ba câu tuyên bố, ba câu trả lời; bốn câu hỏi, bốn câu tuyên bố, bốn câu trả lời; năm câu hỏi, năm câu tuyên bố, năm câu trả lời; sáu câu hỏi, sáu câu tuyên bố, sáu câu trả lời; bảy câu hỏi, bảy câu tuyên bố, bảy câu trả lời; tám câu hỏi, tám câu tuyên bố, tám câu trả lời; chín câu hỏi, chín câu tuyên bố, chín câu trả lời; mười câu hỏi, mười câu tuyên bố, mười câu trả lời.”

Thưa Đại tỷ, lời nói vắn tắt này của Đức Phật cần được hiểu ý nghĩa rộng rãi như thế nào?” — Này các Hiền giả, tôi không được nghe tận mặt và lãnh thọ tận mặt từ Đức Phật, cũng không được nghe tận mặt và lãnh thọ tận mặt từ các Tỷ-kheo đáng được tu tập về tâm. Tuy vậy, vấn đề này hiện ra với tôi như thế nào, hãy nghe và khéo tác ý, tôi sẽ nói.” “Thưa vâng, Đại tỷ.” Các nam cư sĩ ở Kajaṅgalā đáp lại Tỷ-kheo-ni Kajaṅgalikā. Tỷ-kheo-ni Kajaṅgalikā nói như sau: — “‘Một câu hỏi, một câu tuyên bố, một câu trả lời’ — Đức Phật đã nói như vậy. Do duyên gì mà Ngài nói như vậy? Trong một pháp, này các Hiền giả, Tỷ-kheo (vị tu sĩ khất thực) thật sự nhàm chán, thật sự ly tham, thật sự giải thoát, thật sự thấy được cứu cánh, và sau khi thật sự thắng tri ý nghĩa, ngay trong đời hiện tại, là người chấm dứt khổ đau.

Trong một pháp nào? — Tất cả chúng sanh đều tồn tại nhờ đồ ăn. Đối với một pháp này, này các Hiền giả, Tỷ-kheo thật sự nhàm chán, thật sự ly tham, thật sự giải thoát, thật sự thấy được cứu cánh, và sau khi thật sự thắng tri ý nghĩa, ngay trong đời hiện tại, là người chấm dứt khổ đau. “‘Một câu hỏi, một câu tuyên bố, một câu trả lời’ — lời Đức Phật đã nói ấy được nói ra là do duyên này. “‘Hai câu hỏi, hai câu tuyên bố, hai câu trả lời’ — Đức Phật đã nói như vậy. Do duyên gì mà Ngài nói như vậy? Trong hai pháp, này các Hiền giả, Tỷ-kheo thật sự nhàm chán, thật sự ly tham, thật sự giải thoát, thật sự thấy được cứu cánh, và sau khi thật sự thắng tri ý nghĩa, ngay trong đời hiện tại, là người chấm dứt khổ đau.

Trong hai pháp nào? — Trong danh và trong sắc. Đối với hai pháp này, này các Hiền giả, Tỷ-kheo thật sự nhàm chán, thật sự ly tham, thật sự giải thoát, thật sự thấy được cứu cánh, và sau khi thật sự thắng tri ý nghĩa, ngay trong đời hiện tại, là người chấm dứt khổ đau. “‘Hai câu hỏi, hai câu tuyên bố, hai câu trả lời’ — lời Đức Phật đã nói ấy được nói ra là do duyên này. “‘Ba câu hỏi, ba câu tuyên bố, ba câu trả lời’ — Đức Phật đã nói như vậy. Do duyên gì mà Ngài nói như vậy? Trong ba pháp, này các Hiền giả, Tỷ-kheo thật sự nhàm chán, thật sự ly tham, thật sự giải thoát, thật sự thấy được cứu cánh, và sau khi thật sự thắng tri ý nghĩa, ngay trong đời hiện tại, là người chấm dứt khổ đau.

Trong ba pháp nào? — Trong ba thọ. Đối với ba thọ này, này các Hiền giả, Tỷ-kheo thật sự nhàm chán, thật sự ly tham, thật sự giải thoát, thật sự thấy được cứu cánh, và sau khi thật sự thắng tri ý nghĩa, ngay trong đời hiện tại, là người chấm dứt khổ đau. “‘Ba câu hỏi, ba câu tuyên bố, ba câu trả lời’ — lời Đức Phật đã nói ấy được nói ra là do duyên này. “‘Bốn câu hỏi, bốn câu tuyên bố, bốn câu trả lời’ — Đức Phật đã nói như vậy. Do duyên gì mà Ngài nói như vậy? Trong bốn pháp, này các Hiền giả, Tỷ-kheo có tâm được khéo tu tập, thật sự thấy được cứu cánh, và sau khi thật sự thắng tri ý nghĩa, ngay trong đời hiện tại, là người chấm dứt khổ đau. Trong bốn pháp nào?

— Trong bốn Niệm Xứ. Đối với bốn pháp này, này các Hiền giả, Tỷ-kheo có tâm được khéo tu tập, thật sự thấy được cứu cánh, và sau khi thật sự thắng tri ý nghĩa, ngay trong đời hiện tại, là người chấm dứt khổ đau. “‘Bốn câu hỏi, bốn câu tuyên bố, bốn câu trả lời’ — lời Đức Phật đã nói ấy được nói ra là do duyên này. “‘Năm câu hỏi, năm câu tuyên bố, năm câu trả lời’ — Đức Phật đã nói như vậy. Do duyên gì mà Ngài nói như vậy? Trong năm pháp, này các Hiền giả, Tỷ-kheo có tâm được khéo tu tập, thật sự thấy được cứu cánh, và sau khi thật sự thắng tri ý nghĩa, ngay trong đời hiện tại, là người chấm dứt khổ đau. Trong năm pháp nào? — Trong năm căn. Đối với năm pháp này, này các Hiền giả, Tỷ-kheo có tâm được khéo tu tập, thật sự thấy được cứu cánh, và sau khi thật sự thắng tri ý nghĩa, ngay trong đời hiện tại, là người chấm dứt khổ đau. “‘Năm câu hỏi, năm câu tuyên bố, năm câu trả lời’ — lời Đức Phật đã nói ấy được nói ra là do duyên này. “‘Sáu câu hỏi, sáu câu tuyên bố, sáu câu trả lời’ — Đức Phật đã nói như vậy. Do duyên gì mà Ngài nói như vậy? Trong sáu pháp, này các Hiền giả, Tỷ-kheo có tâm được khéo tu tập, thật sự thấy được cứu cánh, và sau khi thật sự thắng tri ý nghĩa, ngay trong đời hiện tại, là người chấm dứt khổ đau.

Trong sáu pháp nào? — Trong sáu giới xuất ly. Đối với sáu pháp này, này các Hiền giả, Tỷ-kheo có tâm được khéo tu tập, thật sự thấy được cứu cánh, và sau khi thật sự thắng tri ý nghĩa, ngay trong đời hiện tại, là người chấm dứt khổ đau. “‘Sáu câu hỏi, sáu câu tuyên bố, sáu câu trả lời’ — lời Đức Phật đã nói ấy được nói ra là do duyên này. “‘Bảy câu hỏi, bảy câu tuyên bố, bảy câu trả lời’ — Đức Phật đã nói như vậy. Do duyên gì mà Ngài nói như vậy? Trong bảy pháp, này các Hiền giả, Tỷ-kheo có tâm được khéo tu tập, thật sự thấy được cứu cánh, và sau khi thật sự thắng tri ý nghĩa, ngay trong đời hiện tại, là người chấm dứt khổ đau. Trong bảy pháp nào?

— Trong bảy giác chi. Đối với bảy pháp này, này các Hiền giả, Tỷ-kheo có tâm được khéo tu tập, thật sự thấy được cứu cánh, và sau khi thật sự thắng tri ý nghĩa, ngay trong đời hiện tại, là người chấm dứt khổ đau. “‘Bảy câu hỏi, bảy câu tuyên bố, bảy câu trả lời’ — lời Đức Phật đã nói ấy được nói ra là do duyên này. “‘Tám câu hỏi, tám câu tuyên bố, tám câu trả lời’ — Đức Phật đã nói như vậy. Do duyên gì mà Ngài nói như vậy? Trong tám pháp, này các Hiền giả, Tỷ-kheo có tâm được khéo tu tập, thật sự thấy được cứu cánh, và sau khi thật sự thắng tri ý nghĩa, ngay trong đời hiện tại, là người chấm dứt khổ đau. Trong tám pháp nào? — Trong Bát Chánh Đạo.

Đối với tám pháp này, này các Hiền giả, Tỷ-kheo có tâm được khéo tu tập, thật sự thấy được cứu cánh, và sau khi thật sự thắng tri ý nghĩa, ngay trong đời hiện tại, là người chấm dứt khổ đau. “‘Tám câu hỏi, tám câu tuyên bố, tám câu trả lời’ — lời Đức Phật đã nói ấy được nói ra là do duyên này. “‘Chín câu hỏi, chín câu tuyên bố, chín câu trả lời’ — Đức Phật đã nói như vậy. Do duyên gì mà Ngài nói như vậy? Trong chín pháp, này các Hiền giả, Tỷ-kheo thật sự nhàm chán, thật sự ly tham, thật sự giải thoát, thật sự thấy được cứu cánh, và sau khi thật sự thắng tri ý nghĩa, ngay trong đời hiện tại, là người chấm dứt khổ đau. Trong chín pháp nào? — Trong chín hữu tình cư.

Đối với chín pháp này, này các Hiền giả, Tỷ-kheo thật sự nhàm chán, thật sự ly tham, thật sự giải thoát, thật sự thấy được cứu cánh, và sau khi thật sự thắng tri ý nghĩa, ngay trong đời hiện tại, là người chấm dứt khổ đau. “‘Chín câu hỏi, chín câu tuyên bố, chín câu trả lời’ — lời Đức Phật đã nói ấy được nói ra là do duyên này. “‘Mười câu hỏi, mười câu tuyên bố, mười câu trả lời’ — Đức Phật đã nói như vậy. Do duyên gì mà Ngài nói như vậy? Trong mười pháp, này các Hiền giả, Tỷ-kheo có tâm được khéo tu tập, thật sự thấy được cứu cánh, và sau khi thật sự thắng tri ý nghĩa, ngay trong đời hiện tại, là người chấm dứt khổ đau. Trong mười pháp nào? — Trong mười đường nghiệp thiện.

Đối với mười pháp này, này các Hiền giả, Tỷ-kheo có tâm được khéo tu tập, thật sự thấy được cứu cánh, và sau khi thật sự thắng tri ý nghĩa, ngay trong đời hiện tại, là người chấm dứt khổ đau. “‘Mười câu hỏi, mười câu tuyên bố, mười câu trả lời’ — lời Đức Phật đã nói ấy được nói ra là do duyên này. Như vậy, này các Hiền giả, điều Đức Phật đã nói vắn tắt trong Các Câu Hỏi Lớn rằng: “một câu hỏi, một câu tuyên bố, một câu trả lời; hai câu hỏi, hai câu tuyên bố, hai câu trả lời; ba câu hỏi, ba câu tuyên bố, ba câu trả lời; bốn câu hỏi, bốn câu tuyên bố, bốn câu trả lời; năm câu hỏi, năm câu tuyên bố, năm câu trả lời; sáu câu hỏi, sáu câu tuyên bố, sáu câu trả lời; bảy câu hỏi, bảy câu tuyên bố, bảy câu trả lời; tám câu hỏi, tám câu tuyên bố, tám câu trả lời; chín câu hỏi, chín câu tuyên bố, chín câu trả lời; mười câu hỏi, mười câu tuyên bố, mười câu trả lời” — tôi hiểu ý nghĩa rộng rãi của lời nói vắn tắt ấy của Đức Phật như vậy.

Nếu muốn, này các Hiền giả, các vị hãy đi đến chỗ Đức Phật và hỏi Ngài về ý nghĩa này. Đức Phật trả lời thế nào, các vị hãy ghi nhớ đúng như vậy.” “Thưa vâng, Đại tỷ.” Các nam cư sĩ ở Kajaṅgalā hoan hỷ, tán thành lời Tỷ-kheo-ni Kajaṅgalikā nói, rồi đứng dậy khỏi chỗ ngồi, đảnh lễ Tỷ-kheo-ni Kajaṅgalikā, đi vòng quanh bà theo phía tay phải, rồi đi đến chỗ Đức Phật; sau khi đến, đảnh lễ Đức Phật rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, các nam cư sĩ ở Kajaṅgalā thuật lại cho Đức Phật nghe tất cả cuộc nói chuyện với Tỷ-kheo-ni Kajaṅgalikā. — Lành thay, lành thay, này các Gia chủ! Này các Gia chủ, Tỷ-kheo-ni Kajaṅgalikā có trí tuệ. Này các Gia chủ, Tỷ-kheo-ni Kajaṅgalikā có đại trí tuệ.

Này các Gia chủ, nếu các ông đến chỗ Ta và hỏi ý nghĩa này, Ta cũng sẽ trả lời đúng như vậy, như Tỷ-kheo-ni Kajaṅgalikā đã trả lời. Đó chính là ý nghĩa của lời nói ấy. Các ông hãy ghi nhớ đúng như vậy.” Bài thứ 8.