Kinh Những Câu Hỏi Lớn (1)

Các Tỷ-kheo ghé vườn của các du sĩ ngoại đạo và bị hỏi: cả hai bên đều dạy “thắng tri tất cả Pháp”, vậy khác nhau ở đâu? Họ không đáp, về bạch Đức Phật. Ngài dạy cách đáp bằng mười câu hỏi lớn — từ một đến mười pháp — mà ngoài Như Lai và đệ tử của Ngài không ai trả lời nổi: một pháp là đồ ăn nuôi sống chúng sanh, hai là danh và sắc, ba là ba thọ, bốn là bốn đồ ăn, năm là năm thủ uẩn, sáu là sáu nội xứ, bảy là bảy thức trú, tám là tám thế gian pháp, chín là chín hữu tình cư, mười là mười đường nghiệp bất thiện — đối với mỗi nhóm, ai thật sự nhàm chán, ly tham và giải thoát thì chấm dứt khổ đau ngay trong đời này.

Điểm thực hành

Khi gặp một cơn thọ khó chịu hôm nay, hãy thực hành đúng một câu trong mười câu hỏi lớn: nhìn thọ ấy cho đến khi thật sự nhàm chán và buông ra, thay vì chạy theo hay xua đuổi nó.

Phẩm Lớn Kinh Những Câu Hỏi Lớn (1) Một lần, Đức Phật ở tại Sāvatthī, trong rừng Jeta, khu vườn của ông Anāthapiṇḍika. Bấy giờ, nhiều Tỷ-kheo (vị tu sĩ khất thực) vào buổi sáng đắp y, cầm bát và y, vào thành Sāvatthī để khất thực. Khi ấy, các Tỷ-kheo ấy khởi lên ý nghĩ như sau: “Bây giờ còn quá sớm để đi khất thực ở Sāvatthī. Hay là chúng ta hãy đến khu vườn của các du sĩ ngoại đạo.” Rồi các Tỷ-kheo ấy đi đến khu vườn của các du sĩ ngoại đạo; sau khi đến, họ chào hỏi các du sĩ ngoại đạo ấy. Sau khi nói những lời chào đón hỏi thăm thân hữu xong, họ ngồi xuống một bên. Các du sĩ ngoại đạo ấy nói với các Tỷ-kheo đang ngồi một bên: — Thưa các Hiền giả, Sa-môn Gotama thuyết Pháp cho các đệ tử như sau:

“Hãy đến, này các Tỷ-kheo, hãy thắng tri tất cả Pháp; sau khi thắng tri tất cả Pháp, hãy an trú.” Thưa các Hiền giả, chúng tôi cũng thuyết Pháp cho các đệ tử như sau: “Hãy đến, này các Hiền giả, hãy thắng tri tất cả Pháp; sau khi thắng tri tất cả Pháp, hãy an trú.” Ở đây, thưa các Hiền giả, giữa Sa-môn Gotama và chúng tôi có sự đặc biệt gì, có sự sai biệt gì về thuyết Pháp với thuyết Pháp, hay về giáo giới với giáo giới?” Các Tỷ-kheo ấy không hoan hỷ lời nói của các du sĩ ngoại đạo ấy, cũng không phỉ báng. Không hoan hỷ, không phỉ báng, họ đứng dậy khỏi chỗ ngồi và ra đi, nghĩ rằng: “Chúng ta sẽ hiểu ý nghĩa của lời nói này từ Đức Phật.” Rồi các Tỷ-kheo ấy, sau khi đi khất thực ở Sāvatthī xong, sau bữa ăn, trên đường khất thực trở về, đi đến chỗ Đức Phật; sau khi đến, đảnh lễ Đức Phật rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, các Tỷ-kheo ấy bạch Đức Phật:

— Ở đây, bạch Thế Tôn, chúng con vào buổi sáng đắp y, cầm bát và y, đi vào Sāvatthī để khất thực. Bạch Thế Tôn, chúng con khởi lên ý nghĩ như sau: “Bây giờ còn quá sớm để đi khất thực ở Sāvatthī. Hay là chúng ta hãy đến khu vườn của các du sĩ ngoại đạo.” Rồi, bạch Thế Tôn, chúng con đi đến khu vườn của các du sĩ ngoại đạo; sau khi đến, chúng con chào hỏi các du sĩ ngoại đạo ấy. Sau khi nói những lời chào đón hỏi thăm thân hữu xong, chúng con ngồi xuống một bên. Bạch Thế Tôn, các du sĩ ngoại đạo ấy nói với chúng con đang ngồi một bên: “Thưa các Hiền giả, Sa-môn Gotama thuyết Pháp cho các đệ tử như sau — “Hãy đến, này các Tỷ-kheo, hãy thắng tri tất cả Pháp; sau khi thắng tri tất cả Pháp, hãy an trú.”; “Thưa các Hiền giả, chúng tôi cũng thuyết Pháp cho các đệ tử như sau — “Hãy đến, này các Hiền giả, hãy thắng tri tất cả Pháp; sau khi thắng tri tất cả Pháp, hãy an trú.”

“Ở đây, thưa các Hiền giả, giữa Sa-môn Gotama và chúng tôi có sự đặc biệt gì, có sự sai biệt gì về thuyết Pháp với thuyết Pháp, hay về giáo giới với giáo giới?” Bạch Thế Tôn, chúng con không hoan hỷ lời nói của các du sĩ ngoại đạo ấy, cũng không phỉ báng. Không hoan hỷ, không phỉ báng, chúng con đứng dậy khỏi chỗ ngồi và ra đi, nghĩ rằng: “Chúng ta sẽ hiểu ý nghĩa của lời nói này từ Đức Phật.”” — Này các Tỷ-kheo, khi các du sĩ ngoại đạo nói như vậy, họ cần được nói lại như sau: “Này các Hiền giả: một câu hỏi, một câu tuyên bố, một câu trả lời; hai câu hỏi, hai câu tuyên bố, hai câu trả lời; ba câu hỏi, ba câu tuyên bố, ba câu trả lời; bốn câu hỏi, bốn câu tuyên bố, bốn câu trả lời; năm câu hỏi, năm câu tuyên bố, năm câu trả lời; sáu câu hỏi, sáu câu tuyên bố, sáu câu trả lời; bảy câu hỏi, bảy câu tuyên bố, bảy câu trả lời; tám câu hỏi, tám câu tuyên bố, tám câu trả lời; chín câu hỏi, chín câu tuyên bố, chín câu trả lời; mười câu hỏi, mười câu tuyên bố, mười câu trả lời.”

Được hỏi như vậy, này các Tỷ-kheo, các du sĩ ngoại đạo ấy sẽ không thể trả lời, hơn nữa sẽ rơi vào bối rối. Vì sao vậy? Này các Tỷ-kheo, vì vấn đề ấy nằm ngoài địa hạt của họ. Này các Tỷ-kheo, Ta không thấy một ai trong thế giới này — với chư Thiên, Ma giới, Phạm thiên giới, với quần chúng Sa-môn, Bà-la-môn, chư Thiên và loài người — có thể làm thỏa mãn tâm người hỏi bằng câu trả lời cho những câu hỏi này, trừ Như Lai, hay đệ tử của Như Lai, hay người đã nghe từ hai vị ấy. ‘Một câu hỏi, một câu tuyên bố, một câu trả lời’, lời ấy đã được nói như vậy. Do duyên gì mà lời ấy được nói? Trong một pháp, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo (vị tu sĩ khất thực) thật sự nhàm chán, thật sự ly tham, thật sự giải thoát, thật sự thấy được cứu cánh, và sau khi thật sự thắng tri ý nghĩa, ngay trong đời hiện tại, là người chấm dứt khổ đau.

Trong một pháp nào? — Tất cả chúng sanh đều tồn tại nhờ đồ ăn. Đối với một pháp này, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo thật sự nhàm chán, thật sự ly tham, thật sự giải thoát, thật sự thấy được cứu cánh, và sau khi thật sự thắng tri ý nghĩa, ngay trong đời hiện tại, là người chấm dứt khổ đau. ‘Một câu hỏi, một câu tuyên bố, một câu trả lời’, lời nói ấy được nói ra là do duyên này. ‘Hai câu hỏi, hai câu tuyên bố, hai câu trả lời’ — lời ấy đã được nói như vậy. Do duyên gì mà lời ấy được nói? Trong hai pháp, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo thật sự nhàm chán, thật sự ly tham, thật sự giải thoát, thật sự thấy được cứu cánh, và sau khi thật sự thắng tri ý nghĩa, ngay trong đời hiện tại, là người chấm dứt khổ đau.

Trong hai pháp nào? — Trong danh và sắc. Đối với danh và sắc ấy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo thật sự nhàm chán, thật sự ly tham, thật sự giải thoát, thật sự thấy được cứu cánh, và sau khi thật sự thắng tri ý nghĩa, ngay trong đời hiện tại, là người chấm dứt khổ đau. ‘Hai câu hỏi, hai câu tuyên bố, hai câu trả lời’ — lời nói ấy được nói ra là do duyên này. ‘Ba câu hỏi, ba câu tuyên bố, ba câu trả lời’ — lời ấy đã được nói như vậy. Do duyên gì mà lời ấy được nói? Trong ba pháp, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo thật sự nhàm chán, thật sự ly tham, thật sự giải thoát, thật sự thấy được cứu cánh, và sau khi thật sự thắng tri ý nghĩa, ngay trong đời hiện tại, là người chấm dứt khổ đau.

Trong ba pháp nào? — Trong ba thọ. Đối với ba thọ ấy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo thật sự nhàm chán, thật sự ly tham, thật sự giải thoát, thật sự thấy được cứu cánh, và sau khi thật sự thắng tri ý nghĩa, ngay trong đời hiện tại, là người chấm dứt khổ đau. ‘Ba câu hỏi, ba câu tuyên bố, ba câu trả lời’ — lời nói ấy được nói ra là do duyên này. ‘Bốn câu hỏi, bốn câu tuyên bố, bốn câu trả lời’ — lời ấy đã được nói như vậy. Do duyên gì mà lời ấy được nói? Trong bốn pháp, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo thật sự nhàm chán, thật sự ly tham, thật sự giải thoát, thật sự thấy được cứu cánh, và sau khi thật sự thắng tri ý nghĩa, ngay trong đời hiện tại, là người chấm dứt khổ đau.

Trong bốn pháp nào? — Trong bốn đồ ăn. Đối với bốn đồ ăn ấy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo thật sự nhàm chán, thật sự ly tham, thật sự giải thoát, thật sự thấy được cứu cánh, và sau khi thật sự thắng tri ý nghĩa, ngay trong đời hiện tại, là người chấm dứt khổ đau. ‘Bốn câu hỏi, bốn câu tuyên bố, bốn câu trả lời’ — lời nói ấy được nói ra là do duyên này. ‘Năm câu hỏi, năm câu tuyên bố, năm câu trả lời’ — lời ấy đã được nói như vậy. Do duyên gì mà lời ấy được nói? Trong năm pháp, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo thật sự nhàm chán, thật sự ly tham, thật sự giải thoát, thật sự thấy được cứu cánh, và sau khi thật sự thắng tri ý nghĩa, ngay trong đời hiện tại, là người chấm dứt khổ đau.

Trong năm pháp nào? — Trong năm thủ uẩn. Đối với năm thủ uẩn ấy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo thật sự nhàm chán, thật sự ly tham, thật sự giải thoát, thật sự thấy được cứu cánh, và sau khi thật sự thắng tri ý nghĩa, ngay trong đời hiện tại, là người chấm dứt khổ đau. ‘Năm câu hỏi, năm câu tuyên bố, năm câu trả lời’ — lời nói ấy được nói ra là do duyên này. ‘Sáu câu hỏi, sáu câu tuyên bố, sáu câu trả lời’ — lời ấy đã được nói như vậy. Do duyên gì mà lời ấy được nói? Trong sáu pháp, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo thật sự nhàm chán, thật sự ly tham, thật sự giải thoát, thật sự thấy được cứu cánh, và sau khi thật sự thắng tri ý nghĩa, ngay trong đời hiện tại, là người chấm dứt khổ đau.

Trong sáu pháp nào? — Trong sáu nội xứ. Đối với sáu nội xứ ấy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo thật sự nhàm chán, thật sự ly tham, thật sự giải thoát, thật sự thấy được cứu cánh, và sau khi thật sự thắng tri ý nghĩa, ngay trong đời hiện tại, là người chấm dứt khổ đau. ‘Sáu câu hỏi, sáu câu tuyên bố, sáu câu trả lời’ — lời nói ấy được nói ra là do duyên này. ‘Bảy câu hỏi, bảy câu tuyên bố, bảy câu trả lời’ — lời ấy đã được nói như vậy. Do duyên gì mà lời ấy được nói? Trong bảy pháp, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo thật sự nhàm chán, thật sự ly tham, thật sự giải thoát, thật sự thấy được cứu cánh, và sau khi thật sự thắng tri ý nghĩa, ngay trong đời hiện tại, là người chấm dứt khổ đau.

Trong bảy pháp nào? — Trong bảy thức trú. Đối với bảy thức trú ấy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo thật sự nhàm chán, thật sự ly tham, thật sự giải thoát, thật sự thấy được cứu cánh, và sau khi thật sự thắng tri ý nghĩa, ngay trong đời hiện tại, là người chấm dứt khổ đau. ‘Bảy câu hỏi, bảy câu tuyên bố, bảy câu trả lời’ — lời nói ấy được nói ra là do duyên này. ‘Tám câu hỏi, tám câu tuyên bố, tám câu trả lời’ — lời ấy đã được nói như vậy. Do duyên gì mà lời ấy được nói? Trong tám pháp, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo thật sự nhàm chán, thật sự ly tham, thật sự giải thoát, thật sự thấy được cứu cánh, và sau khi thật sự thắng tri ý nghĩa, ngay trong đời hiện tại, là người chấm dứt khổ đau.

Trong tám pháp nào? — Trong tám thế gian pháp. Đối với tám thế gian pháp ấy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo thật sự nhàm chán, thật sự ly tham, thật sự giải thoát, thật sự thấy được cứu cánh, và sau khi thật sự thắng tri ý nghĩa, ngay trong đời hiện tại, là người chấm dứt khổ đau. ‘Tám câu hỏi, tám câu tuyên bố, tám câu trả lời’ — lời nói ấy được nói ra là do duyên này. ‘Chín câu hỏi, chín câu tuyên bố, chín câu trả lời’ — lời ấy đã được nói như vậy. Do duyên gì mà lời ấy được nói? Trong chín pháp, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo thật sự nhàm chán, thật sự ly tham, thật sự giải thoát, thật sự thấy được cứu cánh, và sau khi thật sự thắng tri ý nghĩa, ngay trong đời hiện tại, là người chấm dứt khổ đau.

Trong chín pháp nào? — Trong chín hữu tình cư. Đối với chín hữu tình cư ấy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo thật sự nhàm chán, thật sự ly tham, thật sự giải thoát, thật sự thấy được cứu cánh, và sau khi thật sự thắng tri ý nghĩa, ngay trong đời hiện tại, là người chấm dứt khổ đau. ‘Chín câu hỏi, chín câu tuyên bố, chín câu trả lời’ — lời nói ấy được nói ra là do duyên này. ‘Mười câu hỏi, mười câu tuyên bố, mười câu trả lời’, lời ấy đã được nói như vậy. Do duyên gì mà lời ấy được nói? Trong mười pháp, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo thật sự nhàm chán, thật sự ly tham, thật sự giải thoát, thật sự thấy được cứu cánh, và sau khi thật sự thắng tri ý nghĩa, ngay trong đời hiện tại, là người chấm dứt khổ đau.

Trong mười pháp nào? — Trong mười đường nghiệp bất thiện. Đối với mười đường nghiệp bất thiện ấy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo thật sự nhàm chán, thật sự ly tham, thật sự giải thoát, thật sự thấy được cứu cánh, và sau khi thật sự thắng tri ý nghĩa, ngay trong đời hiện tại, là người chấm dứt khổ đau. ‘Mười câu hỏi, mười câu tuyên bố, mười câu trả lời’, lời nói ấy được nói ra là do duyên này.” Bài thứ 7.