Bờ Bên Này Và Bờ Bên Kia
Đức Phật giảng lại giáo lý bờ bên này — bờ bên kia cho các Tỷ-kheo: mười chi phần tà là bờ bên này, mười chi phần chánh là bờ bên kia. Những câu kệ tiếp theo nhắc rằng ít người vượt được sang bờ bên kia; những ai hành trì đúng theo Pháp được khéo giảng, kẻ trí bỏ pháp đen tu tập pháp trắng, đoạn tận lậu hoặc, thì tịch tịnh ngay ở đời này.
Điểm thực hànhMỗi ngày ta đều đang đứng ở một bờ: kiểm tra nhanh bằng mười cặp chi phần — hôm nay kiến, tư duy, lời nói và hành động của ta đang ở phía tà hay phía chánh — là biết mình đang tiến về bờ nào.
Phẩm Lễ Bước Xuống Kinh Bờ Bên Này — Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ giảng bờ bên này và bờ bên kia. Hãy nghe và khéo tác ý, Ta sẽ nói.” — Thưa vâng, bạch Thế Tôn. Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau: — Và này các Tỷ-kheo, thế nào là bờ bên này, thế nào là bờ bên kia? Tà kiến, này các Tỷ-kheo, là bờ bên này, chánh kiến là bờ bên kia;; Tà tư duy, này các Tỷ-kheo, là bờ bên này, chánh tư duy là bờ bên kia;; Tà ngữ, này các Tỷ-kheo, là bờ bên này, chánh ngữ là bờ bên kia;; Tà nghiệp, này các Tỷ-kheo, là bờ bên này, chánh nghiệp là bờ bên kia;; Tà mạng, này các Tỷ-kheo, là bờ bên này, chánh mạng là bờ bên kia;; Tà tinh tấn, này các Tỷ-kheo, là bờ bên này, chánh tinh tấn là bờ bên kia;; Tà niệm, này các Tỷ-kheo, là bờ bên này, chánh niệm là bờ bên kia;; Tà định, này các Tỷ-kheo, là bờ bên này, chánh định là bờ bên kia;; Tà trí, này các Tỷ-kheo, là bờ bên này, chánh trí là bờ bên kia;.
Tà giải thoát là bờ bên này, chánh giải thoát là bờ bên kia. Này các Tỷ-kheo, đây là bờ bên này, đây là bờ bên kia.
Ðến được bờ bên kia,
Còn số người còn lại,
Xuôi ngược chạy bờ này.
Những ai hành trì pháp,
Theo Chánh pháp khéo dạy,
Sẽ đến bờ bên kia,
Vượt ma giới khó thoát.
Kẻ trí bỏ pháp đen,
Tu tập theo pháp trắng,
Bỏ nhà, sống không nhà,
Sống viễn ly khổ lạc.
Hãy cầu vui Niết-bàn,
Bỏ dục, không chướng ngại,
Kẻ trí tự rửa sạch,
Cấu uế từ nội tâm.
Những ai với chánh tâm,
Khéo tu tập giác chi,
Từ bỏ mọi ái nhiễm
Hoan hỷ không chấp thủ,
Không lậu hoặc, sáng chói,
Sống tịch tịnh ở đời.
Nghĩa là
Trong loài người, thật ít người đến được bờ bên kia. Còn những người còn lại, số đông, chỉ chạy xuôi chạy ngược ở bờ bên này. Những ai, khi Pháp đã được khéo giảng dạy, thực hành đúng theo Chánh pháp ấy, những người ấy sẽ đến được bờ bên kia, vượt qua cõi của thần chết, nơi rất khó vượt qua. Từ bỏ các pháp đen tối, kẻ trí tu tập các pháp trắng trong; rời bỏ nhà cửa, sống đời không nhà, ở nơi viễn ly, chỗ khó tìm được niềm vui. Hãy tìm niềm vui ngay ở nơi ấy; từ bỏ các dục lạc, không còn sở hữu điều gì, kẻ trí tự gột rửa chính mình khỏi những cấu uế của nội tâm. Những ai mà trong các giác chi, tâm được khéo tu tập đúng đắn; buông bỏ mọi sự bám giữ, hoan hỷ trong sự không chấp thủ; các lậu hoặc đã đoạn tận, tâm sáng chói, những vị ấy đã tịch tịnh ngay ở đời này.
Bài thứ 6.